I SA/Wa 1080/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), asesor WSA Kamil Kowalewski, Protokolant referent Radosław Fijałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M. F., B. W. i R. F. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 44/18 1. wymierza Prezydentowi m.st. Warszawy grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz M. F., B. W. i R. F. sumę pieniężną w kwocie po 1000 (tysiąc) złotych na rzecz każdego z nich 4. zasądza od Prezydenta m. st. Warszawy solidarnie na rzecz M. F., B. W. i R. F. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] złożyli skargę w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta m. st. Warszawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 44/18. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z 24 marca 2017 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], oznaczoną hip. "[...]", nr rej. hip. [...] w terminie trzech miesięcy, od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdził, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które nie miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wnieśli o wymierzenie organowi stosownej grzywny, przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kocie 3000 zł i zasądzenie kosztów postępowania. Wnieśli także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi wskazali, że pomimo upływu zakreślonego w ww. wyroku terminu sprawa nie została rozpatrzona. Podnieśli, że wyrokiem z 7 października 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 379/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi grzywnę w kwocie 2000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wobec dalszej bezczynności organu tutejszy Sąd, wyrokiem z 11 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2852/21 wymierzył Prezydentowi grzywnę w kwocie 4000 zł, stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznał skarżącym sumę pieniężną po 1000 zł. Skarżący zaznaczyli, że pismem z 10 marca 2023 r. wezwali Prezydenta do wykonania wyroku z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 44/18. Podnieśli, że od 2017 r., kiedy złożyli wniosek o ustalenie odszkodowania minęło 6 lat, a od wydania wyroku zobowiązującego minęło 5 lat. Wobec bezczynności Prezydenta pierwotny wnioskodawca, [...] nie doczekał wydania rozstrzygnięcia, bowiem zmarł 26 września 2022 r. Oznacza to, że gdyby Prezydent wykonał wyrok zobowiązujący, to [...] dożyłby wydania rozstrzygnięcia. Stąd rażąca bezczynność Prezydenta nie pozostała bez skutku, dla stron postępowania. Ponadto, gdyby w wyniku rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania w terminie wyznaczonym w wyroku zobowiązującym przyznano odszkodowanie, to pierwotny wnioskodawca mógłby mieć możliwość stosowania alternatywnych terapii onkologicznych, czy też możliwość korzystania z prywatnej opieki medycznej. Skarżący wskazali, że suma pieniężna ma na celu, m.in. zadośćuczynienie za ignorowanie ich uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy. Zasadne jest więc, zdaniem skarżących, przyznanie na rzecz każdego z nich sumy pieniężnej w wysokości 3000 zł. W innym przypadku skarżący dalej pozostaną w poczuciu ignorowania ich interesu, w tym ugruntuje się u nich przekonanie, że organy administracji publicznej mogą ignorować wyroki sądów administracyjnych oraz iż lata oczekiwania na załatwienie sprawy administracyjnej zdają się być czymś normalnym. Tego rodzaju przekonanie tylko i wyłącznie przełoży się na dalszą utratę zaufania do organów władzy publicznej. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie. Nie wyraził zgody na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Organ wskazał, że podejmował w sprawie czynności w celu zgromadzenia materiału dowodowego, a zwłaszcza zmierzające do ustalenia, czy poprzedniczka prawna skarżących [...] była właścicielką przedmiotowej nieruchomości. Prezydent przedstawił podejmowane w sprawie czynności. Wskazał, że decyzją z 19 maja 2023 r., nr 292/SD/23 umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 ppsa. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 ppsa) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały przez skarżących spełnione. Ponadto zgodnie z art. 154 § 3 ppsa wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 44/18 zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z 24 marca 2017 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną przy ul. [...] hip. "[...]" nr rej. hip. [...] w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyrok nie został wykonany w terminie. Z tego powodu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi grzywny wyrokami:z 7 października 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 379/20 i z 11 marca 2022 r. - w kwotach odpowiednio 2000 zł i 4000 zł, stwierdzając w obydwu wyrokach, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznając skarżącym, wyrokiem z 11 marca 2022 r., sumę pieniężną. Dopiero po wniesieniu przedmiotowej skargi organ wydał decyzję z 19 maja 2023 r. Jak wyżej zaznaczono, zgodnie z art. 154 § 3 ppsa, wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Okoliczność załatwienia sprawy po wniesieniu skargi może mieć wpływ na wysokość orzeczonej grzywny i przyznanie sumy pieniężnej. Zostały zatem spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 ppsa i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę przekroczenie wyznaczonego wyrokiem z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 44/18 terminu na załatwienie sprawy, wydanie dwóch wyroków w przedmiocie niewykonania wyroku ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania oraz fakt, że organ wydał decyzję z wniosku o odszkodowanie Sąd uznał, że grzywna w wysokości 4000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ppsa spełniając funkcję represyjną. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku z 5 kwietnia 2018 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sprawa o odszkodowanie, pomimo wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku i dwóch wyroków wymierzających grzywny nie została do chwili wniesienia skargi załatwiona, a wyznaczony w wyroku termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony. Zważyć należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Podnoszona w odpowiedzi na skargę konieczność uzupełnienia materiału dowodowego nie może usprawiedliwiać niewykonania wyroku przez tak długi okres czasu. Natomiast powołanie przez organ czynności podejmowanych w sprawie w latach 2018 - 2021 nie może być skuteczne, gdyż miały one miejsce przed wydaniem wyroków z 7 października 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 379/20 oraz z 11 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 2852/21 i były przedmiotem oceny w tamtych sprawach. Nie do usprawiedliwienia jest także badanie legitymacji wnioskodawcy (a po jego śmierci następców prawnych) do żądania odszkodowania przez 6 lat. Wnioskodawca nie doczekał wydania decyzji. Tak długie procedowanie w sprawie świadczy o lekceważeniu norm prawnych i unikaniu podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, bez obiektywnie weryfikowalnych przyczyn mogących ten stan rzeczy usprawiedliwiać. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie prowadzone było przez 6 lat, w tym ponad 5 lat od daty wydania wyroku zobowiązującego do rozpoznania wniosku. Czas ten z całą pewnością pozwalał na zgromadzenie niezbędnego do podjęcia rozstrzygnięcia materiału dowodowego i jego analizę oraz zbadanie legitymacji wnioskodawcy. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności Sąd uznał za zasadne przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 1.000 zł. W ocenie Sądu przyznanie przedmiotowej kwoty uzasadnia rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy. Kwota ta stanowi także swego rodzaju zadośćuczynienie za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Mając na uwadze wszystkie powyżej wskazane okoliczności Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zd. 2 w zw. z art. 154 § 6 ppsa orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 7 ppsa Sąd orzekł jak w pkt 3 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa (pkt 4 sentencji). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.