I SA/Wa 1084/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie : NSA Anna Łukaszewska-Macioch Asesor WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2007 r. sprawy ze skargi L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2006 nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz L. kwotę 1055 (jeden tysiąc pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 roku nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy rozstrzygniętej własną decyzją z dnia [...] października 2006 roku nr [...], odmawiającej wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Przemyskiego z dnia [...] lutego 1991 nr [...], w części dotyczącej stwierdzenia nabycia przez Gminę F. z mocy prawa, prawa własności nieruchomości położonej w S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], o pow. [...] ha – utrzymał w mocy ww. decyzję z dnia [...] października 2006 roku. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych: Decyzją z dnia [...] lutego 1991 roku 1991 nr [...] Wojewoda Przemyski stwierdził nabycie przez Gminę F. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 roku, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonych w ewidencji gruntów położonych we wsi S. oznaczonych m.in. jako działka [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], opisanej w kartach inwentaryzacyjnych nr [...], [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej w części dotyczącej nabycia działki nr [...] wystąpiły Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] października 2006 roku odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności we wnioskowanej części wskazując, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ naczelny wskazał, że stronami postępowania w komunalizacyjnego prowadzonego na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 roku Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. nr 32 poz. 191 z późń. zm. ) są co do zasady Skarb Państwa jako właściciel mienia oraz gmina, która mienie to przejmuje inny podmiot może być strona postępowania, jeżeli wykaże interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa. Postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy natomiast interesu prawnego posiadającego przedmiot komunalizacji pod tytułem użytkownika, najemcy lub bez tytułu prawnego, bowiem komunalizacja nie wpływa na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Natomiast Nadleśnictwo B. nie udowodniło, iż w dniu 27 maja 1990 roku, działka nr [...], objęta decyzją komunalizacyjną należała do lasów państwowych, a tylko udowodnienie tego faktu może stanowić podstawę do wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji na wniosek Nadleśnictwa B. Organ podkreślił, że w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 28 września 1991 roku o lasach ( Dz. U. z 2005 roku , Nr 45 , poz. 435 ze zm.) tj. w dniu 1 stycznia 1992 roku, przedmiotowa nieruchomość stanowiła już własność gminy. Natomiast obowiązkiem organu w pierwszej kolejności jest ustalenie, czy wniosek spełnia wymogi formalne, jednym z których stanowi ocena, czy wnioskodawcy przysługuje przymiot strony wnioskowanego postępowania, zaś uznanie że nie przysługuje stanowi przesłankę podmiotową uniemożliwiającą wszczęcie żądanego postępowania. Brak jest również przepisu postępowania, który obligowałby organ administracji do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły Lasy Państwowe Nadleśnictwo B., zarzucając jej rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 28 w zw. za art. 75 kpa, art. 32 ust 1 i art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. przez uznanie, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji komunalizacyjnej, art. 7a kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez naruszenie zasady legalizmu i ważnego interesu społecznego przez dopuszczenie do obrotu prawnego decyzji dotkniętej wadą prawną , art. 75 i art. 77 kpa poprzez rażące naruszenie przepisów w zakresie postępowania dowodowego. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy wniosku Lasów Państwowych Nadleśnictwa B. z dnia 23 stycznia 2006 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Przemyskiego z dnia [...] lutego 1991 r. i podstawowym zagadnieniem dla rozstrzygnięcia tej sprawy jest ocena, czy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 kpa. W orzecznictwie dotyczącym komunalizacji z mocy prawa Naczelny Sąd administracyjny przyjął, że w tym postępowaniu posiadają uprawnienia strony tylko Skarb Państwa jako właściciel mienia, gmina która to mienie przejmuje oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące, że im a nie Skarbowi Państwa przysługiwało w dniu 27 maja 1990 roku prawo własności komunalizowanego mienia. Przedmiotem postępowania komualiazacyjnego są wyłącznie przekształcenia własnościowe zachodzące pomiędzy Skarbem Państwa a gminami w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego (państwowego), mającego na celu uwłaszczenie gmin. Inne podmioty mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym, jeżeli wykażą, że postępowanie to jest bezprzedmiotowe, gdyż mienie stanowiące ich własność, nie podlega komunalizacji (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2001 roku I SA 694/00 LEX 78922). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że - postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji traktowane jest jako nowe postępowanie w sprawie i toczy się wg przepisów art. 157 k.p.a. W przedmiotowej sprawie wniosek o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunaliazacyjnej z dnia [...] lutego 1991 roku w części dotyczącej działki nr [...] o pow. [...] ha złożyły Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. podnosząc, że przedmiotowa działka wchodzi w skład lasów państwowych i nie należy do podmiotów, o których mowa w art. 5 ust. 1- 3 ustawy z dnia 10 maja 1990 roku. Z tych względów więc nie może podlegać komunalizacji. Należy w tym miejscu zauważyć, że w dniu wejścia w życie powołanej wyżej ustawy z dnia 10 maja 1990 roku obowiązywała ustawa z dnia 20 grudnia 1949 roku o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63 poz. 494 ze zm.), zgodnie z którą państwowe lasy i grunty leśne wraz ze związanymi z nim gospodarczo gruntami nieleśnymi oraz nieruchomościami i ruchomościami służącymi do prowadzenia gospodarstwa leśnego stanowiły państwowe gospodarstwo leśne, nad którym zwierzchnie kierownictwo i nadzór sprawował Minister Leśnictwa - naczelny organ administracji rzadowej (art. 1 i art. 6 ustawy o państwowym gospodarstwie rolnym), a to skutkuje uznaniem wyłączenia nieruchomości z komunalizacji. W przypadku wiec ustalenia w przedmiotowej sprawie, że przedmiotowa działka wchodziła w skład państwowego gospodarstwa leśnego, należało uznać, że składające wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej Lasy Państwowe Nadleśnictwo B. miały interes prawny. W aktach sprawy znajduje się wypis w rejestrze gruntów dotyczący działki nr [...] gdzie zakwalifikowano jej charakter jako leśny (Ls), natomiast ze złożonej na rozprawie mapy geodezyjnej wynika, że działka nr [...] stanowi część dawnej działki nr [...] (obecnie nr [...]), która jest w zarządzie Lasów Państwowych Nadleśnictwa B. Te okoliczności nie zostały natomiast ocenione przez organ, który wskazywał jedynie, że fakt należenia przedmiotowej działki do lasów państwowych nie został udowodniony Należy w tym miejscu zauważyć, że co do zasady trafne jest stanowisko organu, że na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. odmawia się wszczęcia postępowania nieważnościowego z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych tj. również wówczas gdy z wnioskiem o wszczęcie takiego postępowania występuje podmiot nie posiadający przymiotu strony. Jednakże należy zauważyć, że art. 157 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego ma zastosowanie do sytuacji gdy z żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wynika w sposób oczywisty, że jednostka wnosząca żądanie nie ma w sprawie interesu prawnego. W sytuacji, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności ustalenia, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie wyniku negatywnego są podstawą zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie. Ponownie zatem rozpatrując sprawę organ naczelny przede wszystkim odniesie się do zapisów w rejestrze gruntów oraz ustali czy działka nr [...] nie stanowi w istocie części działki nr [...]. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 c cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak na wstępie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 powołanej wyżej ustawy.