I SA/Wa 1087/20

| POSTANOWIENIE | , Dnia 7 kwietnia 2021 r., , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym:, Przewodniczący, Sędzia WSA Łukasz Trochym, Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), , Sędziowie:, Asesor WSA Iwona Ścieszka, , , po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2021 r., na posiedzeniu niejawnym, sprawy ze skargi G. S., S. S., L. S., J. D., K. S., L. S., B. G . i H. O., w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2016 r., sygn., akt IV SA/Wa 633/16, postanawia:, , odrzucić skargę o wznowienie postępowania;, zwrócić ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie solidarnie na rzecz G. S., S. S., L. S., J. D., K. S., L., S., B. G . i H. O. kwotę 200 (dwieście) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 28 kwietnia 2016 r., sygn. IV SA/Wa 633/16, oddalił skargę G. S., S. S., L. S., J. D., K. S., L. S., B. G. i H. O. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] stycznia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia. W motywach uzasadnienia Sąd, powołując się na art. 19 i 23 ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1958 r., Nr 17, poz. 70), stwierdził, że decyzja wywłaszczeniowo – odszkodowawcza z [...] października 1964 r. została wydana z oczywistym naruszeniem prawa. Wskazał jednak przy tym na brak podstaw prawnych do zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – powoływana dalej jako "kpa") do podważenia legalności wydanego rozstrzygnięcia. Rozpatrując sprawę, Sąd wziął pod uwagę stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, wyrażone w wyroku z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od reguły poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej, rozstrzygającej o prawach strony. Trwałość decyzji administracyjnej służy zaś realizacji istotnych wartości, jakimi są ochrona porządku prawnego, stabilność obrotu prawnego, zaufanie do organów państwa i samego prawa, a przede wszystkim - ochrona praw nabytych. Z tych względów, jeżeli nieograniczona w czasie dopuszczalność wzruszenia ostatecznej decyzji zagraża tym wartościom, Trybunał przyznał pierwszeństwo ich ochronie, uznając że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa również powinna podlegać czasowemu ograniczeniu. Z uwagi na powyższe, Sąd wyraził ocenę, że skarga G. S., L. S., S. S., J. D., K. S., L. S., B. G. i H. O. nie jest uzasadniona. Wyrok w sprawie IV SA/Wa 633/16 zyskał walor prawomocności 10 lutego 2017 r. Pismem z [...] kwietnia 2020 r. G. S., S. S., L. S., J. D., K. S., L. S., B. G. i H. O. (powoływani dalej również jako: "skarżący" lub "strony skarżące"), wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 633/16. Skarga została nadana w urzędzie pocztowym [...][...] – [...] kwietnia 2020 r. Jako podstawy wznowienia postępowania sądowego skarżący wskazali przepis art. 272 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – powoływana dalej jako "ppsa"). Skarżący powołali się na wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20 oraz z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13. W uzasadnieniu podnieśli, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 24 sierpnia 2016 r., IV SA/Wa 633/16 naruszył: art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm. – powoływana dalej również jako: "Konstytucja", "Ustawa Zasadnicza") w zw. z art. 174 ppsa, poprzez błędne przyjęcie, że art. 156 § 2 kpa ma również zastosowanie wobec art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W ocenie skarżących wniosek taki można wywieść z treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego P 46/13. Dodatkowo, strony skarżące zakwestionowały i uznały za niezgodne z przywołanym wyrokiem Trybunału, przyjęte przez Sąd orzekający w sprawie IV SA/Wa 633/16, zastosowanie terminu przedawnienia wobec decyzji administracyjnych, wydanych na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Jednocześnie powołały się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r. U 2/20, wskazując na zawarty w jego uzasadnieniu pogląd, że zmiana prawa jest prerogatywą przysługującą wyłącznie ustawodawcy, a sąd nie jest organem prawodawczym oraz, że uchwała sądów, nie stanowi źródła generalnych i abstrakcyjnych norm prawnych. Z wyżej wskazanej tezy skarżący wywiedli, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie był upoważniony do zastosowania własnej – w ich ocenie – normy prawnej w zakresie okresu przedawnienia, ponieważ stwierdzenie niekonstytucyjności (wyrok TK z 12 maja 2015,P 46/13) i stosowania art. 156 § 2 kpa wobec decyzji posiadających wadę prawną wynikającą z art. 156 § 1 pkt. 2 kpa - ustawodawca nie podjął nowego ostatecznego rozstrzygnięcia i jej nie zmienił. Zachowanie terminu, z art. 272 § 2 ppsa, do złożenia wniosku skarżący oparli na wyroku z 20 kwietnia 2020 r. U 2/20. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga, jako niedopuszczalna, podlegała odrzuceniu. Instytucja wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu uregulowana została w art. 270-285 ppsa. Przepisy te określają przesłanki wznowienia postępowania, wskazując na okoliczności, w których strona może takiego działania zażądać. Są to tzw. podstawy wznowienia, które muszą zostać wskazane w skardze o wznowienie (art. 279 ppsa). W myśl art. 272 § 1 ppsa, wznowienia postępowania można żądać w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. W sytuacji określonej w § 1, skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Jeżeli w chwili wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego orzeczenie sądowe nie było jeszcze prawomocne na skutek wniesienia środka odwoławczego, który został następnie odrzucony, termin biegnie od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu (§ 2). Stosownie do przepisu art. 280 § 1 ppsa, sąd w pierwszej kolejności dokonuje weryfikacji formalnej skargi tj.: czy skarga wniesiona jest w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Oparcie skargi na ustawowej podstawie wznowienia w rozumieniu powyższego przepisu oznacza powołanie jednej lub kilku podstaw wznowienia, wymienionych w przepisach art. 271-274 ustawy ppsa. G. S., S. S., L. S., J. D., K. S., L. S., B. G. i H. O. wnosząc skargę o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej wyrokiem WSA w Warszawie z 24 sierpnia 2016 r. IV SA/Wa 633/16, wskazali na podstawę określoną w ww. art. 272 § 1 ppsa. Zauważyć w tym miejscu należy, że skarga o wznowienie postępowania wniesiona została w ustawowym terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 272 § 2 ppsa) z 20 kwietnia 2020 r. U 2/20. Kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest wyjaśnienie użytego w art. 272 § 1 ppsa zwrotu normatywnego "na podstawie którego zostało wydane orzeczenie". Prawidłowe odczytanie znaczenia tego wyrażenia wymaga odpowiedzi na pytanie, jakie przepisy prawa stanowią podstawę do orzekania przez sąd administracyjny. Kwestię tę, w sposób wiążący, wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 28 czerwca 2010 r., II GPS 1/10 stwierdzając, że art. 272 § 1 ppsa stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w każdym przypadku, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą obejmuje akt normatywny, jaki stosował lub powinien zastosować sąd administracyjny lub organ administracji publicznej w danej sprawie. W świetle przedstawionego w uchwale stanowiska, art. 272 § 1 ppsa, w zakresie spraw sądowoadministracyjnych, stanowi regulację gwarantującą możliwość skorzystania z konstytucyjnego prawa podmiotowego wynikającego z art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (zob. A. Kabat w:B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 1174). Stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności aktu normatywnego należy rozważyć w procesie stosowania prawa w rozpoznawaniu i rozstrzyganiu sprawy w dwóch aspektach: 1) orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zapadło przed rozpoznaniem i rozstrzygnięciem sprawy; 2) orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zapadło po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy. W pierwszym aspekcie niekonstytucyjność aktu normatywnego powoduje, że organ władzy publicznej (sąd, organ administracji publicznej) nie może stosować przepisu niekonstytucyjnego. W drugim aspekcie wydane prawomocne orzeczenie sądu, ostateczna decyzja administracyjna może być wzruszona na zasadach i trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania (zob. wyrok NSA z 11 grudnia 2007 r., II OSK 476/07). W tym miejscu Sąd wskazuje, że samo sformułowanie podstawy wznowienia z odwołaniem się do przepisu prawa, tj. art. 272 § 1 ppsa nie oznacza, że skarga została oparta na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia argumentów skargi w konfrontacji z treścią art. 272 § 1 ppsa wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Skarga, która nie znajduje oparcia na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu. W tym właśnie zakresie oceniać należy uzasadnienie przez strony skarżące w niniejszej sprawie podstaw wznowienia postępowania, opartych na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20. Powołany wyrok nie może tu znaleźć zastosowania, gdyż stwierdza niekonstytucyjność uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. (sygn. akt BSA I-4110-1/20, OSNKW nr 2/2020, poz. 7) z: art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 ze zm.), art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.). Oceniana uchwała stanowi konsekwencję wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 listopada 2019 r. C-585/18, C-624/18 i C-625/18 (Dz.U.UE.C.2020/27/6, LEX nr 2741129) - wydanego na skutek pytań prejudycjalnych zadanych TSUE przez Sąd Najwyższy. Uchwałą BSA I-4110-1/20 Sąd Najwyższy stwierdził, że składy sędziowskie, w których zasiadają sędziowie powołani z udziałem nowej Krajowej Rady Sądownictwa, należy uznać za nienależycie obsadzone, bądź sprzeczne z przepisami prawa. Odnieść to należy zarówno sędziów orzekających w sądach powszechnych, jak i w Sądzie Najwyższym. Uchwała nie przesądza o nieważności orzeczeń wydanych przez takich sędziów, a jedynie wskazuje, że w pewnych przypadkach orzeczenia takie mogą zostać wyeliminowane z obiegu prawnego przy zastosowaniu środków zaskarżenia. Niekonstytucyjna, w ocenie Trybunału, uchwała dotyczyła orzeczeń wydanych przez sędziów powołanych z udziałem nowej Krajowej Rady Sądownictwa, a taka sytuacja nie miała miejsca w odniesieniu do składu sędziowskiego wydającego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 sierpnia 2016 r. Łatwo więc zauważyć, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r. U2/20 nie ma zastosowania do niniejszej sprawy i nie można w żaden sposób odnieść do ocenianego stanu faktycznego twierdzeń w nim zawartych. Dodatkowego podkreślenia wymaga, że uznana za niezgodną z przepisami prawa, uchwała nie była podstawą ani wydanego w sprawie o sygn. akt IV SA/Wa 633/16 z 28 sierpnia 2015 r. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ani zaskarżonej nim decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa. Wyrok w sprawie IV SA/Wa 633/16 oparty był na art. 156 § 2 kpa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Dotyczył bowiem odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] stycznia 2016 r. (wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa). W odniesieniu do powoływanego przez skarżących w uzasadnieniu wniosku wyroku z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 trzeba wskazać, że wyrok ten wszedł w życie przed wydaniem prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z 24 sierpnia 2016 r., natomiast podstawa wznowienia z art. 272 § 1 ppsa dotyczy sytuacji, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma przymiot "nowości" w stosunku do prawomocnie rozstrzygniętej sprawy sądowoadministracyjnej. Przepis ten dotyczy orzeczenia trybunalskiego, które weszło w życie po zakończeniu postępowania sądowego prawomocnym orzeczeniem, co wynika z art. 270 ppsa. Wobec tego ustawowy termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu (termin trzech miesięcy, liczony od daty wejścia w życie orzeczenia trybunalskiego - art. 272 § 2 ppsa) nie mógł być zachowany. Data wejścia w życie wyroku trybunalskiego, to 21 maja 2015 r., a data wniesienia skargi o wznowienie postępowania, to [...] kwietnia 2020 r.). Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) w zw. z art. 281 ppsa orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ppsa.