I SA/Wa 1090/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2015 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z [...] maja 2015 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z [...] marca 2015 r. nr [...] o odmowie przyznania M. G. świadczenia pielęgnacyjnego na babcię C. B. Z uzasadnienia decyzji wynika, że wnioskodawczyni M. G. jest osobą spokrewnioną zabowiązaną doalimentacji C. B. i nie podejmuje zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią. Niesporne jest, że C. B. znaczny stopień niepełnosprawności uzyskała w wieku 81 lat. Zgodnie z art. 17 ust. 1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych koniecznym warunkiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest, aby niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała przed ukończeniem 18 bądź 25 roku życia. Brak jest tej przesłanki do przyznania wnioskodawczyni przedmiotowego świadczenia. Organ odwoławczy odniósł się także do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym orzeczono wprawdzie, iż art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, jednakże w świetle uzasadnienia tego wyroku, w ocenie organu, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. Organ przytoczył obszerne fragmenty z uzasadnienia powołanego wyroku Trybunału. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. M. G. opisała sytuację swoją i swojej rodziny jak również zakres opieki jaką sprawuje nad babcią C. B., jak również odwołała się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114). Zgodnie z art. 17 ust. 1 b tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18 roku życia (pkt 1) lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia (pkt 2). W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji odmówiły przyznani M. G. świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organy stwierdziły bowiem, że babcia wnioskodawczyni jest osobą legitymującą się znacznym stopniem niopełnosprawności, ale tę niepełnosprawność uzyskała w wieku 81 lat, a więc niewątpliwie po ukończeniu 25 roku życia. Ta okoliczność, w ocenie organów, powoduje że nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego przewidzianego w art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Należy stwierdzić (na co również wskazało Kolegium), iż powyższy przepis, tj. art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, który wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1443) orzekł, że przepis ten w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Zdaniem Trybunału "przesłanka wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, stanowiąca warunek przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, powoduje zróżnicowanie sytuacji prawnej w gronie opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych. Takie zróżnicowanie w wersji przyjętej przez ustawodawcę nie ma konstytucyjnego uzasadnienia. Ustawodawca powinien w jednakowy sposób uregulować prawo do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunów osób niepełnosprawnych, które nie są dziećmi. Konstytucja nie stwarza bowiem podstaw różnicowania sytuacji prawnej podmiotów należących do tej grupy. Takie zróżnicowanie mogłoby być uznane za uzasadnione tylko, gdyby opierało się na obiektywnych kryteriach odnoszących się do oceny całokształtu sytuacji materialnej osoby niepełnosprawnej." Należy też zauważyć, że Trybunał nie skorzystał z przewidzianej w art. 190 ust. 3 Konstytucji możliwości odroczenia utraty mocy obowiązującej art. 17 ust. 1 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, co oznacza, że bezpośrednim skutkiem orzeczenia jest utrata przez ten przepis (we wskazanym w wyroku zakresie) domniemania konstytucyjności. Skoro stwierdzona została niezgodność z Konstytucją danego przepisu, to Sąd nie może tej okoliczności nie brać pod uwagę. W konsekwencji, jeżeli organy odmawiając przyznania wnioskodawcy pomocy finansowej rozstrzygnęły na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny, to Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznając sprawę ponownie organ winien, uwzględniając stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażonej w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 3 8/13, i rozważyć czy skarżącej przysługuje wnioskowane świadczenie w świetle pozostałych przepisów ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych.