I SA/Wa 1090/16

WyrokWSA w Warszawie2017-03-10

Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Małgorzata Boniecka – Płaczkowska, Marta Kołtun - Kulik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia była uzasadniona, mimo że skarżący domagał się merytorycznego rozstrzygnięcia?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, jeśli decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W sytuacji, gdy kluczowe dla sprawy jest ustalenie charakteru wód na nieruchomości (płynące czy stojące), a opinia biegłego jest niejasna i nie stanowi dokumentu urzędowego, organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji w celu wyjaśnienia tych wątpliwości, zwłaszcza że decyzja uchylająca była korzystna dla skarżącego.
Stan faktyczny
Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej (RZGW) wnioskował o wygaszenie prawa trwałego zarządu do działki pokrytej wodami, uznając ją za zbędną. Prezydent Miasta O. odmówił wygaszenia, opierając się na opinii biegłego, która wskazywała, że wody na działce są płynące. Wojewoda uchylił decyzję Prezydenta i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na potrzebę wyjaśnienia charakteru wód oraz ewentualnej aktualizacji ewidencji gruntów. RZGW złożył skargę do WSA, zarzucając organowi odwoławczemu brak analizy materiału dowodowego i błędne wytyczne. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska WSA Marta Kołtun - Kulik Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2017 r. sprawy ze skargi X w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wygaszenia prawa trwałego zarządu oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania Regionalnego Zarządu Gospodarki [...] w W. od decyzji Prezydenta Miasta O. z dnia [...] grudnia 2015 r. odmawiającej wygaśnięcia prawa trwałego zarządu ustanowionego na rzecz Regionalnego Zarządu Gospodarki [...] w W. na działce pokrytej wodami, oznaczonej w ewidencji gruntów miasta O. numerem [...] - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzja powyższa wydana została w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Po rozpatrzeniu wniosku Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki [...] w W., Prezydent Miasta O. decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...]- działając na podstawie art. 217 ust. 1 i 2 ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145 ze zm.) - potwierdził przejście z dniem 1 stycznia 2002 r. w trwały zarząd na rzecz Regionalnego Zarządu Gospodarki [...] w W., stanowiących własność Skarbu Państwa wód i gruntów pokrytych wodami oznaczonych w ewidencji gruntów obrębu [...] miasta O., jako działka nr [...]o pow. [...] ha. Wnioskiem z dnia [...] marca 2015 r. Regionalny Zarząd Gospodarki [...] w W. wystąpił o wygaszenie prawa trwałego zarządu do ww. działki, gdyż stanowi ona grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi (Ws) i jest zbędna do wykonywania zadań przydzielonych RZGW w W. W związku ze złożonym wnioskiem Prezydent Miasta O. postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. zwrócił się do biegłego sądowego do spraw melioracji, gospodarki wodnej, budownictwa wodnego i ogólnego o wydanie opinii: "czy grunty pokryte wodami, położone w O., stanowiące działkę nr [...] o powierzchni [...]ha, będące własnością Skarbu Państwa, stanowią grunty pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi czy stanowią powierzchniowe wody płynące". W dniu [...] czerwca 2015 r. biegły przedłożył opinię, która sporządził w oparciu o przepisy ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, przeprowadzone badania oraz pomiary, przy wykorzystaniu wiedzy z tego zakresu. W treści opinii wykazał, jak powstała rzeźba terenu, na którym znajduje się działka nr [...] oraz, że zgłębienie podłużne na tej działce jest starorzeczem rzeki [...]. Wskazał, iż starorzecze i połączenie jego wód znajduje się w obszarze osiedla "[...]" miasta [...]. Opisał, jakie było połączenie wód starorzecza z wodami rzeki [...] przed budową wału ochraniającego miasto przed powodzią oraz jak wody starorzecza i rzeki [...] łączyły się przed wykonaniem obwałowania oraz obecnie, gdzie spływ wody odbywa się przez urządzenia znajdujące się poza działką nr [...]. Stwierdził również, że zetknięcie się wód z działki nr [...] i rzeki [...] jest poprzez otwartą klapę zwrotną umieszczoną na końcu przepustu wałowego. Wykazał, iż woda do powierzchni działki nr [...], czyli starorzecza, dopływa z jego zlewni jak również z rzeki [...] przy wysokich stanach wód w korycie, filtrujących przez korpus obwałowania na powierzchnie terenu za wałem oraz, że woda starorzecza na działce nr [...] jest gospodarczo wykorzystywana i to w sposób, w jaki może być wykorzystywana tylko woda płynąca. Wskazał też na piętrzenie wody poprzez wykonane urządzenie wodne, którym jest zastawka i pobieranie wody do hodowli ryb. Następnie biegły opisał stan techniczny koryta starorzecza na działce nr [...], obecny sposób połączenia wód starorzecza z wodami rzeki [...] oraz urządzenia wodne służące dla doprowadzenia wody. Obliczył objętość spływu wody ze zlewni starorzecza dla okresu, kiedy trwa długi okres bez opadów. Ustalił także, iż starorzecze powstało w sposób naturalny, woda w starorzeczu płynie okresowo, gdy stan wody w rzece [...] jest średni lub poniżej średniego. Ponieważ przepływ wody przez przepust wałowy jest okresowy, to tym samym i spływ wody z działki nr [...] jest okresowy. Dodał, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 3 lit. a prawa wodnego, wody płynące powierzchniowe zostały zdefiniowane, jako wody znajdujące się w ciekach naturalnych, kanałach i źródłach, z których cieki biorą początek, jeziorach i innych naturalnych zbiornikach wodnych o ciągłym lub okresowym naturalnym dopływie łub odpływie wód powierzchniowych, a także w sztucznych zbiornikach wodnych usytuowanych na wodach płynących. Natomiast grunty pokryte wodami powierzchniowymi zostały zdefiniowane w art. 9 ust. 1 pkt 4a prawa wodnego, jako grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych, w granicach linii brzegu, a także grunty wchodzące w skład sztucznych zbiorników wodnych, stopni wodnych oraz jezior podpiętrzonych, będące gruntami pokrytymi wodami powierzchniowymi przed wykonaniem urządzeń piętrzących. Podsumowując stwierdził, iż wody z działki nr [...] posiadają ujście okresowe stanowiące większą część roku, a niekiedy cały rok do rzeki [...]. Jest to zatem woda płynąca. Woda na tej działce przez większa część roku jest związana z powierzchniową wodą płynącą – a zatem nie jest stojąca, czyli musi być płynąca. Po zapoznaniu się z ww. opinią RZGW pismem z dnia [...] lipca 2015 r. wniósł o wyłączenie biegłego ze sprawy - ze względu na jego osobiste zaangażowanie w sprawę oraz o zarządzenie rozprawy administracyjnej celem przesłuchania biegłego na okoliczności będące przedmiotem opinii. W dniu [...]października 2015 r. odbyła się rozprawa administracyjna, na której biegły zobowiązał się uzupełnić opinię, w zakresie wskazanym przez RZGW. Następnie pismem z dnia [...] października 2015 r. RZGW zakwestionował opinię biegłego stwierdzając, iż: - woda na działce nie ma naturalnego połączenia z rzeką [...], gdyż między tą działką a rzeką zlokalizowana jest inna działka, na której urządzono staw rybny; - woda ze starorzecza nie ma naturalnego połączenia z rzeką [...], gdyż wody opadowe odprowadzane są specjalnie wykopanym do tego celu rowem; - grawitacyjny spływ wód opadowych na działkę nr [...] nie powoduje, że woda w starorzeczu staje się równorzędna z wodą płynącą. W dniu [...] października 2015 r. biegły przesłał w uzupełnieniu opinii mapę wskazującą na działce nr [...] miejsce wylotu sieci kanalizacji deszczowej oraz "załącznik w treści obrazujący klapę zwrotną z przewodem przepustu wałowego przy stanie wody na rzece [...] powyżej średniej". Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta O. odmówił wyłączenia M. B. - biegłego z zakresu melioracji, gospodarki wodnej, budownictwa wodnego i ogólnego, od udziału w niniejszym postępowaniu. Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Prezydent Miasta O. odmówił wygaśnięcia prawa trwałego zarządu ustanowionego decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. na rzecz Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. na działce pokrytej wodami, oznaczonej w ewidencji gruntów miasta O. numerem [...] o pow. [...] ha stanowiącej własność Skarbu Państwa, położonej w O. w rejonie ulicy [...]. W uzasadnieniu opisał dokładnie stan faktyczny sprawy oraz wskazał, że w toku prowadzonego postępowania wnioskodawca - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w W. nie przedłożył żadnych dodatkowych dowodów w sprawie. Również nie wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego. Prezydent Miasta O. nie miał zatem możliwości zapoznania się z dodatkowymi dowodami a w szczególności z inną opinią w zakresie wiadomości specjalnych. Podniósł, iż nie miał podstaw do zakwestionowania sporządzonej w sprawie opinii, co do rzetelności jej sporządzenia, w świetle obowiązujących w tej mierze przepisów prawa, z uwzględnieniem wiadomości specjalnych, które posiada biegły. Od powyższej decyzji odwołanie złożył Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w W. (dalej również jako "skarżący") - zarzucając organowi pierwszej instancji brak rzetelnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego i w efekcie orzeczenie wbrew temu materiałowi, bezkrytyczne i naruszające zasady logicznego wnioskowania poczynienie ustaleń w oparciu o jednostronnie uwzględniony materiał dowodowy tj. opinię biegłego, a w następstwie tego dokonanie niewłaściwej subsumcji tak ustalonego stanu faktycznego do normy prawnej (art. 7 i art. 77 w zw. z art. 107 § 3 kpa). Skarżący wskazał, iż woda na działce nr [...] nie ma naturalnego połączenia z rzeką [...]. Działka ta geodezyjnie nie przylega do działki, po której płynie [...]. Przede wszystkim odgrodzona jest wałem przeciwpowodziowym a ponadto między nią a działką, na której znajduje się rzeka, zlokalizowana jest inna działka geodezyjna, na której znajduje się staw rybny. Ponadto woda ze starorzecza nie ma naturalnego połączenia z [...], zaś wody opadowe spływające na działkę nr [...] odprowadzane są specjalnie wykopanym rowem. Takie połączenie z [...] jednak - poprzez urządzenie wodne - nie czyni wód w starorzeczu wodą płynącą, albowiem nie ma charakteru naturalnego. Również grawitacyjny spływ wód opadowych na działkę nr [...] nie powoduje, że woda w starorzeczu staje się wodą równorzędną z płynącą - albowiem spływ wód opadowych nie jest tym samym, co doprowadzenie wód przez ciek naturalny. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] (dalej również jako "organ") decyzją z dnia [...] czerwca 20146 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] grudnia 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz wskazał, iż opinia biegłego ds. melioracji nie określa jednoznacznie statusu wód powierzchniowych, może natomiast stanowić podstawę do zmiany danych w ewidencji gruntów i budynków w zakresie charakteru użytku. Jak wynika z przekazanych dokumentów - wypisu z ewidencji gruntów i budynków z dnia [...] stycznia 2016 r. - działka nr [...] w opisie użytków stanowi rowy, zaś w oznaczeniu użytków wpisany jest symbol W - wody, nie zaś Wp - wody płynące czy Ws - wody stojące. Z przedłożonych akt nie wynika również, czy organ pierwszej instancji podejmował w ogóle działania w celu zmiany danych w ewidencji gruntów. Zgodnie z art. 21 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne dane ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę między innymi gospodarki nieruchomościami. W ocenie Wojewody [...] dopiero zmiana wprowadzona w tym zakresie do ewidencji gruntów i budynków, potwierdzającą charakter wody będzie mogła stanowić uzasadnioną podstawę do wygaszenia lub odmowy wygaszenia prawa trwałego zarządu RZGW do przedmiotowej nieruchomości. Zatem organ pierwszej instancji - przed podjęciem stosownego rozstrzygnięcia w kwestii trwałego zarządu RZGW - winien w pierwszej kolejności w odrębnym postępowaniu rozpatrzeć zmiany danych ewidencji gruntów w zakresie wynikającym z opinii biegłego. W przypadku zaś jednoznacznego potwierdzenia, iż grunt przedmiotowej działki pokryty jest wodami powierzchniowymi płynącymi należy mieć na uwadze art. 14a ustawy Prawo wodne w związku z art. 21a ustawy o gospodarce nieruchomościami - zgodnie z którym nieruchomości stanowiące własność Skarbu Państwa pokryte wodami powierzchniowymi płynącymi są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przejście tych gruntów do zasobu stwierdza w drodze decyzji, na wniosek właściwego organu lub jednostki, właściwy starosta realizujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Na zakończenie stwierdził, że zaskarżona decyzja podlega uchyleniu w całości, a sprawa przekazaniu do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdyż wskazane uchybienia stanowią naruszenie przepisów postępowania – art. 7, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa – zakresie postępowania dowodowego mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 20146 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił brak rzetelnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, nie ustosunkowanie się podniesionych w odwołaniu zarzutów i w efekcie podjęcie orzeczenia pomijającego przedmiot sprawy, wewnętrznie sprzecznego, co doprowadziło do sformułowania błędnych wytycznych dla organu pierwszej instancji przy niewystąpieniu ustawowych przesłanek do wydania decyzji o uchyleniu orzeczenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Podniósł, że organ drugiej instancji pomimo, iż drobiazgowo przytoczył stanowisko zaprezentowane w odwołaniu oraz opisał przebieg dotychczasowego postępowania, całkowicie uchylił się od oceny materiału zgromadzonego w sprawie. W uzasadnieniu skargi zarzucił organowi II instancji, że uchylił się od analizy stanowiska skarżącego zaprezentowanego w odwołaniu uznając, iż zachodzi konieczność aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Dopiero po tej aktualizacji zapisy ewidencji posłużą do rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o wygaszenie trwałego zarządu. Stwierdził, że rozumowanie takie jest błędne i pozbawione podstaw prawnych, mylące skutek z przyczyną. Ewidencja gruntów i budynków ma charakter odtwórczy zdarzenia kształtujące charakter gruntów. Zapisy tej ewidencji zatem nie kształtują stanu na gruncie, lecz go odzwierciedlają. Organ II inst. pomimo, iż drobiazgowo przytoczył stanowisko odwołującej się strony oraz opisał przebieg dotychczasowego postępowania, całkowicie uchylił się od oceny materiału zgromadzonego w sprawie. Jedynym wyjątkiem jest konstatacja w przedmiocie przydatności opinii biegłego, powołanego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Nie wiadomo jednak dlaczego (brak jest przywołania jakiejkolwiek na to podstawy prawnej) z oceny tej opinii organ II inst. wyprowadza wniosek, że konieczna jest, przed wydaniem w sprawie orzeczenia, aktualizacja zapisów rzeczonej ewidencji. Powstaje zatem pytanie, jakich danych Wojewoda [...] nie posiadał, by wydać w tej sprawie rozstrzygnięcie merytoryczne? Jak wynika z przebiegu całości sprawy, stanowisko wnioskodawcy postępowania opierało się generalnie na tym, iż w skutek przegrodzenia starorzecza wałem przeciwpowodziowym i przerwaniu naturalnego kontaktu odgrodzonych wód z wodą [...], wody te stały się wodami stojącymi. Organ I inst. powołał na tę okoliczność opinię biegłego, która trafnie została oceniona jako nieprzydatna zarówno przez stronę, jak i później organ odwoławczy. Prezydent Miasta O. orzekł w sprawie bez całościowej i wnikliwej analizy materiału dowodowego, a w szczególności argumentacji przedstawionej przez stronę. Wadą tą obarczona jest również zaskarżona decyzja. Gdyby organy obu instancji zechciały dokonać rzeczonej analizy, nie musiałyby poszukiwać mankamentów w działaniu strony (organ I inst. - oczekiwanie, że wnioskodawca przedłoży inną opinię) lub innych, niż podniesione, mankamentów w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W obu instancjach strona nie doczekała się ustosunkowania do podniesionych argumentów. Przy czym, o ile organ I inst. temu zadaniu jedynie nie sprostał, to organ II inst. w ogóle tego pragnie uniknąć, przesuwając ciężar ciężkości na inne postępowanie, choć przecież przed tym samym organem, jednak sformułowane wytyczne nie pozostają w jakimkolwiek logicznym związku z przytoczoną podstawą prawną. Zauważyć w tym miejscu należy, iż Prezydent Miasta O. odmówił wyłączenia biegłego postanowieniem niezaskarżalnym, na co - pośród innych zarzutów - poskarżył się w odwołaniu wnioskodawca. I tę sprawę organ odwoławczy całkowicie pominął tak, jak by nie zaistniała. Tak wiec, zarzucając organowi I inst. naruszenie art. 7, art. 77, art. 8 i art. 80 kpa, organ odwoławczy nakazuje mu bynajmniej nie powtórną analizę materiału dowodowego, do czego przecież odnoszą się w istocie te przepisy, lecz do działań zmierzających do wytworzenia kolejnych materiałów, bez oglądania się na te, które już zostały zgromadzone. Takie rozstrzygniecie jest nadużyciem dyspozycji art. 138 § 2 kpa, co świetnie dokumentuje ugruntowane orzecznictwo sądowo-administracyjne. Przepis ten stanowi bowiem, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, przy wystąpieniu dwu łącznych przesłanek: gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania oraz, gdy konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. O ile pierwsza z tych przesłanek jest bezdyskusyjnie spełniona, to uchylając się od całościowej analizy zgromadzonego materiału w sprawie, organ odwoławczy w nie ma rzetelnej wiedzy na temat koniecznego do wyjaśnienia zakresu sprawy. Stąd sformułowane wytyczne dla organu I inst. pozostają bez związku z przedmiotem sprawy. Gdyby bowiem w postępowaniu odwoławczym dokonałaby się analiza stanu faktycznego, ewentualne wytyczne - jeśli w ogóle zaistniałaby potrzeba ich wydawania - miałyby ścisły związek z prowadzoną sprawą. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej "p.p.s.a."). Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Przede wszystkim wskazać należy, iż zaskarżona decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. wydana została na podstawie art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem - organ odwoławczy gdy stwierdzi, że decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Przekazując sprawę, organ ten winien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd bada zatem, czy zachodziły przesłanki uprawniające organ do uchylenia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, czy też materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia reformacyjnego rozstrzygnięcia, bądź zachodziła potrzeba jego uzupełnienia w niewielkim zakresie, a organ odwoławczy mimo to uchylił się od rozstrzygnięcia sprawy, co do jej istoty (co jest głównym zarzutem skargi w niniejszej sprawie). Należy przy tym mieć na uwadze, iż decyzja wydana na podstawie art. 138 § 2 kpa jest dopuszczalna wyjątkowo i stanowi odstępstwo od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. Rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 138 § 2 kpa, może zapaść, jeżeli wątpliwości organu drugiej instancji, co do stanu faktycznego sprawy nie można wyeliminować w trybie art. 136 kpa. W niniejszej sprawie Wojewoda [...] uchylił decyzję organu pierwszej instancji wskazując, że rozpoznał on wniosek o wygaszenie trwałego zarządu -pomimo braku dokonania wystarczających i wymaganych ustaleń, co miało wpływ na wynik sprawy. Stanowisko takie, zdaniem Sądu, jest prawidłowe. Jak słusznie zauważył Wojewoda [...] kluczową kwestią wymagającą wyjaśnienia w niniejszej sprawie jest to, czy grunt działki nr [...] połozonej w O. w rejonie ulicy [...], pokryty jest wodami powierzchniowymi płynącymi czy też innymi wodami, gdyż w zależności od rodzaju wód występujących na nieruchomości, zastosowanie będą miały inne przepisy prawa. Wyjaśnić tu należy, iż grunty pod śródlądowymi wodami powierzchniowymi stojącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, podlegającym przepisom ustawy o gospodarce nieruchomościami, natomiast kwestię gruntów pokrytych śródlądowymi wodami powierzchniowymi płynącymi, regulują wyłącznie przepisy ustawy Prawo wodne. Zgodnie bowiem z art. 14a ustawy Prawo wodne do gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Charakter występującej na nieruchomości wody stanowi zatem podstawę do wygaszenia prawa trwałego zarządu nieruchomości bądź odmowę wygaszenia takiego prawa. Jak wynika z wypisu z rejestru gruntów i budynków z dnia [...] stycznia 2016 r. działka nr [...] stanowi rowy i oznaczona została symbolem "W" tj. wody. Brak jest natomiast oznaczenia, czy wody te należą do kategorii wód płynących (Wp) czy stojących (Ws). Tymczasem ze sporządzonej na zlecenie organu pierwszej instancji opinii biegłego z zakresu melioracji M. B. nie wynika, w ocenie Sądu, w sposób niebudzący wątpliwości, jakiego rodzaju wody znajdują się na powyższym gruncie. Konkluzja sporządzonej opinii jest niejasna i brak w niej merytorycznego uzasadnienia przedstawionego stanowiska. Opinia taka poza tym nie może stanowić podstawy do gospodarowania nieruchomościami. Jest ona bowiem jedynie stanowiskiem eksperta, a nie dokumentem urzędowym wskazującym na status wód znajdujących się na nieruchomości. Zwrócić w tym miejscu należy uwagę na znajdującą się w aktach sprawy opinię prawną z dnia [...] kwietnia 2016 r., sporządzoną na zlecenie Wydziału Skarbu Państwa i Nieruchomości [...] Urzędu Wojewódzkiego przez radcę prawnego J. P., w której wskazano, że opinia ds. melioracji nie pozwala w sposób pewny wnioskować o statusie wód powierzchniowych. Wskazano jednocześnie, iż może ona stanowić podstawę do zmiany charakteru prawnego gruntu w ewidencji. Dopiero zatem zmiana oznaczenia, czy też dookreślenie symbolu ww. działki w rejestrze gruntów, stanowić może o charakterze wód znajdujących się na niej - a co za tym idzie o możliwości wygaszenia prawa trwałego zarządu do tej działki bądź odmowie wygaszenia takiego prawa. Wyjaśnienie tak dużych wątpliwości w zakresie ustalenia charakteru wód - który to charakter determinuje następnie wynik postępowania wszczętego wnioskiem o wygaszenie trwałego zarządu oraz podstawę prawną rozstrzygnięcia organu - przekracza, zdaniem Sądu, możliwości organu odwoławczego w zakresie przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego. Za nieuzasadnione zatem uznać należy zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 138 § 2 kpa. Na marginesie zauważyć należy, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Wojewody [...] jest korzystna dla skarżącego, gdyż uchyla niekorzystne dla niego orzeczenie organu pierwszej instancji. W ponownie zaś prowadzonym postępowaniu wyjaśnieniu będą podlegały wszystkie podnoszone przez skarżącego okoliczności. Uchylenie przez Sąd rozstrzygnięcia organu, czego domagał się skarżący, doprowadziło by do wyeliminowania z obrotu prawnego korzystanego dla strony rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło