I SA/Wa 1091/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2009 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności zaświadczenia oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania S. S. (dalej powoływany jako skarżący), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r. stwierdzającą z urzędu nieważność zaświadczenia wydanego przez Starostę G. w dniu [...] lutego 1999 r. nr [...], potwierdzającego, że S. S. posiada uprawnienia do otrzymania ekwiwalentu w wysokości [...] zł, za nieruchomość pozostawioną przez małżonków J. i A. S. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, położoną we wsi H. pow. K., woj.[...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Powołanym zaświadczeniem z dnia [...] lutego 1999 r. Starosta G. potwierdził skarżącemu uprawnienia do otrzymania ekwiwalentu za nieruchomość pozostawioną przez małżonków J. i A. S na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru państwa, położoną we wsi H. Za podstawę wydania zaświadczenia w przedmiotowej sprawie starosta przyjął następujące dokumenty: wyrok Sądu Wojewódzkiego w [...] Wydziału Cywilnego z dnia [...] grudnia 1989 r. sygn. akt [ ...]; postanowienie Sądu Powiatowego w P. Wydziału [...] Cywilnego z dnia [...] września 1989 r. sygn. akt [...] stwierdzające nabycie spadku po; J. i A. S oświadczenie J. S. złożone w Kancelarii Notarialnej [...] w P. w dniu [...] listopada 1997 r. wskazujące brata S. S. jako osobę uprawnioną do otrzymania całego ekwiwalentu za pozostawione za granicą przez rodziców mienie; oświadczenie o dotychczasowym stanie realizacji uprawnień wynikających z ekwiwalentu za mienie pozostawione za granicą Państwa złożone w Starostwie Powiatowym w G. w dniu 2 lutego 1999 r.; operat szacunkowy wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego na dzień 12 lutego 1998 r. określający wartość mienia pozostawionego za granicą. Wojewoda [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności powołanego zaświadczenia w oparciu o art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Po przeprowadzeniu postępowania nadzorczego decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność powołanego zaświadczenia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wojewódzki stwierdził, że sporządzając operat szacunkowy określający wartość pozostawionych nieruchomości, rzeczoznawca majątkowy przy wyliczeniu kubatury pozostawionych nieruchomości budynkowych posłużył się wymiarami nie mającymi odzwierciedlenia w żadnym z dokumentów, wymienionych przez samego rzeczoznawcę jako materiały pomocnicze bądź też załączniki. Skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania zaskarżoną decyzją Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego. W uzasadnieniu swojej decyzji Minister stwierdził, że rzeczoznawca majątkowy wydając operat szacunkowy z dnia 12 lutego 1998 r. naruszył § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz. U. Nr 9, poz. 32), który nakazywał rzeczoznawcy majątkowemu określenie wartości nieruchomości według jej opisu. Błędy w operacie szacunkowy dotyczą sposobu obliczania kubatury poszczególnych budynków stanowiących części składowe nieruchomości gruntowej. Tym samym Starosta G. przyjmując ten operat bez sprawdzenia pod względem formalnym naruszył art. 77 i art. 80 kpa. Dlatego też zasadne jest stwierdzenie nieważności powołanego zarządzenia. Powyższa decyzja Ministra Skarbu Państwa stała się przedmiotem skargi S. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucono nieprawidłowe przyjęcie, iż w operacie szacunkowym nastąpiło zawyżenia wartości poszczególnych części budynków. Nie jest uprawnione stwierdzenie, że rzeczoznawca dokonując wyceny naruszył § 8 powołanego rozporządzenia z dnia 13 stycznia 1998 r. Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja narusza art. 7 i art. 10 kpa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sądu Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Stan faktyczny w sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji, dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. 2. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej stwierdza, że do postępowań zakończonych wydaniem decyzji lub zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty stosuje się art. 145, art. 145a, art. 146 § 2, art. 147-152, art. 154 § 2, art. 155-159 oraz art. 161-163 kpa, z tym że w przypadku zaświadczeń przepisy te stosuje się odpowiednio. Istnieje zatem szczególna podstawa do przeprowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności zaświadczenia. 3. Stwierdzenie nieważności decyzji, a w tym przypadku zaświadczenia - jest instytucją umożliwiającą wycofanie z obrotu prawnego aktu dotkniętego najcięższymi wadami materialnoprawnymi. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych (zaświadczenia) zostały enumeratywnie wyliczone w art. 156 § 1 kpa. Stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ustawowej zasady stabilności decyzji administracyjnej (art. 16 kpa), co oznacza, że wyeliminować z obrotu prawnego można tylko taką decyzję, co do której nie ma wątpliwości, iż jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Decyzja stwierdzająca nieważność jest decyzją deklaratoryjną, działającą ex tunc. Stwierdzenie nieważności decyzji powoduje ten skutek, że decyzja taka traci swą moc obowiązującą od dnia jej wydania. 4. Zgodnie z orzecznictwem sądowym o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki które wywołuje decyzja (por. np. wyrok SN z 8 kwietnia 1994 r. III ARN 13/94, OSN 1994, z. 3, poz. 36, wyrok NSA z 18 lipca 1994 r. (V SA 535/94), ONSA 1995, z. 2, poz. 91). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany w bezpośrednim rozumieniu, to znaczy taki, który nie wymaga stosowania wykładni prawa. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (NSA wyrok z dnia 9 lutego 2005 r. OSK 1134/04, LEX nr 165717). 5. W świetle powyższego należy co do zasady podzielić pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, iż istniały podstawy do stwierdzenia nieważności powołanego zaświadczenia jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa - a mianowicie § 4 ust. 2 pkt 2 oraz § 8 ust. 1-2 powołanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998 r. Z powołanych przepisów wynikał bezwzględny obowiązek określenia wartości nieruchomości na podstawie opisu mienia sporządzonego przez osobę uprawnioną. Rzeczoznawca majątkowy jak również organ wydający zaświadczenie nie zwróciły uwagi, że takiego opisu mienia nie załączono do wniosku. Za taki opis nie można uznać oświadczenia J. B., ponieważ nie był on wnioskodawcą. 6. Brak jest jakiejkolwiek normy materialno-prawnej, która dawałby podstawę rzeczoznawcy majątkowemu prowadzić dodatkowe wyjaśnienia co do stanu mienia, które nie mają potwierdzenia w opisie pozostawionego mienia. Taka sytuacja wystąpiła natomiast w przedmiotowej sprawie. Całkowitą rację ma organ wojewódzki wskazując, że skoro z załączonych do wniosku o wydanie zaświadczenia oświadczenia J. B. (będącego załącznikiem do przedmiotowego operatu) wynika, że dom mieszkalny miał wymiary [...] co daje kubaturę [...] m3 - w operacie kubatura wynosi [...] m3, stodoła - wg oświadczenia J. B. miała wymiary [...], co daje kubaturę [...] m3, w operacie jest to natomiast [...] m3, kuźnia - wg oświadczenia miała wymiary [...] co daje kubaturę [...] m3, w operacie szacunkowy jest to [...]m3, stajnia - wg oświadczenia miała rozmiary [...] co daje kubaturę [...] m3, w operacie jest to [...] m3. Przy uwzględnieniu rozmiarów nieruchomości budynkowych podanych przez J. B. w oświadczeniu z dnia 24 stycznia 1991 r., wartość domu zmniejszy się o kwotę [...]zł, stodoły o kwotę [...] zł, kuźni o kwotę [...] zł, stajni o kwotę [...] zł, co daje łącznie kwotę [...] zł. 7. Taka dowolność przy ustalaniu prawa do rekompensaty i dysponowaniu przez organ władzy publicznej publicznymi środkami jest nie do zaakceptowania w praworządnym państwie. Przy wydawaniu zaświadczenia nie była dopuszczalna tego rodzaju uznaniowość. 8. Samo uzasadnienie decyzji Ministra Skarbu Państwa zawiera pewne uchybienia, ale nie wpływają one w żaden sposób na treść rozstrzygnięcia, o wiele bardziej prawidłowe jest w tym zakresie uzasadnienie decyzji Wojewody [...]. W przedmiotowej sprawie bowiem podstawą stwierdzenia nieważności nie jest rażące naruszenie art. 77 i art. 80 kpa, lecz tak jak wskazał to Wojewoda [...] § 8 powołanego rozporządzenia. Przy tym jak Sąd wskazał opisany stan faktyczny można również uznać za naruszenie § 4 ust. 2 pkt 2 i § 8 ust. 2 tego aktu wykonawczego. Niemniej Sąd podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, o konieczności stwierdzenia nieważności zaświadczenia z uwagi na wydanie go z rażącym naruszeniem prawa. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.