I SA/Wa 1091/12

Referendarz sądowy Lucyna Picho Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R. M. – P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. M. – P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie uznania świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane postanawia odmówić przyznania R. M. – P. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku ze złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargą na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...], którą organ utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji o uznaniu za nienależnie pobrane świadczeń rodzinnych, R. M. – P. skierowała do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawczyni wyjaśniła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz trójką dzieci. Ponadto strona dodała, że utrzymuje się z emerytury męża w wysokości 1292 zł oraz z alimentów wypłacanych jej na dzieci w wysokości 1500 zł netto. R. M. – P. oświadczyła również, że nie posiada żadnego majątku. W związku z wątpliwościami dotyczącymi sytuacji majątkowej strony, referendarz sądowy wezwaniem z 5 lipca 2012 r. zobowiązał ją do nadesłania wyciągu z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, oraz zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu z 2011 roku uzyskanego przez skarżąca i jej męża. Powyższe wezwanie zostało doręczone R. M. – P. w dniu 9 lipca 2012 r., co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru. Mimo jednak odebrania wezwania skarżąca w wyznaczonym terminie nie nadesłała stosownych wyjaśnień i dokumentów wymienionych w wezwaniu. Rozpatrując złożony przez R. M. – P. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym na wstępie zaznaczyć należy, że instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na sytuację majątkową, stan rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konsekwencją powyższego faktu jest to, że przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez wnioskodawcę okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z art. 246 § 1 ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia adwokata lub radcy prawnego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. W związku z tym zgodnie z art. 252 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne (nie budzące wątpliwości) dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Analiza danych zawartych w aktach sprawy prowadzi do wniosku, iż złożone przez R. M. – P. oświadczenie nie pozwala na dostateczną ocenę jej sytuacji majątkowej i tym samym ustalenie czy jej wniosek należy uwzględnić. Stanowisko takie jest w szczególności konsekwencją niewykonania przez wnioskodawczynię wezwania referendarza sądowego do nadesłania wymienionych wcześniej dokumentów. Nie ulega wątpliwości, że wyjaśnienie kwestii związanych z sytuacją majątkową skarżącej, stosownie do treści art. 246 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ciążyło na wnioskodawczyni. Wobec zatem niewykonania nałożonego przez ww. przepisy obowiązku, co utrudniało ocenę sytuacji majątkowej R. M. – P. na podstawie powołanych przepisów i art. 258 § 1 i 2 pkt 7 powołanej ustawy postanowiono jak w sentencji.