I SA/Wa 1092/08

Referendarz Sądowy Dariusz Pirogowicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kredytu studenckiego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. M. B. wnioskiem z dnia 19 czerwca 2008 r. (zawartym w skardze) uzupełnionym wnioskiem z dnia 11 sierpnia 2008 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze swojej skargi na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kredytu studenckiego. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż argumentem przemawiającym za udzieleniem mu prawa pomocy jest m.in. fakt uzyskiwania niskich dochodów z jednego źródła, tj. wynagrodzenia za pracę , które (obok niskich dochodów żony) stanowi źródło zaspokajania potrzeb życiowych na poziomie podstawowym, opłatę czynszu, żywności, kosztów dojazdu do pracy, rata kredytu hipotecznego, koszty odżywek i witamin dla żony, raty związane z kredytem studenckim. Skarżący wskazał ponadto na konieczność ponoszenia kosztów studiów podyplomowych żony, która chcąc uzyskać stopień nauczyciela mianowanego, musi podwyższać kwalifikacje. Żona jest współwłaścicielem mieszkania o pow. [...] m2, które obciążone jest wpisem hipotecznym na rzecz banku , który udzielił małżeństwu kredytu mieszkaniowego. Łączny miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi netto ok. [...] złotych. (ok. [...] złotych skarżący i ok. [...] złotych jego żona). Skarżący nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Nie zatrudnia i nie pozostają w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym Mając powyższe na uwadze stwierdzono co następuje. W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.)- przywoływanej dalej jako p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym (o taki zakres prawa pomocy wnioskuje skarżący), stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje - gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. To wnioskodawca jako osoba zainteresowana winien wykazać zasadność złożonego wniosku oraz spełnienie ustawowych przesłanek. W badanej sprawie M. B. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w pełnej wysokości bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania. Przeciwnie w przedstawionym stanie faktycznym dotyczącym jego sytuacji materialnej i rodzinnej nie można stwierdzić, by poniesienie kosztów procesu (na obecnym etapie postępowania jest to wpis w kwocie 200 złotych) leżało poza zakresem jego możliwości finansowych. Skarżący oraz jego żona posiadają stałe i regularne źródło dochodów w postaci wynagrodzenia za pracę w łącznej kwocie [...] złotych netto. Wprawdzie ponoszą oni prócz kosztów bieżącego utrzymania także wydatki związane ze spłatą kredytu mieszkaniowego, czy też kredytu studenckiego (którego umorzenia domaga się skarżący) jednakże nie może to zmieniać oceny, iż przy takich dochodach rodziny, skarżący jest w stanie zabezpieczyć poprzez ograniczenie własnych wydatków kwotę 200 złotych na poczet wpisu od wniesionej skargi oraz środki na pokrycie ewentualnych opłat kancelaryjnych. Podkreślić przy tym należy, że zobowiązania cywilnoprawne (takie jak raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Zważyć należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana ww. przepisami stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w swoich koniecznych kosztach utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc powinni więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przy czym to skarżący musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu przez własne oszczędności. W niniejszej sprawie, skarżący takiego braku możliwości nie wykazał, a zatem nie można przyjąć, że poniesienie kosztów procesu w pełnej wysokości może spowodować uszczerbek w jego niezbędnych kosztach utrzymania - co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W tej sytuacji, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.