I SA/Wa 1092/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie: WSA Maria Tarnowska WSA Bogdan Wolski Protokolant Agnieszka Bieniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. S., B. S. i K. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżących J. S., B. S. i K. S. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. I. Stan faktyczny 1. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009r. nr [...] , Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia J. S. , B. S. oraz K. S. (dalej skarżący) prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez M. S. w miejscowości H., powiat [...] (d. woj.[...]). W uzasadnieniu decyzji organ wojewódzki wskazał, że po przeanalizowaniu operatu szacunkowego uznano, że nie może on stanowić dowodu w sprawie, ponieważ został sporządzony nieprawidłowo. Wady operatu polegają głównie na przyjęciu jako porównawczych nieruchomości, znacznie różniących się od nieruchomości M. S., oparciu porównania na zbyt małej ilości nieruchomości oraz zbyt ogólnikowej treści operatu. 2. Od ww. decyzji Wojewody [...] skarżący wnieśli odwołanie do Ministra Skarbu Państwa. 3. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody [...] w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że organy administracji publicznej nie są uprawnione do merytorycznej oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego, a jedynie jego oceny pod względem formalnym. Zamiast samodzielnie odmawiać mocy dowodowej operatu, Wojewoda powinien wystąpić w trybie art. 157 ustawy o gospodarce nieruchomościami do organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę poprawności operatu. Ponadto zastrzeżenia Ministra wzbudziła kwestia braku ustalenia wartości nabytej przez M. S. od Skarbu Państwa - w wyniku nadania prawa własności - nieruchomości położonej we wsi L. . Zdaniem Ministra w sprawie konieczne jest określenie wartości mienia nabytego od Skarbu Państwa. II. Zarzuty zawarte w skardze i stanowisko organu. 1. Skarżący na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zawarli wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący stwierdzili, że w odniesieniu do nieruchomości nabytej we wsi L. - orzeczenie o wykonaniu aktu własności ziemi nie zawiera jakiejkolwiek informacji, że jest to rekompensata za mienie pozostawione poza granicami RP, a wręcz przeciwnie zawiera szacunek ustalenia ciężaru realnego. Było to więc nabycie odpłatne. Minister Skarbu Państwa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w ogóle nie odnosi się do dokumentów zgromadzonych przez organ pierwszej instancji. Ponadto skarżący wskazują, że to organ powinien wystąpić o ocenę operatu do organizacji zawodowej, a nie sami skarżący. 2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. III. Uzasadnienie prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: 1. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej ppsa) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W związki z takim zakresem jurysdykcji sąd administracyjny nie jest uprawniony do ponownego ustalania stanu faktycznego sprawy administracyjnej. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. 2. Już na samym początku rozważań – należy stwierdzić, że samo rozstrzygnięcie decyzji Ministra Skarbu Państwa o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia było prawidłowe, jednak zaskarżona decyzja nie mogła się ostać z uwagi na naruszającą prawo treść uzasadnienia i zawarte wskazówki, co do dalszego postępowania. 3. Nie ulega żadnym wątpliwościom, że orzeczenie o wykonaniu aktu nadania w części dotyczącej ustalenia ceny gospodarstwa (działki) z dnia [...] grudnia 1959 r. nie ma nic wspólnego z kwestią tzw. mienia zabużańskiego. Treść tego dokumentu – jego kopii – jest jednoznaczna – było to odpłatne nabycie mienia w trybie art. 21 dekretu z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. Nr 49, poz. 279). Przy tym akt ten ustala szacunek w wysokości [...] żyta. Należność ta podlegała spłacie w 20 równych rocznych ratach i stanowiła ciężar realny. Cena ta była ustalona na podstawie § 31 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 22 listopada 1947 r. w sprawie norm obszarowych, szacunku odliczeń od ceny na rzecz osadników wojskowych oraz spłaty należności za gospodarstwa nadane dekretem z dnia 6 września 1946 r. o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem Odzyskanych i b. Wolnego Miasta Gdańska (Dz. U. z 47 r. Nr 74, poz 471 i z 1950r. Nr 50, poz. 288). 4. Zgodnie z art. 23 ust. 1 powołanego dekretu z dnia 6 września 1946 r. osobom, które w związku z wojną rozpoczętą we wrześniu 1939 r. utraciły gospodarstwa rolne na tych terenach Rzeczypospolitej Polskiej w jej granicach przedwojennych, które nie weszły w skład obecnego obszaru Państwa, o ile osoby te stale zamieszkiwały na tych terenach przed dniem 1 września 1939 r., jak również osobom, które na mocy umów międzynarodowych, zawartych przez Państwo Polskie, mają otrzymać ekwiwalent wzamian za mienie pozostawione za granicą - zarachowuje się na pokrycie ceny nabycia gospodarstwa (działki) wartość utraconego (pozostawionego) gospodarstwa. Jednak w przedmiotowej sprawie przepis ten w ogóle nie miał zastosowania – ponieważ M. S. nabyła przedmiotowe mienie odpłatnie. Dlatego w tym zakresie należy w całości podzielić zarzut zawarty w skardze i już z tego powodu zaskarżona decyzja nie mogła się ostać, ponieważ ustalenia Ministra były sprzeczne z oczywistym stanem faktycznym. 5. W kwestii opinii o wartości nieruchomości, należy stwierdzić, że w przypadku postępowania dotyczącego prawa do rekompensaty – sytuacja jest specyficzna. W klasycznym postępowaniu administracyjnym to organ zasięga opinii biegłego. Natomiast na gruncie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) obowiązek zlecenia opinii o wartości leży po stronie wnioskodawców. Absolutnie nie uprawniony jest pogląd, że organ nie dokonuje oceny operatu szacunkowego. Wręcz przeciwnie jest do tego zobligowany – sprawdzając, czy operat odpowiada przepisom prawa. Jednak na tle spraw o rekompensatę, w sytuacji kiedy ocena dokonana przez organ – tak jak w przedmiotowym przypadku jest negatywna – nie powinno to skutkować odmową potwierdzenia prawa do rekompensaty. W takiej sytuacji organ powinien na podstawie art. 157 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) zwrócić się do jednej z organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych o ocenę prawidłowości operatu szacunkowego. W przypadku wydania oceny negatywnej – zgodnie z treści art. 157 ust. 1a tej ustawy operat traci charakter opinii o wartości i wnioskodawca jest zmuszony do przedstawienia nowej wyceny. 6. W przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1, art. 80 art. 107 § 3 Kpa ponieważ błędne ustalenie, co do konieczności wzięcia pod uwagę orzeczenia o wykonaniu aktu nadania - doprowadziło w konsekwencji do naruszenia prawa materialnego. 7. Ponownie rozpatrując sprawę Minister Skarbu Państwa powinien wydać decyzję w trybie art. 138 § 2 Kpa – ale wskazując organowi pierwszej instancji tylko i wyłącznie na konieczność zastosowania art. 157 ugn. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O zwrocie kosztów orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.