I SA/Wa 1095/19

WyrokWSA w Warszawie2019-11-13

Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Dariusz Chaciński, Monika Sawa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, wydana na podstawie operatu szacunkowego, może zostać uznana za nieważną z powodu wadliwości tego operatu lub zastosowania przepisów prawa wstecz, jeśli postępowanie toczy się w trybie nadzwyczajnym stwierdzenia nieważności decyzji?
Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma charakter nadzwyczajny i nie może służyć ponownej ocenie stanu faktycznego sprawy ani dowodów, które mogły być kwestionowane w zwykłym trybie postępowania. Wady operatu szacunkowego, nawet jeśli istnieją, nie stanowią wad samej decyzji o ustaleniu odszkodowania, chyba że naruszenie prawa jest oczywiste i rażące. Zastosowanie przepisów prawa wstecz nie zachodzi, gdy nowelizacja rozporządzenia nie zawiera przepisów przejściowych i nakazuje stosowanie nowych przepisów do spraw wszczętych i niezakończonych. Termin procesowy na wydanie decyzji odszkodowawczej nie rodzi skutków materialnoprawnych ani nie wyłącza stosowania przepisów w nowym brzmieniu.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod budowę drogi ekspresowej, zarzucając wady operatu szacunkowego, zastosowanie prawa wstecz oraz zaniżenie odszkodowania. Minister Infrastruktury i Budownictwa odmówił stwierdzenia nieważności, uznając decyzję Wojewody za prawidłową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko Ministra.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Monika Sawa Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. ----------------------- UZASADNIENIE I SA/Wa 1095/19 Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] listopada 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2012 r. nr [...] orzekającej o ustaleniu odszkodowania. Powyższa decyzja wydana została następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2010 r. nr [...] orzekł o przeznaczeniu nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] o pow. [...] oraz nr [...] o pow. [...] pod budowę drogi ekspresowej nr [...] na odcinku [...]. Następnie Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2012 r. ustalił odszkodowanie na rzecz [...] w kwocie [...], a także na rzecz Banku Spółdzielczego w [...] w kwocie [...], z tytułu nabycia z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności w/w nieruchomości położonej w gminie [...], obręb [...] oraz zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do zapłaty ustalonego odszkodowania w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Decyzja stała się ostateczna z dniem 2 lipca 2012 r. [...] pismem z [...] kwietnia 2017 r. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] maja 2012 r. powołując się na art. 156 § 1 1, 2 i 7 kpa i wskazując, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa oraz zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Na poparcie twierdzeń wnioskodawcy przywołali doniesienia prasowe o uchyleniu jednej z decyzji o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość przeznaczoną pod przedmiotową inwestycję z uwagi na wady sporządzonego operatu szacunkowego, stawiając tezę, że pozostałe wydane decyzje były dotknięte taką samą wadą i były nieważne z mocy prawa, ponieważ we wszystkich tych sprawach operaty szacunkowe sporządziły ten sam rzeczoznawca majątkowy. Dodatkowo podniesiono, że operat szacunkowy 1 sporządzony w niniejszym postępowaniu został sfałszowany, co potwierdzają "kontroperaty" szacunkowe sporządzone w innych sprawach. Załączono wyliczenia indywidualne do wyrównania należności wraz z ustawowymi odsetkami za niewypłacenie w terminie prawidłowej wysokości odszkodowania. Powołano ponadto szereg wyroków sądowoadministracyjnych, w tym wyrok NSA z 1 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 718/15. Wniesiono także o zawarcie ugody. Minister Infrastruktury i Budownictwa decyzją z [...] sierpnia 2017 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 2012 r. [...] wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej w/w decyzją podnosząc, że decyzja z [...] mają 2012 r. ponad wszelką wątpliwość dotknięta jest wadą nieważności z mocy prawa, ze względu na niedopuszczalne z mocy prawa zastosowanie prawa wstecz, co wyczerpuje nieważność ustawową wynikającą z art. 156 § 1 pkt 1, 2 i 7 kpa. Wskazano m.in., że decyzję z [...] maja 2012 r. wydano na mocy przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego, zmienionych po dniu 16 listopada 2010 r., a w szczególności w dniu 14 lipca 2011 r. i wprowadzonych w życie z dniem 26 sierpnia 2011 r., niekorzystnych dla właściciela, a tym samym rażąco naruszających przepisy o własności. Zdaniem skarżących zaskarżona decyzja została wydana bez podstawy prawnej, nieobowiązującej w dniu 16 listopada 2010 r. oraz z rażącym naruszeniem prawa. Podniesiono, że decyzja Wojewody [...] w związku z zastosowaniem przepisów prawa wstecz rażąco narusza art. 6 kpa i art. 7 kpa, w związku z art. 80 kpa oraz art. 2, 7, 32 i 42 Konstytucji RP. Skarżący powołując ponadto art. 12 ust. 4g specustawy drogowej oraz art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zarzucili, że termin zapłaty odszkodowania w literalnym brzmieniu upływał 1 grudnia 2010 r., a ostatecznie upłynął 1 lutego 2011 r. W kolejnych pismach z [...] października 2017 r. podtrzymano przedstawione wcześniej stanowisko. Ponownie wezwano ponadto do zawarcia ugody administracyjnej. Podniesiono także, że Wojewoda [...] mimo obligatoryjnego obowiązku, nie poinformował byłych właścicieli o prawie do wystąpienia z wnioskiem o wypłacenie 70% odszkodowania i prawie dalszego odwoływania się od zaskarżonych decyzji. W piśmie z [...] września 2017 r. podtrzymano stanowisko, że zmiana rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r. 2 rozporządzeniem z dnia 14 lipca 2011 r., wprowadziła radykalne zmiany na niekorzyść właścicieli przejętych nieruchomości. Minister Infrastruktury i Budownictwa ponownie rozpoznając sprawę stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Minister przytoczył przepisy kpa i zasady dotyczące postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i podkreślił, że organ pierwszej instancji zasadnie uznał, że decyzja z [...] maja 2012 r. o ustaleniu odszkodowania za przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość, nie jest dotknięta kwalifikowaną wadą prawną, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 1 kpa, gdyż nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Organ nadzoru zaznaczył, że materialnoprawną podstawą wydania kwestionowanej decyzji z [...] maja 2012 r. stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. z 2008 r., Nr 154, poz.| 958 ze zm.) - dalej "specustawa drogowa". Zgodnie z art. 12 ust. 4 pkt 1 tej ustawy nieruchomości, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych, z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowych stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym przez wojewodę w odrębnej decyzji, o której mowa w art 18. Z treści art. 12 ust. 4a specustawy drogowej wynika, że decyzję ustalającą wysokość odszkodowania za nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. W przedmiotowej sprawie decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wydana została przez Wojewodę [...] [...] listopada 2010. r., a zatem organ ten był również zobowiązany do ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W ocenie Ministra prawidłowo też ustalono, że decyzja z [...] maja 2012 r. nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Organ podkreślił, że przesłanki rażącego naruszenia prawa należy upatrywać nie w błędach wykładni przepisu, lecz w jasnych i niedwuznacznych przekroczeniach prawa i to takich, które z uwagi na ich skutki powodują, że dotkniętego wadą rozstrzygnięcia nie da się pogodzić z panującym porządkiem prawnym. O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje więc przede wszystkim oczywistość tego naruszenia prowadząca do nadania prawa lub odmowy jego przyznania wbrew wszystkim przesłankom przepisów. 3 Zdaniem Ministra w decyzji z [...] sierpnia 2017 r. prawidłowo też wskazano, że zarzut błędnej oceny dowodu jakim jest operat szacunkowy nie może być badany w niniejszym postępowaniu. Podstawę ustalenia odszkodowania w sprawie stanowił operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego [...] w dniu [...] maja 2012 r. Organ przytoczył treść art. 18 ust. 1 i 3 specustawy drogowej oraz art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami i zaznaczył, że organ wojewódzki, ustalając odszkodowanie, dokonał oceny zgromadzonego w sprawię materiału dowodowego, w tym w szczególności operatu szacunkowego, co znalazło wyraz w uzasadnieniu wydanej decyzji. Sporządzona ocena dotyczyła zgodności jego sporządzenia zarówno z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. W tym zakresie organ nadzoru nie dopatrzył się uchybień. Zdaniem organu nadzoru chybiony jest również zarzut zawarty we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazujący, że decyzja z [...] maja 2012 r. dotknięta jest wadą nieważności z mocy prawa, ze względu na zastosowanie prawa wstecz, polegające na zastosowaniu przepisu w brzmieniu sprzed nowelizacji, tj. zmienionych przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. Rozporządzenie z dnia 14 lipca 2011 r. zmieniające w/w rozporządzenie w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego nie zawiera przepisów przejściowych (intertemporalnych) dotyczących spraw wszczętych w okresie obowiązywania starego rozporządzenia i dotychczas niezakończonych. Brak przepisów przejściowych powodował, że od dnia 26 sierpnia 2011 r. we wszystkich sprawach związanych z ustaleniem odszkodowania za nieruchomości przejęte na cele drogowe, niezależnie od daty wszczęcia postępowania, obowiązują tylko nowe przepisy rozporządzenia z dnia 21 września 2004 r. Oznacza to, że na etapie postępowania odszkodowawczego zastosowanie w sprawie musiały znaleźć przepisy w nowym brzmieniu. Tym samym - w ocenie Ministra - stanowisko skarżących, że wycena przejętej nieruchomości powinna zostać przeprowadzona przez rzeczoznawcę majątkowego na podstawie przepisów rozporządzenia w wersji obowiązującej do 26 sierpnia 2011 r. jest zupełnie bezzasadne. Nie można również w tym wypadku mówić o działaniu prawa wstecz. Prawidłowo bowiem operat szacunkowy został sporządzony przy uwzględnieniu aktualnego brzmienia rozporządzenia, przez zastosowanie w wycenie § 36 ust. 4 rozporządzenia. Ponadto 4 nawet gdyby biegły w opracowanym operacie szacunkowym zastosował w/w przepis w brzmieniu przed 26 sierpnia 2011 r., to doszedłby do takich samych konstatacji, przepisowi § 36 ust. 4 w poprzedniej wersji rozporządzenia odpowiada bowiem § 36 ust. 1, co oznacza, że przyjęta przez biegłego metodologia, polegająca na przyjęciu do porównań z szacowaną nieruchomością drogową, nieruchomości o tożsamym - drogowym przeznaczeniu, była zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Organ nadzoru wskazał ponadto, że zarówno art. 12 ust. 4g, jak i art. 12 ust. 4b specustawy drogowej, określający termin wydania decyzji odszkodowawczej, ma charakter ściśle procesowy i stanowi uzupełnienie ogólnych regulacji kpa dotyczących terminów załatwiania spraw. Może więc być on przedłużony według reguł określonych w art. 36 ust. 2 kpa i nie można go interpretować jako normy nakazującej wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania w tym terminie za wszelką cenę, kosztem naruszenia prawa. Zwłaszcza, że sama specustawa drogowa w art. 12 ust. 5 odsyła do regulacji zawartych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, w tym do art. 130 ust. 2, który dotyczy powierzenia rzeczoznawcy majątkowemu sporządzenia opinii określającej wartość nieruchomości. Brak jest też podstaw prawnych by na etapie prowadzonego postępowania nieważnościowego organ mógł rozpatrywać kwestie związane z przewlekłym prowadzeniem postępowania administracyjnego. Niewątpliwie też operat szacunkowy dotyczący innej nieruchomości nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, że ustalona w kwestionowanym operacie szacunkowy wartość nieruchomości jest ustalona w sposób nieprawidłowy. Podstawy takiej nie stanowi też orzecznictwo sądowoadministracyjne. Zdaniem Ministra prawidłowo ponadto ustalono, że w momencie sporządzenia operatu szacunkowego stanowiącego podstawę ustalenia odszkodowania w niniejszej sprawie, rzeczoznawca majątkowy nie był ukarany żadną karą dyscyplinarną. Decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] stycznia 2014 r. orzekająca o zastosowaniu wobec rzeczoznawcy majątkowego [...] kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia uprawnień na okres 3 miesięcy podlegała wykonaniu od dnia 25 lutego 2014 r. W dniu 2 maja 2012 r. wskazany rzeczoznawca majątkowy był więc w pełni uprawniony do sporządzenia operatu szacunkowego w przedmiotowym postępowaniu. W ocenie Ministra organ wojewódzki kompleksowo rozpatrzył kwestię ustalenia odszkodowania, a zapadłe w tym zakresie rozstrzygnięcie stanowi wynik dokonanej w ramach uprawnień organu oceny zgromadzonego materiału dowodowego. 5 Postępowanie o stwierdzenie nieważności mające charakter nadzwyczajny nie może zaś stanowić furtki do ponownej oceny stanu faktycznego sprawy, który nie został zakwestionowany przez strony na drodze postępowania odwoławczego. Organ nadzoru podkreślił ponadto, że Wojewoda [...] prawidłowo pouczył strony postępowania o możliwości złożenia odwołania do ówczesnego Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. We wniosku o stwierdzenie nieważności nie wskazano ponadto żadnej podstawy prawnomaterialnej, z której wynikałaby nieważność kontrolowanej decyzji. Organ wyjaśnił też, że zawarcie ugody może nastąpić dopiero po weryfikacji decyzji w postępowaniu nadzwyczajnym, kiedy zostaje otworzona możliwość merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku pouczenia przez Wojewodę [...] o możliwości uzyskania zaliczki w wysokości 70% odszkodowania organ nadzoru wskazał, że nie ma to wpływu na prawidłowość wydanej decyzji. Wypłata zaliczki na poczet odszkodowania jest bowiem czynnością pomiędzy inwestorem, a uprawnionym do otrzymania odszkodowania dokonywaną poza prowadzonym postępowaniem administracyjnym, niemającą wpływu zarówno na wysokość ustalonego odszkodowania, jak i na procedurę. W świetle powyższego Minister uznał, że decyzja z [...] sierpnia 2017 r. jest zgodna z prawem, analiza całości akt sprawy nie wykazała bowiem, aby decyzja z [...] maja 2012 r. obarczona była jakąkolwiek kwalifikowaną wadliwością dającą podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli [...] podnosząc, że w ich ocenie niewątpliwe jest, że decyzja z [...]ࠀࠄࠆࠈࠊࠌࠐࠒࠔࠖ࠘ࠚࠜࠞࠢ maja 2012 r. dotknięta jest wadą nieważności z mocy prawa i wyczerpuje znamiona nieważności wynikające jednoznacznie z art. 156 § 1 pkt 2 i 7 kpa. Zdaniem skarżących decyzja Wojewody została wydana bez podstawy prawnej (nieistniejącej w dniach obligatoryjnego ustawowego obowiązku wydania decyzji Wojewody o ustaleniu wysokości odszkodowania tj. 16 listopada 2010 r. -17 stycznia 2011 r., art. 156 § 1 pkt 2 kpa), z jednoczesnym rażącym naruszeniem prawa wynikającym z zakazanym z mocy prawa zastosowaniem prawa wstecz (zmiany rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. z datą wejście w życie 26 sierpnia 2011 r., art 156 § 1 pkt 2 kpa), co nadaje decyzji Wojewody wadę nieważności z mocy prawa i czyni decyzję nieważną 6 z mocy tego prawa (art 156 § 1 pkt 7 kpa). Potwierdza to również w sposób jednoznaczny i niepodważalny treść art. 12 ust. 4g specustawy drogowej. Skarżący wskazali, że z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2801/15 jednoznacznie wynika, że obligatoryjny ustawowy termin 60 dni nie może być przedłużany ani skracany, a zatem rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego nie ma i nie może mieć zastosowania do decyzji ZRID z [...] listopada 2010 r. z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności, czego ani Minister ani też Wojewoda bezprawnie nie uwzględnili, a byli do tego zobligowani. Zdaniem skarżących ponadto , wycena nieruchomości została zaniżona o blisko 58% wartości odszkodowania, czego bezspornymi i niepodważalnymi dowodami są załączone do wniosku o stwierdzenie nieważności 2 operaty szacunkowe z danymi porównawczymi - pierwszy z [...] maja 2010 r. oraz drugi z [...] czerwca 2011 r. Skarżący wskazali, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA operat szacunkowy ponad wszelką wątpliwość nie jest wiążącym dla decyzji wojewody o ustaleniu wysokości odszkodowania, tak więc nie ma żadnych wątpliwości, że wartość odszkodowania w niniejszej sprawie została bezprawnie zaniżona, a zarówno Minister jak i Wojewoda zastosował przepisy specustawy odnoszące się wprost do decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej wynikającej z zapisu art 12 ust 4b specustawy drogowej, której nie nadano klauzuli natychmiastowej wykonalności, co w tym konkretnym przypadku było i jest niedopuszczalne z mocy prawa, nie stanowi bowiem wykonywania prawa i nie korzysta z ochrony tego prawa. Zdaniem skarżących decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności z mocy prawa decyzji Wojewody są bezzasadne, albowiem nie uwzględniają bezspornych i niepodważalnych dowodów nieważności z mocy prawa wynikających jednoznacznie z art. 156 § 1 pkt2i7kpa. Skarżący zaznaczyli ponadto, że Konstytucja RP oraz Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, chronią prawa własności z urzędu i gwarantują słuszne odszkodowanie za wywłaszczenie na cele publiczne, które w tej konkretnej sprawie zostało bezprawnie zaniżone o blisko 43% należnego odszkodowania, co zostało udowodnione ponad wszelką wątpliwość, a wyrządzona krzywda musi być naprawiona z urzędu. Decyzja Wojewody dotknięta wadą nieważności z mocy prawa musi być więc usunięta z obrotu prawnego z urzędu. 7 W kolejnych pismach procesowych z [...] lutego 2018 r., [...] września 2018 r., [...] grudnia 2018 r. skarżący podtrzymali podnoszone zarzuty dotyczące nieważności decyzji z [...] maja 2012 r. Minister Infrastruktury i Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] listopada 2017r., którą organ odwoławczy utrzymał w mocy własną decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2012r. o ustaleniu na rzecz Skarżących odszkodowania za nieruchomości przejęte pod budowę drogi ekspresowej [...]. W pierwszej kolejności Sąd zaznacza , że w całości podziela ustalenia faktyczne i oceny dokonane przez Ministra w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytaczania w tym miejscu uzasadnienia. Wyjaśnienia jednakże wymaga, że podstawowe znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma okoliczność, że przedmiotowe postępowanie toczyło się w trybie nadzwyczajnym, nieważnościowym. Stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, na co trafnie zwrócił uwagę organ nadzoru, jest instytucją, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady trwałości decyzji, o której mowa w art. 16 k.p.a. Dlatego może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Przedmiotem postępowania nieważnościowego nie jest zatem powtórne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej decyzją merytoryczną. W tym postępowaniu organ ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości zastosowania prawa. Obowiązkiem organu w postępowaniu nieważnościowym jest dokonanie oceny, czy w świetle zaistniałego stanu faktycznego w sposób prawidłowy znalazły zastosowanie obowiązujące normy prawne, czy też wydanie decyzji nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Podkreślić należy, że oceny zgodności z prawem, czyli zaistnienia przesłanki nieważnościowej 8 należy dokonywać według stanu faktycznego i prawnego sprawy istniejącego i obowiązującego w dacie wydania kwestionowanej decyzji. Przesłanką stwierdzenia nieważności decyzji, którą organy nadzoru szczególnie rozważały w stanie faktycznym niniejszej sprawy, była przesłanka z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., czyli przesłanka wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w powołanym przepisie, to naruszenie oczywiste, łatwo dostrzegalne, wyraźne, niewątpliwe, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Naruszenie to zachodzi zatem wyłącznie wtedy gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 sierpnia 2001 r., sygn. akt II SA 1726/00, LEX nr 51233). Z powyższego wynika, że obalenie skutków prawnych decyzji ostatecznej w tym trybie, powodujące przełamanie określonej w art. 16 § 1 kpa, zasady trwałości decyzji ostatecznych, jest możliwe wyłącznie w sytuacji wydania decyzji w warunkach szczególnie ciężkiego, w tym oczywistego, naruszenia prawa, którego przypadki wskazuje art. 156 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje, że podstawę ustalenia na rzecz Skarżących odszkodowania w ramach kontrolowanej decyzji z dnia [...] maja 2012r. stanowił operat szacunkowy z [...] maja 2012 r. sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego [...], który w dniu jego wykonania miał stosowne uprawnienia rzeczoznawcy. Spór w sprawie dotyczy natomiast przede wszystkim tego czy podniesione przez Skarżących w toku przedmiotowego postępowania nieważnościowego wady powyższego operatu szacunkowego, nieujawnione w toku postępowania odszkodowawczego toczącego się w trybie zwykłym, mogą świadczyć o wydaniu decyzji odszkodowawczej z dnia [...] maja 2012r. z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Po analizie akt sprawy, w tym podniesionych w skardze zarzutów, Sąd stwierdza, że Skarżący w istocie domagają się wyeliminowania w trybie nieważnościowym decyzji ostatecznej z uwagi na istnienie, nieuwzględnionych przez organ orzekający o ustaleniu odszkodowania okoliczności faktycznych. W szczególności Skarżący zarzucają, że sporny operat szacunkowy został sfałszowany, wydany został w 9 oparciu o wadliwe przepisy prawa, zawiera zaniżoną wartość szacowanej nieruchomości , a sama decyzja odszkodowawcza została wydana z wyraźnym opóźnieniem, co stanowiło działanie na szkodę zainteresowanych. Wyjaśnić trzeba, że wskazane zarzuty nie mogą być uznane za uzasadnione. Istotnym jest bowiem , że w postępowaniu nadzorczym niedopuszczalnym jest dowodzenie wydania kontrolowanej decyzji z naruszeniem zasad procedowania , a w szczególności wydania kontrolowanej decyzji z pominięciem wyczerpującego zebrania a następnie rozpatrzenia sprawy, jak również dokonania wadliwej oceny dowodów i ustaleń faktycznych. Brak jest bowiem możliwości, aby tryb stwierdzenia nieważności decyzji był wykorzystywany jako trzecia instancja trybu zwykłego, a do tego w istocie zmierzał wniosek Skarżących. Przedmiotem postępowania w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie jest , ponad wszelką wątpliwość, ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy poprzez przeprowadzenie po raz kolejny postępowania dowodowego. Kwalifikowane wady powodujące nieważność decyzji ostatecznej muszą wynikać z samej decyzji. Tymczasem, podnoszone przez Skarżących w toku postępowania nieważnościowego i w skardze do sądu kwestie dotyczące wadliwości operatu szacunkowego są ściśle związane z tym operatem będącym dowodem w sprawie o ustalenie odszkodowania. W konsekwencji wymienionych wad spornego operatu szacunkowego nie można zakwalifikować jako wad decyzji o ustaleniu odszkodowania. W kontrolowanym postępowaniu istotnym jest , że wydana przez Wojewodę [...] decyzja odszkodowawcza wydana została z poszanowaniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 130 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, art. 12 i 18 ustawy z 10 kwietnia 2003 r. O szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, art. 156 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. ( Dz.U. 207 p. 2109). Organ ustalił bowiem wysokość odszkodowania wg stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz wg jej wartości z chwili wydania decyzji. Ustalenie wysokości tego odszkodowania nastąpiło w następstwie pozyskania operatu szacunkowego, który został sporządzony przez uprawnionego rzeczoznawcę a następnie oceniony przez organ. Wbrew treści skargi posłużenie się 10 przez biegłego rozporządzeniem Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego w wersji zmienionej rozporządzeniem zmieniającym Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. uzasadnione było faktem, że przywołane rozporządzenie zmieniające nie zawierając przepisów intertemoporalnych determinowało po stronie organu obowiązek stosowania we wszystkich sprawach wszczętych i niezakończonych, przepisów nowych . W odniesieniu zaś do zarzutu sfałszowania operatu szacunkowego oraz ewentualnego posiadania przez Skarżących nowych dokumentów lub innych dowodów istniejących w dacie wydania kontrolowanej obecnie decyzji odszkodowawczej, nieznanych organowi, który ją wydał, zaznaczyć należy, że mogą one stanowić ewentualną podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. Z uwagi na sygnalizowaną przez organ niekonkurencyjność nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznej nie mogą one bowiem stanowić podstawy do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia przez Wojewodę [...], który wydał decyzję w dniu [...] maja 2012r. - art. 156 § 1 pkt. 1 k.p.a. Art. 12 ust.4a ustawy z 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych przesądza bowiem, że decyzję odszkodowawczą wydaje organ, który wydał decyzję o zezwoleniu na realizację inwestycji , którą to decyzję wydał tenże Wojewoda [...] w dniu [...] listopada 2010r. Za analogicznie bezpodstawny Sąd uznał także zarzut Skarżących naruszenia art. 156 § 1 pkt.7 k.p.a. Analiza stanu faktycznego sprawy prowadzi do wniosku, że kontrolowana decyzja nie zawiera żadnej wady powodującej jej nieważność z mocy prawa. W odniesieniu do twierdzenia Skarżących, że przyczyną powyższego jest spóźnione wydanie przez organ decyzji odszkodowawczej wobec wskazania ustawowego zawartego w treści art. 12 ust. 4g ustawy drogowej , gdzie ustawodawca postanowił o wydaniu decyzji o ustaleniu odszkodowania w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej rygoru natychmiastowej wykonalności, jeżeli taki rygor został nadany , należy uznać , że jest ono chybione. Termin powyższy , podobnie jak inne terminy wskazane w tej ustawie, ma charakter procesowy, jego upływ nie rodzi zatem żadnych skutków materialnoprawnych, nie 11 spowodował także wyłączenia zastosowania w sprawie rozporządzenia zmieniającego Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2011 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego a samo przewlekłe prowadzenie przez organ tego postępowania nie może być analizowane pod kątem stwierdzenia nieważności kontrolowanej decyzji. Na zakończenie podkreślić należy, że organ wydał zaskarżoną decyzję z poszanowaniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 75, 77, 80 i art. 107 § 3 k.p.a, Rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiał dowodowy sprawy i dokonał jego dokładnej analizy , w tym operatu, który organ przyjął do ustalenia wysokości odszkodowania. Jak już wskazano wyżej, w przedmiotowym postępowaniu nieważnościowym obowiązkiem organów była wyłącznie ocena czy ostateczne decyzje o ustaleniu odszkodowania obarczone są wadą rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu, obowiązkowi temu organ nadzoru sprostały. W procesie badania przesłanki rażącego naruszenia prawa organy prawidłowo wzięły pod uwagę stan faktyczny i prawny z daty wydania kwestionowanych decyzji odszkodowawczych, a swoją ocenę wyczerpująco uzasadniły stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w sentencji. 12

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło