I SA/Wa 1101/15

Starszy referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 7 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2015 r. znak : [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia odmówić J. P. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 3 sierpnia 2015 r. (data stempla biura podawczego) uzupełniony przez wnioskodawczynię formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu renty rodzinnej po mężu w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jest osobą schorowaną, posiadającą problemy ze zdrowiem. Z tego względu, ponosi znaczne wydatki na leczenie i rehabilitację. Wnioskodawczyni wymieniła we wniosku posiadane schorzenia. Podała, że oprócz mieszkania o powierzchni [...] m ² oraz oszczędności pieniężnych w wysokości [...] złotych nie posiada innych nieruchomości oraz przedmiotów wartościowych. Dodała, że oszczędności to "pozostałość po zmarłym mężu i są one przeznaczone na rehabilitację jej [...] i [...]". Zarządzeniem z dnia 6 sierpnia 2015 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie, czy wskazany w formularzu dochód w wysokości [...] zł miesięcznie został podany w wysokości netto, czy też brutto. Zapytano wnioskodawczynię także jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania o powierzchni [...] m ² należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, (np. z tytułu opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, itp.). Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem jaka kwotę miesięcznie przeznacza na leczenie, zakup lekarstw i rehabilitację. Wezwano wnioskodawczynię do podania orientacyjnej kwoty jaką przeznacza miesięcznie na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych). Zapytano wnioskodawczynię, czy otrzymuje pomoc od dzieci, rodziny, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto, wezwano wnioskodawczynię do nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej renty rodzinnej po mężu, (np. ostatniego odcinka wypłaty renty, bądź kopii decyzji właściwego organu emerytalno – rentowego o przyznaniu świadczenia) oraz wyciągów z konta bankowego za ostatnie dwa miesiące, jeśli posiada konta bankowe. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 24 sierpnia 2015 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że wnioskodawczyni pobiera rentę w wysokości [...] złotych netto miesięcznie, na potwierdzenie czego dołączyła decyzję ZUS. Wnioskodawczyni podała, że koszty utrzymania mieszkania wynoszą [...] zł – czynsz, woda – [...] zl, energia elektryczna – [...] zł, gaz – [...] zł, telefon i abonament telewizyjny – [...] zł, co łącznie stanowi kwotę w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni oznajmiła, że na leczenie i zakup leków na receptę przeznacza [...] zł miesięcznie, a ponadto zakupuje leki bez recepty o łącznej wysokości [...] zł. W sumie na zakup lekarstw wnioskodawczyni przeznacza miesięcznie kwotę w wysokości [...] zł ([...] + [...]). Wnioskodawczyni dodała, że w okresie kwitnienia kwiatów ponosi dodatkowo koszt zakupu leków alergicznych do kwoty [...] zł. Oznajmiła, że dwa razy w roku ma rehabilitację finansowaną przez Narodowy Fundusz Zdrowia, a pozostałą rehabilitację opłaca prywatnie w wysokości około [...] zł. ([...] zabiegów po [...] zł, plus [...] zabiegów po [...] zł, plus [...] zabiegów po [...] zł). Wnioskodawczyni oznajmiła, że na bieżące potrzeby życia codziennego, w tym wyżywienie przeznacza około [...] zł miesięcznie. Wskazała, że nie otrzymuje żadnej pomocy od nikogo, gdyż dziecko jej samo posiada wiele problemów finansowych. Wnioskodawczyni oznajmiła, że żyje skromnie i nie posiada konta bankowego. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych lub częściowego zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona powinna wykazać, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Podkreślenia wymaga, iż instytucja ta została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że brak jest uzasadnionych powodów do przerzucenia kosztów sądowych na współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy. Wnioskodawczyni posiada bowiem stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu renty z którego zaspokaja swoje potrzeby życiowe, w tym mieszkaniowe, żywieniowe, związane z leczeniem i zakupem lekarstw, jak również związane z prywatną rehabilitacją. Zaznaczyć należy, że ponoszone przez wnioskodawczynię wydatki są kosztami ponoszonymi przez większość obywateli, a zatem nie mogą być traktowane w sposób specjalny. Ponadto, wnioskodawczyni pomimo ponoszonych niezbędnych wydatków posiada oszczędności pieniężne w wysokości [...] złotych. W świetle powyższego stwierdzić należy, że nie można uznać wnioskodawczynię za osobą ubogą. Należy też zwrócić uwagę, na to czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć wnioskodawczyni z posiadanymi oszczędnościami i miesięcznymi stałymi dochodami. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności zaś posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Stwierdzono zatem, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy trudno uznać, że skarżąca żyje na poziomie ubóstwa, skoro oprócz dochodów bieżących posiada jeszcze w rezerwie środki pieniężne w wysokości [...] złotych, czyli niewspółmiernie większe od wszelkich możliwych wydatków, z którymi wiąże się wniesienie skargi do Sądu w niniejszej sprawie. Pomimo zrozumienia dla argumentacji skarżącej, że oszczędności te są "pozostałością po zmarłym mężu i są przeznaczone na rehabilitację [...] i [...]", Sąd w takiej sytuacji nie jest uprawniony do pokrycia kosztów sądowych ze środków państwowych. Posiadanie środków pieniężnych przez wnioskodawczynię wyklucza możliwość przerzucenia na Skarb Państwa ciężaru finansowania procesu prowadzonego z inicjatywy skarżącej. Podkreślić należy, że na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem jaki wnioskodawczyni ma w chwili obecnej do poniesienia jest wpis sądowy od skargi wynoszący w niniejszej sprawie 200,00 zł. Stwierdzono zatem, że wnioskodawczyni przy wysokości uzyskiwanego dochodu oraz posiadanych oszczędnościach pieniężnych jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie i nie spowoduje to utraty całości posiadanych przez skarżącą środków finansowych, a tylko ich częściowe uszczuplenie. Stwierdzono, że z posiadanych oszczędności pieniężnych wnioskodawczyni jest w stanie samodzielnie ponieść koszty sądowe w sprawie, a stały miesięczny dochód jaki uzyskuje z tytułu renty zapewnia jej środki na bieżące utrzymanie siebie oraz mieszkania, ponoszenie opłat, czy leczenie i zakup leków. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.