I SA/Wa 1103/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2015 r. sprawy ze skargi Rzymskokatolickiej Parafii Wszystkich Świętych w B. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nieodpłatnego przekazania gruntu rolnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2015 r., nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji po rozpatrzeniu odwołania Parafii Katolickiej Wszystkich Świętych w [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że Wojewoda [...], z powołaniem się, między innymi, na art. 70a ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1169, z późn. zm., zwanej dalej "ustawą"), decyzją z [...] sierpnia 2015 r., odmówił Parafii Katolickiej Wszystkich Świętych w [...] , nieodpłatnego przekazania gruntów rolnych położonych w [...] oznaczonych jako działki nr [...],[...],[...] i [...] o łącznej powierzchni [...] ha. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podniósł, że zgodnie art. 70a ww. ustawy osobom prawnym Kościoła Katolickiego, które po dniu 8 maja 1945 r. podjęły działalność na Ziemiach Zachodnich i Północnych mogą być, na ich wniosek, przekazane nieodpłatnie na własność grunty znajdujące się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi albo Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Wojewoda [...] przywołał pismo z [...] lutego 2014 r. Zastępcy Dyrektora Oddziału Agencji Nieruchomości Rolnych w [...], działającego z upoważnienia Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, zawierające odmowę przekazania Parafii gruntu ze względu na jego położenie w granicach administracyjnych miasta. Od decyzji Wojewody [...] odwołanie wniosła Parafia Katolicka Wszystkich Świętych w [...]. Minister Administracji i Cyfryzacji rozpoznając złożone odwołanie wskazał, że zgodnie z art. 70a ust. 1 i 3 ustawy , osobom prawnym Kościoła Katolickiego, które po dniu 8 maja 1945 r. podjęły działalność na Ziemiach Zachodnich i Północnych, mogą być, na ich wniosek, przekazane nieodpłatnie na własność grunty znajdujące się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi albo w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Przekazanie wyżej wymienionych nieruchomości następuje w drodze decyzji wojewody właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wydanej za zgodą Prezesa Agencji Rolnej Skarbu Państwa - obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych, działającej na podstawie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2012 r. poz. 1187, z późn. zm.). Tak więc możliwość skorzystania z prawa określonego w art. 70a uzależniona jest od wzmiankowanej zgody Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, której w rozpatrywanej sprawie odmówiono. Minister wyjaśnił, że wojewoda nie posiada kompetencji do kwestionowania braku zgody, o której mowa w art. 70a ustawy. Na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] kwietnia 2015 r. skargę złożyła Parafia Katolicka Wszystkich Świętych w [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa materialnego tj. art. 70a ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w R.P. oraz naruszenie przepisów postępowania: art. 7, art. 9, 12 i 107 § 3 kpa . Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji oraz decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2014 r. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazano. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z [...] sierpnia 2014 r. utrzymanej w mocy decyzją Ministra Administracji i Cyfryzacji z [...] kwietnia 2015 r. stanowi art. 70a ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl tego przepisu osobom prawnym Kościoła Katolickiego, które po dniu 8 maja 1945 r. podjęły działalność na Ziemiach Zachodnich i Północnych, mogą być, na ich wniosek, przekazane nieodpłatnie na własność grunty znajdujące się w zasobach Państwowego Funduszu Ziemi albo w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa. Jeżeli grunty te znajdują się w zarządzie lub użytkowaniu osób prawnych, przekazanie na własność może nastąpić wyłącznie za zgodą tych osób (ust. 1). W ust. 2 tego przepisu ustawodawca wprowadził limity obszarowe, zaś w ust. 3 ustanowił, że przekazanie na własność nieruchomości, o których mowa w ust. 1 i 2, następuje w drodze decyzji wojewody właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wydanej za zgodą Prezesa Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa (obecnie Agencji Nieruchomości Rolnych). Decyzja ta stanowi podstawę do dokonania wpisów w księgach wieczystych. Aby więc doszło do wydania decyzji administracyjnej w zgodzie z przepisem art. 70a ustawy obowiązkiem właściwego miejscowo wojewody jest po pierwsze - skontrolowanie zaistnienia przesłanek wynikających z ust. 1 oraz po drugie - uzyskanie zgody na nieodpłatne przekazanie gruntów osobom prawnym Kościoła Katolickiego od Prezesa Agencji, który jest organem współdziałającym przy wydawaniu decyzji w powyższym przedmiocie. Postępowanie, w którym Prezes Agencji zajmuje stanowisko co do przedmiotu przekazania ma więc charakter pomocniczego stadium postępowania w sprawie załatwianej przez wojewodę w drodze decyzji administracyjnej. W tym incydentalnym postępowaniu Prezes ma ustalić czy z punktu widzenia zadań realizowanych przez podległą Prezesowi Agencję i zasad gospodarowania nieruchomościami rolnymi, które musi Agencja uwzględniać (art. 6 i 24 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnym Skarbu Państwa (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1187 z późn. zm. - dalej: "u.g.n.r.s.p.) nie ma przeszkód do wyzbycia się nieruchomości rolnej z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa na rzecz kościelnej osoby prawnej. Odnosząc się do stanowiska organów w kwestii niewypełnienia przez skarżącego przesłanki wynikającej z przepisu art. 70a ust. 3 ustawy (brak zgody Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych - wyrażonej w piśmie Zastępcy Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Nieruchomości Rolnych w Opolu z 4 lutego 2014 r.), to nie sposób takiej oceny podzielić. I tak, art. 5 u.g.n.r.s.p. stanowi, że prawo własności i inne prawa rzeczowe w stosunku do mienia Skarbu Państwa, tj. o którym mowa w art. 1 i 2 tej ustawy wykonuje Agencja. Agencją kieruje Prezes i reprezentuje ją na zewnątrz (art. 9 ust. 2). Prezes kieruje Agencją przy pomocy wiceprezesa, dyrektorów zespołów w Biurze Prezesa oraz dyrektorów oddziałów terenowych. W razie nieobecności Prezesa lub czasowej niemożności wykonywania przez niego obowiązków działalnością Agencji kieruje i reprezentuje ją na zewnątrz wiceprezes, w granicach udzielonego mu pełnomocnictwa (§ 6 ust. 1 i 2 Załącznika do Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 5 grudnia 2011 r. w sprawie nadania statutu Agencji Nieruchomości Rolnych - Dz. U. z 2011, Nr 262, poz. 1567). Ponadto, Prezes może udzielić dyrektorom oddziałów terenowych pełnomocnictw do dokonywania czynności prawnych (§ 14 Załącznika do Rozporządzenia). Z kolei z § 16 Załącznika wynika, że Prezes może w pełnomocnictwie zawrzeć postanowienie zezwalające na ustanowienie przez pełnomocnika innych pełnomocników do dokonywania wszystkich lub niektórych czynności prawnych w granicach udzielonego mu pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo powinno być udzielone w tej samej formie, jaka jest wymagana do ważności czynności prawnej będącej przedmiotem pełnomocnictwa, przy czym w każdym przypadku powinno być udzielone na piśmie (§ 17). Powyższe oznacza, że wyrażanie zgody na nieodpłatne przekazanie gruntów rolnych, o której mowa w art. 70a ust. 1 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego zostało przez ustawodawcę zastrzeżone dla Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych, chyba że dokona w tym zakresie stosownego pełnomocnictwa osobom wyżej wskazanym. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika aby takie pełnomocnictwo zostało udzielone. Dlatego stanowisko organów odnośnie braku zgody Prezesa Agencji należy uznać za niewłaściwe, a na pewno za przedwczesne. Ponadto, budzi zastrzeżenia forma (pismo Zastępcy Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Nieruchomości Rolnych w Opolu z 4 lutego 2014 r.), w jakiej odmowy dokonano. Wprawdzie ustawodawca wprost nie określił w jakiej formie winno nastąpić zajęcie stanowiska przez Prezesa w postępowaniu incydentalnym ściśle powiązanym z postępowaniem głównym, to biorąc jednak pod uwagę orzecznictwo sądowoadministracyjne dotyczące oceny postanowień Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie niewyrażania zgody na nieodpłatne przekazanie na własność nieruchomości (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 23 września 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1160/14), słusznym wydaje się przyjęcie, aby następowało to w drodze postanowienia wydanego w oparciu o przepis art. 106 kpa. Przedstawiona wyżej argumentacja prowadzi do wniosku, że sprawa została nieprawidłowo rozpatrzona przez Wojewodę [...], a dokonana przez organ odwoławczy ocena prawidłowości zaskarżonej decyzji nie jest zgodna z prawem. Z przyczyn wyżej omówionych decyzje organów obydwu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7 i art. 77 § 1, art. 80, a organ II instancji naruszył także przepis art. 138 § 1 pkt 1 kpa, a naruszenia te miały istotny wpływ na wynik sprawy. Organy naruszyły także przepis art. 70a ust. 1 i 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ weźmie pod uwagę przedstawione wyżej przez sąd stanowisko oraz dołączy do akt całą niezbędną dokumentację. Następnie oceni zgromadzony materiał dowodowy w kontekście wszystkich przesłanek określonych w art. 70a ust. 1 i 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego i wyda prawidłowo uzasadnioną decyzję. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd orzekł jak w sentencji wyroku z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).