I SA/Wa 1104/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu wniosku K.K. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] – uchyliło zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 61 a kpa orzekło o odmowie wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu przedstawiono następująco stan faktyczny i prawny sprawy: Decyzją z dnia [...] maja 2001 r. nr [...], w wyniku rozpatrzenia wniosku J. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1953 r. nr [...] o odmowie przyznania J. S. prawa własności czasowej nieruchomości przy ul. [...] w W. ozn. nr hip. [...]. Wnioskiem z dnia 30 października 2007 r. K.K. wniosła o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia w części , w jakiej nie stwierdzono jej nieważności". We wniosku pełnomocnik wskazał na sześć decyzji administracyjnych, , na podstawie których doszło do zbycia lokali mieszkalnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] w budynku przy ul. [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1953 r. nr [...] na podstawie art. 157 § 1 kpa. Od powyższej decyzji K.K. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpoznając złożony wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że nie istnieją nowe okoliczności dające podstawę do wszczęcia postępowania nadzorczego w stosunku do orzeczenia z dnia [...] sierpnia 1953 r. W obiegu prawnym znajduje się bowiem decyzja Kolegium z dnia [...] maja 2001 r. [...] wydana wyniku rozpatrzenia wniosku J. S., zgodnie z którą Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1953 r. nr [...] o odmowie przyznania J. S. prawa własności czasowej nieruchomości przy ul. [...] w W. ozn. nr hip. [...]. Kolegium powołało się dalej na ugruntowane orzecznictwo dotyczące nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. W sytuacji bowiem, gdy ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej było poprzedzone decyzja administracyjną , to właśnie ta decyzja , a nie decyzja o ustanowieniu prawa własności czasowej mogła wywołać nieodwracalne skutki prawne. Powyższe może jednak podlegać badaniu dopiero w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji będącej podstawą umowy, a nie w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia o odmowie ustanowienia przyznania prawa własności czasowej. W końcowej części uzasadnienia Kolegium wskazało na zmiany wprowadzone od dnia 11 kwietnia 2011 r. do k.p.a., na podstawie ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy kodeks postępowania administracyjnego. Przepis art. 157 §3 kpa został uchylony, natomiast aktualnie ma zastosowanie art. 61 a k.p.a. Skargę na powyższą decyzję wniosła K.K. wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.: -art. 104 kpa i art. 123 §2 kpa poprzez ich niezastosowanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej ppsa) . Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W każdym przypadku złożenia wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji właściwy organ administracji publicznej, przed wszczęciem postępowania, zobligowany jest do zbadania, czy nie zaistniały w sprawie negatywne przesłanki przedmiotowe lub podmiotowe, które uniemożliwiałyby jego wszczęcie. Zatem istota niniejszej skargi sprowadza się do oceny, czy organ administracji zasadnie odmówił skarżącej K.K. wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1953 r. nr [...] o odmowie przyznania J. S. prawa własności czasowej nieruchomości przy ul. [...] w W. ozn. nr hip. [...]. Przy czym, co jest istotne w sprawie, orzeczenie Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] sierpnia 1953 r. nr [...] było już przedmiotem oceny w postępowaniu nadzorczym i decyzją z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławczego w W. stwierdziło nieważność decyzji z dnia [...] sierpnia 1953 r., w części która dotyczy gruntu stanowiącego własność komunalną tj. Gminy Dzielnicy [...]. We wniosku z dnia 30 października 2007 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła o stwierdzenie nieważności kwestionowanego orzeczenia " w części , w jakiej nie stwierdzono jej nieważności". W uzasadnieniu wniosku wskazano, że część lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...] została zbyta na mocy umów cywilnoprawnych, zachodzą zatem przesłanki do stwierdzenia wydania tego orzeczenia " niezgodnie z prawem". Treść tego wniosku jest niezrozumiała zważywszy na fakt , że wymienioną wcześniej decyzją z dnia [...] maja 2001 r. stwierdzono nieważność decyzji z dnia [...] sierpnia 1953 r., w zakresie należącym do właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. W postępowaniu tym organ nie uznał, że kwestionowana w postępowaniu nadzorczym decyzja w związku ze sprzedażą lokali wywołała nieodwracalne skutki prawne i istnieje konieczność w części stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa. Wyjaśnił ponadto, że kwestie dotyczące sprzedaż lokali i ustanowienia prawa użytkowania wieczystego mogą być przedmiotem badania nie w postępowaniu dekretowy, ale w postępowaniu dotyczącym oceny decyzji o sprzedaży lokali ich najemcom w budynku przy ul. [...]. Z takim stanowiskiem organu należy się zgodzić. Wieloletnie i ugruntowane orzecznictwo dotyczące tzw. gruntów [...] wypracowało szereg istotnych tez. W szeregu uchwał (uchwały NSA z dnia 16 grudnia 1996 r. sygn. akt OPS 7/96, z dnia 9 listopada 1998 r., sygn. akt OPK 4/98 i z dnia 20 marca 2000 r., sygn. akt OPS 14/99) i późniejszych wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie wskazywał, że skutki prawne wywołane przez późniejszą decyzję wydaną w innym postępowaniu nie mogą być automatycznie utożsamiane ze skutkami prawnymi wywołanymi przez decyzję dekretową. Jeżeli nieruchomość dekretowa znajduje się w użytkowaniu wieczystym osoby trzeciej to nie oznacza, że decyzja wydana na podstawie przepisów dekretu odmawiająca byłemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej (użytkowania wieczystego) wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa. Zatem stanowisko skarżącej , że w decyzji z dnia [...] maja 2001 r. nie orzeczono o całości żądań zawartych we wniosku nie znajduje uzasadnienia . Nie można również uznać, że narusza ona art. 104§2 kpa i art. 123§2 kpa. Tożsamość sprawy zachodzi w przypadku występowania tych samych podmiotów w sprawie, tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy oraz tego samego przedmiotu rozumianego jako interesy prawne oraz obowiązki (wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1999 r. sygn. akt V SA 1942/98, ONSA z 2000 r., nr 2, poz.76). Tożsamość taka zachodzi w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Sądu. Skoro zatem organ uznał, że wniosek dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej decyzją administracyjną, istnieją podstawy do odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego na podstawie art. 61 a kpa. Takie stanowisko zawarte jest zarówno w literaturze przedmiotu (por. M Jaśkowska (w:) M. Jaśkowska, B. Wróbel, "Kodeks Postępowania Administracyjnego - Komentarz", Kraków 2005 r., s. 968), jak również w orzecznictwie sądów administracyjnych, gdzie przyjmuje się, że ponowne rozstrzygnięcie przez organ tej samej sprawy załatwionej wcześniejszą decyzją ostateczną jest możliwe tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1981 r., sygn. akt SA 895/81, opubl. ONSA nr 1, poz. 47: "Decyzja organu administracji państwowej, rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tegoż organu, a nie stanowiącą o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów k.p.a., jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (res iudicata)." Dotyczy to także decyzji wydanych w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych, wydanych w zwykłym trybie postępowania, jeżeli zachodzi tożsamość sprawy nieważnościowej i zakresu jej poprzedniego rozpoznania. Reasumując, decyzje organu odpowiadały prawu, a zarzuty skarżącej nie mogły zostać uwzględnione . W rozpatrywanej sprawie Sąd nie dopatrzył się w również w działaniu organu administracji naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Do dnia 11 kwietnia 2011 r. obowiązywał art. 157 § 3 kpa, zgodnie z którym odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Na podstawie art. 1 pkt 25 ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011r. Nr 6, poz. 18) ww. art. 157 § 3 kpa został uchylony, a kwestia odmowy wszczęcia postępowania została uregulowana w art. 61 a kpa. Zgodnie jednak z art. 3 ww. ustawy "w sprawach, w których do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy została wydana decyzja, a zgodnie z przepisami ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą powinno być wydane postanowienie, właściwą formą załatwieniu sprawy jest decyzja". Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.