I SA/Wa 1105/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Gminy [...] o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1105/17 wydanego w sprawie ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 1105/17, oddalił skargę Gminy [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości. Odpis nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi Gminy [...] – radcy prawnemu J. K. w dniu 14 listopada 2017 r. Od powyższego orzeczenia w dniu 14 grudnia 2017 r. (data pieczęci urzędu pocztowego) radca prawny J. K., działając jako pełnomocnik Gminy [...], wniósł skargę kasacyjną. Skarga ta została wniesiona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, który w dniu 28 grudnia 2017 r. (data pieczęci urzędu pocztowego) przekazał ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zgodnie z właściwością. Wobec czego opisana skarga kasacyjna z dnia 14 grudnia 2017 r. została wniesiona we właściwym trybie dopiero w dniu 28 grudnia 2017 r., co oznacza, że została złożona z uchybieniem ustawowego terminu, o jakim mowa w art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1639 ze zm., dalej powoływaną jako p.p.s.a.). Pismem z dnia 8 stycznia 2018 r. radca prawy A. B., działający w imieniu Gminy [...], złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od powołanego wyroku z dnia 11 października 2017 r. W uzasadnieniu powyższego wniosku podniósł, że przekroczenie terminu nastąpiło bez winy Gminy [...], gdyż reprezentujący stronę uprzednio radca prawny J. K. w wyniku oczywistej omyłki w dniu 14 grudnia 2017 r. nadał skargę kasacyjną od powołanego na wstępie wyroku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Przy czym dnia 2 stycznia 2018 r. radca prawny J. K. poinformował Gminę [...], że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy przekazał ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jako sądu właściwego – w następstwie czego skarga kasacyjna została złożona po terminie. Wobec zaistniałej sytuacji Gmina [...] wypowiedziała pełnomocnictwo radcy prawnemu J.K. i udzieliła pełnomocnictwa radcy prawnemu A.B., który w dniu [...] stycznia 2018 r. wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od powołanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Jednocześnie wraz z tym wnioskiem radca prawny A. B. złożył nową skargę kasacyjną z dnia 8 stycznia 2018 r. Przy czym zdaniem ww. pełnomocnika zaistniałe w sprawie okoliczności przemawiają za przywróceniem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Gmina [...] nie ponosi bowiem winy w niedotrzymaniu terminu do dokonania ww. czynności. Strona dochowała bowiem należytej staranności wymaganej od strony dbającej należycie o własne interesy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie, co było spowodowane świadomością braku posiadania przez stronę fachowej wiedzy niezbędnej do prawidłowego prowadzenia postępowania. Natomiast wybór pełnomocnika w osobie radcy prawnego J. K. podyktowany był dotychczasową dobrą współpracą. Jednocześnie strona została zapewniona przez radcę prawnego J. K. o złożeniu skargi kasacyjnej z dnia 14 grudnia 2017 r, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ponadto Gmina [...] podkreśliła, że przeszkoda powodująca uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, tj. omyłkowe oznaczenie sądu jest przeszkodą, której strona nie miała realnej szansy usunąć, gdyż nie posiadała wiedzy i jej zaistnieniu. Taką informację otrzymała dopiero w dniu 2 stycznia 2018 r. i podjęła działania mające na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu, polegające na natychmiastowym skonsultowaniu powstałej sytuacji z innym profesjonalnym pełnomocnikiem i złożeniu oświadczenia o wypowiedzeniu pełnomocnictwa dotychczasowemu pełnomocnikowi, a następnie wystąpieniu, w terminie 7 dni od dnia powzięcia informacji o uchybieniu, z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zdaniem Gminy [...] powinna ona mieć możliwość skutecznego dokonania – po wypowiedzeniu pełnomocnictwa – czynności procesowej, której uchybił profesjonalny pełnomocnik. W sytuacji gdy pełnomocnik dopuszcza się zaniedbania swoich obowiązków i to choćby w formie lekkiego niedbalstwa względem reprezentowanego przez niego mocodawcy, zaniedbanie to nie może odnosić tak daleko idących skutków jak zamkniecie stronie dochowującej należytej staranności przy prowadzeniu swoich interesów drogi sądowej. Strona podjęła zatem wszelkie możliwe środki mające na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Powyższą argumentację wzmacnia fakt, iż wniesienie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego jest obwarowane przymusem adwokacko-radcowskim, co powoduje stan, w którym strona nie posiada pełnego wpływu na działania podjęte przez pełnomocnika i nie może jednocześnie złożyć tego środka zaskarżenia samodzielnie. Tym samym ochrona interesu strony w ramach postępowania kasacyjnego jest w pełni uzależniona od stopnia fachowości i profesjonalizmu pełnomocnika, której strona pozbawiona odpowiedniej dla weryfikacji znajomości prawa nie jest w stanie w żaden sposób ocenić. Zdaniem Gminy [...] nie ulega również wątpliwości, iż nieprzywrócenie uchybionego terminu spowoduje powstanie ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego w postaci utrzymania w mocy niekorzystnego dla jednostki samorządu terytorialnego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Okoliczności podniesione we wniosku o przywrócenie terminu nie zasługują na uwzględnienie. W świetle postanowień zawartych w art. 86 i 87 p.p.s.a., uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną kumulatywnie spełnione następujące przesłanki: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin, 4) we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 5) powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. W doktrynie i utrwalonym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że to brak winy profesjonalnego pełnomocnika jest warunkiem koniecznym przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie kryterium należytej staranności jest podwyższone, z tej racji, że adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika jak również to, że zaniedbania osób, którymi on się posługuje, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają one strony od winy w niezachowaniu terminu. Jeżeli zatem strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania szczególnej zawodowej staranności w postępowaniu przez tego pełnomocnika. Przy czym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy zauważyć należy, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony w terminie ustawowym, jednakże radca prawny A. B. działający jako aktualny pełnomocnik Gminy [...] nie może skutecznie wnioskować o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, powołując się na brak winy w błędach popełnionych przez radcę prawnego J. K. działającego uprzednio jako pełnomocnik strony. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma bowiem obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jak gdyby działał na własną rzecz. W przedmiotowej sprawie radca prawny J. K. sporządzający skargę kasacyjną, powinien zadbać o terminowe i rzetelne dokonanie czynności procesowej. Jednocześnie wszelkie czynności dokonane przez profesjonalnego pełnomocnika strony pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanej przez niego strony. Oznacza to, że wszelkie czynności dokonane w przedmiotowej sprawie przez radcę prawnego J. K., jak i wszelkie jego zaniechania, mające miejsce w zakresie właściwego i terminowego złożenia skargi kasacyjnej pociągają za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanej przez niego uprzednio Gminy [...]. Nie może zatem obecny pełnomocnik strony – radca prawny A. B.powoływać się na niedbalstwo, nieuwagę, czy też brak należytej staranności w wykonaniu czynności w sprawie ze strony radcy prawego J. K.. Przy czym zauważyć należy, iż pojęcie winy strony (pełnomocnika strony) w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona (pełnomocnik strony) upoważniła do dokonania określonej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99, POP 2002, z. 12, poz. 148). Pełnomocnik profesjonalny powinien bowiem mieć świadomość wagi terminowego i właściwego dokonywania określonych czynności procesowych, zaś przy dochowaniu należytej staranności powinien, jako profesjonalista, dopilnować, aby czynność procesowa została dokonana terminowo i zgodnie ze stosownymi przepisami prawa (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2004 r. sygn. FZ 110/04 i FZ 133/04, niepublikowane). Ponadto należy zauważyć, że wymóg radcowsko-adwokacki obejmuje jedynie sporządzenie skargi kasacyjnej, natomiast kwestia kto dokona wniesienia skargi kasacyjnej, tj. pełnomocnik czy też jego mocodawca pozostaje do uzgodnienia miedzy nimi, a zatem skargę kasacyjną sporządzoną przez profesjonalnego pełnomocnika może złożyć do sądu strona samodzielnie. Okoliczności, na które powołuje się strona, nie spełniają warunku uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące zasadność złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i brak było podstaw do jego uwzględnienia. Z powyższych względów, na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.