I SA/Wa 1106/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie NSA Irena Kamińska asesor WSA Maria Tarnowska (spr) Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2005 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, ze zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasadza od Wojewody [...] na rzecz A. J. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania S. J. i A. J. od decyzji nr [...] Prezydenta [...] W. z dnia [...] lutego 2003 r. odmawiającej przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną hip. [...] rej. hip. [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Wojewoda [...] podał, że Prezydent [...] W. decyzją z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...] odmówił przyznania na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami odszkodowania, za nieruchomość o pow. [...] m² położoną w W. przy ul. [...], będącą własnością W. J. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji stwierdził, że nieruchomość stanowiąca własność spadkobierców W. J., zmarłego dnia [...] lutego 1945 r., tj. S. J. i A. J., została przejęta na własność Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W., i przekazana w dniu [...] września 1951 r. Ministerstwu [...] pod inwestycje mieszkaniowe, a więc byli współwłaściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Z ustaleń organu wynika, że art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. przewiduje odszkodowanie za niektóre tylko nieruchomości przejęte na własność Państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r., w szczególności za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz za działkę, która przed wejściem w życie tego dekretu, tj. przed dniem 21 listopada 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1951 r. odmówiono przyznania byłemu właścicielowi prawa własności czasowej do gruntu, z jednoczesnym stwierdzeniem, że wszystkie budynki znajdujące się na tym gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Objęcie nieruchomości w posiadanie Skarbu Państwa nastąpiło protokółem z dnia [...] września 1951 r. sporządzonym przez przedstawicieli Prezydium Rady Narodowej W. Na terenie nieruchomości znajdował się jeden budynek [...]-izbowy - [...] mieszkalna. Pozbawienie byłych właścicieli faktycznej możliwości władania nieruchomością nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r., a zatem, zdaniem organu drugiej instancji, w świetle art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., nieruchomość ta nie kwalifikuje się do ustalenia odszkodowania w tym trybie, nawet jeżeli przed dniem wejścia w życie powołanego dekretu, tj. przed dniem 21 listopada 1945 r. mogłaby być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. J., domagając się uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2004 r. oraz stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1951 r. odmawiającej przyznania prawa czasowego użytkowania nieruchomości, zarzucając w skardze naruszenie wszelkich zasad prawa. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest zasadna, dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa przyznania odszkodowania za nieruchomość [...], objętą przepisami dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, z późn. zm.). Wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony w terminie, ale orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] sierpnia 1951 r. został załatwiony odmownie; w uzasadnieniu podano, że zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego teren przy ul [...] przeznaczony został pod społeczne budownictwo mieszkaniowe, a korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem terenu według opracowywanego planu zagospodarowania przestrzennego. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] września 1951 r. uzupełniono orzeczenie administracyjne z dnia [...] sierpnia 1951 r. postanowieniem, że orzeczenie z dnia [...] sierpnia podlega natychmiastowemu wykonaniu. Z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, że dnia [...] września 1951 r. nastąpiło objęcie w posiadanie na rzecz Skarbu Państwa budynku przy ul. [...], a dnia [...] września 1951 r. cały obszar nieruchomości przy ul. [...] został przekazany Ministerstwu [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji - Prezydenta [...] W. z dnia [...] lutego 2003 r., odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku złożonego w dniu 29 grudnia 1992 r. przez S. J. i A. J. o odszkodowanie lub działkę zamienną za nieruchomość położoną w W. przy ul [...]. Stosownie do art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. Nr 115, poz. 741 z późn. zm.), przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze W. (...) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel lub jego następcy zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania tą działką po dniu 5 kwietnia 1958 r. Faktyczna możliwość władania działką odnosi się do stanu faktycznego, to znaczy takiego, w którym poprzedni właściciel lub jego następca prawny mógł korzystać z nieruchomości. Znajdujące się w aktach administracyjnych dokumenty dotyczą ul. [...], a nie ma dokumentów dotyczących ul. [...], w szczególności, nie ma wykazu zmian gruntowych dotyczących nieruchomości przy ul. [...], oznaczonej hip. jako [...] Nr [...] w wsi C. powiatu w., z którego wynikałoby, jakie działki ewidencyjne powstały z tej parceli, jakie nastąpiły przekształcenia i kiedy; w aktach administracyjnych nie ma również decyzji lokalizacyjnej ani żadnych innych dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na tej nieruchomości; nie ma żadnego dokumentu, w oparciu o którym możliwe byłoby ustalenie zasadniczej - w niniejszej sprawie – przesłanki: kiedy poprzedni właściciel lub jego następca prawny został pozbawiony faktycznej możliwości władania nieruchomością przy ul. [...]. Należy również zauważyć, że w aktach sprawy nie ma planu zabudowy (planu zagospodarowania przestrzennego) dla nieruchomości przy ul. [...], a nie jest wystarczający opracowywanym plan zagospodarowania przestrzennego. Aby jednak dokonać stosownych ustaleń odnośnie przeznaczenia działki przy ul. [...] organ winien uzupełnić zgromadzony w sprawie materiał dowodowy o dołączenie do akt stosownego wypisu planu zagospodarowania przestrzennego, obowiązującego w dniu podejmowania decyzji dla nieruchomości przy ul. [...], oraz dołączyć inne, wskazane wyżej dokumenty, aby prawidłowo ustalić stan faktyczny, a zatem i prawny sprawy. Zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i 80 kpa, organ administracji publicznej podejmuje wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; organ administracji publicznej obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. Te przepisy w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym zostały naruszone, a organ nie dokonał wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego i prawnego sprawy. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że powyższe uchybienia są na tyle istotne, że musiały skutkować uwzględnieniem skargi i uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej. Dodatkowo należy zauważyć, że w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym rażąco naruszono art. 35 i 36 kpa – wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego został złożony w 1992 r. natomiast decyzja organu pierwszej instancji wydana została w roku 2003, czyli po upływie 11 lat, zamiast – jak stanowi art. 35 § 3 kpa w przypadku sprawy szczególnie skomplikowanej, nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Ponownie rozpoznając sprawę, organ administracji powinien w stosownym terminie zarówno zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, jak i prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa, zgodnie z art. 8 kpa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.)., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (...).