I SA/Wa 1109/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) sędzia WSA Magdalena Durzyńska sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi M.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2021 r. nr KOC 1523/Go/21 w przedmiocie odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę. Wyrokiem z dnia 9 lutego 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1278/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - po rozpoznaniu skargi M. O. - uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2021r. nr KOC 1523/Go/21 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15 lutego 2021 r. nr 39/SD/2021 o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...], Plac nr [...],[...],[...] - obecnie przy ul. [...] - o powierzchni [...] m2. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w [...] z dnia 25 stycznia 1949 r. nr [...], tytuł własności nieruchomości oznaczonej hipotecznie "[...]",co do placów oznaczonych N.N [...],[...] i [...] na planie pod N.[...] zbioru dowodów tej księgi, zawierających powierzchnie: N.[...] m2, N. [...] m2 i N. [...] m2, ujawniony był na nazwisko A. i J. z B. małżonków O., w równych częściach niepodzielnie na mocy aktu kupna z dnia 11 marca 1936 r. Grunt ten został objęty działaniem dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279) a obecnie stanowi własność m. st. Warszawy jako działka ewidencyjna nr [...] obrębu [...], objęta księgą wieczystą KW [...]. Byli właściciele wystąpili z wnioskiem o przyznanie prawa własności czasowej, który przez kilkadziesiąt lat nie został jednak rozpoznany. Prezydent m st. Warszawy, pierwotnie decyzją z dnia 25 września 2018 r. nr 194/SD/2018, odmówił uwzględnienia w/w wniosku. Organ wyjaśnił przy tym, iż grunt przedmiotowej nieruchomości [...] został objęty w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy w dniu 25 listopada 1948 r., to jest z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy nr 27, a zatem termin do złożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej ww. gruntu kończył się w dniu 25 maja 1949 r. Jednocześnie Sąd wskazał, że (cyt.): "W dalszej części Prezydent m. st. Warszawy twierdził, iż (cyt.): "wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do powyższego gruntu miał zostać złożony w dniu 10.02.1949 r., z zachowaniem terminu określonego w art. 7 ust. 1 w/w dekretu." Następnie jednak nadmienił, że (cyt.): "Organ wskazał, iż wniosek z dnia 23 maja 1949 roku nie został do dnia dzisiejszego rozpatrzony." Decyzją z dnia 26 marca 2019 r. nr KOC 6465/Go/18, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło w całości decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Rozpoznając sprawę ponownie, Prezydent m.st. Warszawy, decyzją z dnia 15 lutego 2021 r. nr 39/SD/2021 orzekł o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy dawnej ul. [...], oznaczonej nr hip. [...], Plac nr [...],[...],[...] z tym, że aktualnie powodem wydania decyzji odmownej było przyjęcie przez organ, że wniosek dekretowy został wniesiony przez małżonków O. z uchybieniem ustawowego terminu. W motywach rozstrzygnięcia Prezydent wskazał bowiem, że J. O. i A. O. wystąpili o przyznanie prawa użytkowania za czynszem symbolicznym wnioskiem z dnia 21 maja 1949 r, [data wpływu do organu 23 maja1949r.], do którego zostało załączone zaświadczenie Sądu Grodzkiego w [...] Oddziału Ksiąg Wieczystych z dnia 25 stycznia 1949 r. Nr [...], przy czym termin do złożenia wniosku - w trybie art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego – upływał w niniejszym przypadku dniu 16 lutego 1949 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, decyzją z dnia 1 kwietnia 2021 r. nr KOC 1523/Go/21, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15 lutego 2021 r., podkreślając, iż wniesienie wniosku bez zachowania terminu, wskazanego w dekrecie warszawskim, było powodem odmowy jego uwzględnienia. Termin bowiem, określony w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. jest terminem prawa materialnego a nie terminem procesowym a zatem wniesienie wniosku w dniu 23 maja 1949 r. w sytuacji, w której wniosek ten powinien być wniesiony w terminie do dnia 16 lutego 1949 r. uzasadniało rozstrzygnięcie organu I instancji. Na powyższą decyzję M. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił organowi naruszenie: art 7, art 77 § 1, art 107 § 3 k.p.a. i art. 7 ust. 2 dekretu warszawskiego. Wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o umorzenie postępowania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w powołanym na wstępie wyroku uznał, że (cyt.): dotychczasowa ocena Prezydenta m.st Warszawy oraz SKO w kwestii złożenia wniosku dekretowego przez Skarżącego jest oparta na niepełnych przesłankach, a tym samym dowolna. Naruszyła więc art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Wyrokiem z dnia 26 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 1129/22 Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę kasacyjną Prokuratora Regionalnego w [...] uchylił wyrok Sądu I instancji i przekazał sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd Wojewódzki winien ocenić przede wszystkim, czy stanowisko, zgodnie z którym nieruchomość [...], położona przy dawnej ul. [...], oznaczonej nr hip. [...], Plac nr [...],[...],[...] została objęta ogłoszeniem zawartym w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy nr [...], było uzasadnione, gdyż poprzednio organy przyjmowały, że nieruchomość ta była objęta ogłoszeniem z dnia 25 listopada 1948 r. zawartym w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m. st. Warszawy nr [...]. Przy ponownym zatem rozpoznaniu sprawy, Sąd Wojewódzki, badając legalność zaskarżonej decyzji, winien sprawdzić, czy aktualne ustalenia organów, dotyczące daty wniesienia w tym przypadku wniosku dekretowego mają swoje oparcie w dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania administracyjnego a przede wszystkim odnieść się do kwestii prawidłowości tych ustaleń, które były związane z datą objęcia spornego gruntu w posiadanie przez Gminę. Przeprowadzenie tego rodzaju kontroli ostatecznie przesądzi bowiem o kwestii, czy wniosek dekretowy został w tym przypadku wniesiony w terminie czy też z jego uchybieniem. W tym celu istotnie pomocne może się okazać, sugerowane w skardze kasacyjnej, dokonanie analizy opisu obszaru, zamieszczonego w pkt 13 dziennika promulgacyjnego z dnia 16 sierpnia 1948 r. nr [...] w odniesieniu do mapy znajdującej się w aktach własnościowych nieruchomości na karcie [...]. Następnie, w zależności od wyników tej analizy, Sąd Wojewódzki rozważy celowość zbadania wszystkich zarzutów skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną. Na wstępie podnieść należy, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Stosując się do zaleceń Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w uzasadnieniu wyroku, Sąd ponownie rozpoznający sprawę niniejszą dokonał analizy obszaru zamieszczonego w pkt [...] dziennika promulgacyjnego z dnia 16 sierpnia 1948 r. nr [...] w odniesieniu do mapy znajdującej się w aktach własnościowych nieruchomości na karcie [...] i doszedł do przekonania, że ustalenia organów orzekających dotyczące daty objęcia przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę są prawidłowe. Nie budzi wątpliwości Sądu, że objęcie przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę m.st. Warszawy nastąpiło w dniu 16 sierpnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego m.st. Warszawy, które wskazywało, że "Gmina m.st. Warszawy obejmuje w posiadanie grunty ograniczone osiami ulic:: Al. [...], [...], AL [...], Al. [...], [...], zachodnią i południową linią regulacyjną Placu [...], do przecięcia z osią ul. [...], [...], [...] do przecięcia z południową granicą miasta oraz południową granicą miasta do przecięcia z osią Alei [...], a nie objętych dotychczas w posiadanie Gminy m.st. Warszawy w trybie Rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 7 kwietnia 1946r (Dz.U.R.P nr 16/46 poz. 112) i Rozporządzenia Ministra Odbudowy z dnia 27 stycznia 1948r (Dz.U.R.P nr 6/48 poz. 43)." Dokonując porównania treści powyższego ogłoszenia z mapą znajdującą się na karcie [...] akt administracyjnych nie budzi wątpliwości, że grunt nieruchomości położonej przy ul. [...] (poprzednio [...]) znajdował się na obszarze wskazanym w powyższym ogłoszeniu, co oznacza, że termin do złożenia wniosku dekretowego upływał w dniu 16 lutego 1949 r. Wniosek zaś został złożony w dniu 23 maja 1949 r. i w tym samym dniu pobrano opłatę manipulacyjną w wysokości 3000 zł., a zatem z uchybieniem terminu. Jak zasadnie podniosło Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wszystkie terminy wynikające z prawa materialnego dotyczące nieruchomości warszawskich dotyczą uprawnień określonych w prawie materialnym. Upływ tych terminów jest nieodwracalny, są to terminy zawite - prekluzyjne nie będące terminami przedawnienia w rozumieniu art. 117 § 1 kc. Upływ tych terminów skutkuje brakiem możliwości ich przedłużenia czy przywrócenia. Przywrócenie terminu prawa materialnego jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy przewidują taką możliwość przepisy określające termin. Regulacja dekretowa nie zawiera takiej normy. Z upływem terminu na złożenie wniosku wygasło uprawnienie do uzyskania w trybie dekretu prawa użytkowania. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wiążącym wyroku ‘’ Prawdą jest, że w zaskarżonej decyzji, to jest decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2021 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15 lutego 2021 r. o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...], Plac nr [...],[...],[...] - obecnie przy ul. [...] - o powierzchni [...] m2, organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta m. st. Warszawy o braku dochowania przez małżonków O. terminu do wniesienia wniosku dekretowego w sytuacji, w której w poprzednio wydanej w tym przedmiocie decyzji, okoliczność ta nie była przez organ odwoławczy kwestionowana. Sam jednak fakt zmiany w/w poglądu nie uzasadniał jeszcze uznania, że nowy pogląd był wadliwy bo dowolny, gdyż w rzeczywistości nie można było dokonać w tym zakresie miarodajnych ustaleń. Jak wynika z akt sprawy, w tym w szczególności z uzasadnienia decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 15 lutego 2021 r., zmiana stanowiska organu I instancji co do dochowania przez małżonków O. terminu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 dekretu warszawskiego, zgodnie z którym, dotychczasowy właściciel gruntu, prawi następcy właściciela, będący w posiadaniu gruntu, lub osoby prawa jego reprezentujące, a jeżeli chodzi o grunty oddane na podstawie obowiązujących przepisów w zarząd i użytkowanie – użytkownicy gruntu mogą w ciągu 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie na tym gruncie jego dotychczasowemu właścicielowi prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną, nie wynikała z innej wykładni tego przepisu, a głównie z faktu dokonania obecnie innych ustaleń związanych z datą objęcia przedmiotowego gruntu w posiadanie przez Gminę.( ....)". Z uwagi zaś na to, że ponowne ustalenia organów w kwestii terminowości złożenia wniosku dekretowego, w ocenie składu obecnie orzekającego są prawidłowe, skarga podlega oddaleniu bez konieczności odnoszenia się do wszystkich zarzutów skargi. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.