I SA/Wa 111/24
WyrokWSA w Warszawie2024-05-08
Skład orzekający: Jolanta Dargas, Magdalena Durzyńska, Łukasz Trochym
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, gdy od dnia jej doręczenia upłynęło ponad trzydzieści lat, a przepis art. 158 § 3 k.p.a. wprowadza takie ograniczenie czasowe?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ przepis art. 158 § 3 k.p.a. wprowadza bezwzględną przesłankę negatywną dla wszczęcia takiego postępowania po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Sąd administracyjny nie jest właściwy do oceny zgodności przepisów prawa z Konstytucją, a w tym przypadku nie ma podstaw do wystąpienia z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego.Stan faktyczny
Skarżący wystąpili do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności orzeczenia Wojewody z 1949 r. Minister odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na art. 158 § 3 k.p.a., zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od jej doręczenia upłynęło trzydzieści lat. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów k.p.a. i Konstytucji RP, kwestionując zgodność nowelizacji k.p.a. z 2021 r. z Konstytucją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2024 r. sprawy ze skargi Z. O. i W. D. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 listopada 2023 r. nr DNI.rn.625.166.2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę.
Postanowieniem z [...] listopada 2023 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej również jako "Minister/organ"), utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] października 2023 r., nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku Z. O. i W. D. (dalej również jako "Skarżący") w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Wojewody [...] z [...] marca 1949 r., nr [...].
Zaskarżone postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 4 sierpnia 2023 r. Skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego Z. B., wystąpili do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o stwierdzenie nieważności orzeczenia Wojewody [...] z [...] marca 1949 r., nr [...], na mocy którego w punkcie 1. wznowiono z urzędu postępowanie w stosunku do orzeczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z [...] lutego 1946 r. w sprawie uznania majątku [...], gminy [...], pow. [...], własność A. K. i A. D., za niepodpadający na cele reformy rolnej; w punkcie 2. uchylono orzeczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z [...] lutego 1946 r. oraz w punkcie 3. uznano majątek [...], gminy [...], powiatu [...], własność A. K. i A. D., o ogólnym obszarze 85 ha, za podlegający przejęciu na cele reformy rolnej.
Następnie postanowieniem z [...] października 2023 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. i art. 158 § 3 k.p.a., Minister odmówił wszczęcia postępowania z wniosku Skarżących w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Wojewody [...] z [...] marca 1949 r., nr [...].
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący podnieśli, że w ich ocenie ustawa z 11 sierpnia 2021 r. nowelizująca przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie zrealizowała wytycznych Trybunału Konstytucyjnego zawartych w wyroku z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, których celem było wzmocnienie pozycji osób poszkodowanych bezprawną działalnością państwa. Skarżący podnieśli, że w Trybunale Konstytucyjnym nadal oczekuje wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich sygn. akt K 2/22 o zbadanie zgodności art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. W ocenie Skarżących przepis art. 1 pkt 2 ww. ustawy, dodający art. 158 § 3 k.p.a., jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP.
Postanowieniem z [...] listopada 2023 r. Minister utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podnosząc, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie mogło być wszczęte. Organ wyjaśnił, że z dniem 16 września 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 1491). Ustawa ta wprowadziła zmiany do Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 1 ust. 2 ustawy stanowi, że w art. 158 Kodeksu postępowania administracyjnego dodaje się § 3 w brzmieniu: Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Organ wyjaśnił, że wniosek Skarżących o stwierdzenie nieważności orzeczenia Wojewody [...] z [...] marca 1949 r. Nr [...]. wpłynął do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi [...] sierpnia 2023 r., zatem w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka do zastosowania cytowanego wyżej art. 158 § 3 k.p.a. ponieważ orzeczenie Wojewody [...] z [...] marca 1949 r. zostało doręczone stronom postępowania w dniu 30 maja 1949 r., co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy dowód doręczenia, pozyskany z Archiwum Państwowego w [...]. W ocenie organu, niewątpliwie zatem od dnia doręczenia ww. orzeczenia do złożenia wniosku z 4 sierpnia 2023 r. upłynęło ponad 30 lat, spełniona została zatem przesłanka, o której mowa w obowiązującym od 16 września 2021 r. art. 158 § 3 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów Minister podał, że przywołane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postępowanie prowadzone przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, sygn. akt K 2/22, dotyczy nie art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, lecz art. 2 ust. 2 tej ustawy. Niezależnie od powyższego organ podkreślił, że art. 158 § 3 k.p.a. ma moc obowiązującą, w związku z czym Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie może odstąpić od jego stosowania. Natomiast orzekanie w sprawach zgodności ustaw z Konstytucją, nie należy do właściwości Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, lecz - zgodnie z art. 188 pkt 1 Konstytucji RP - do Trybunału Konstytucyjnego.
Skarżący złożyli na powyższe postanowienie Ministra skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucili:
1) naruszenie art. 156 § 3 k.p.a. w zw. z art. 158 § 2 i 3 k.p.a. poprzez ich jego błędną wykładnię i nieprawidłowe przyjęcie, jakoby powołane przepisy odnosiły się nie tylko do postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ale także do postępowania w sprawie wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, skutkiem czego organ w sposób nieuprawniony odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego, zamykając tym samym Skarżącym możliwość ubiegania się na drodze cywilnej o rekompensatę za majątek odebrany wskutek bezprawnych działań organów władzy Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, mimo iż taka możliwość nie wynika z brzmienia powołanego przepisu;
2) naruszenie zasad wyrażonych w art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, poprzez ich błędne niezastosowanie i nieuzasadnioną odmowę wszczęcia postępowania, w sytuacji kiedy taka odmowa pozbawia Skarżących prawa do wynagrodzenia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, co jest niezgodne z powołanymi przepisami.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] października 2023 r. Jednocześnie wnieśli o:
1) wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem o zbadanie zgodności art. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 1491) - w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa z art. 2 Konstytucji RP, z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, przez to, że pozbawia prawnej ochrony prawa do wynagrodzenia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym;
2) wstrzymanie sprzedaży nieruchomości byłego majątku "[...]" obecnie gmina [...], powiat [...], województwo [...] o numerach geodezyjnych działek: [...] o pow. 42,0531 ha, [...] o pow. 0,3800 ha, [...] o pow. 7,0000 ha, [...] o pow. 20,4428 ha, [...] o pow. 20,0174 ha.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie.
W ocenie Sadu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie Ministra z [...] listopada 2023 r., podobnie jak poprzedzające je postanowienie organu z [...] października 2023 r., nie naruszają bowiem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji zasadnie przyjęły, że zaistniały podstawy do wydania postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania z wniosku Skarżących.
W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że w celu dostosowania systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. P 46/13, ustawodawca zdecydował się dokonać zmian w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zmianę brzmienia art. 156 § 2 k.p.a. (zmieniony przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. poz. 1491, dalej jako "ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r.") oraz dodanie § 3 w art. 158 k.p.a. (dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.). W obecnym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 16 września 2021 r. (dzień wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.), nie stwierdza się już zatem nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 k.p.a.), jak też nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat (art. 158 § 3 k.p.a.).
Zmiana wprowadzona ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. odnosi się do kwestii prowadzenia (wszczęcia) postępowania nieważnościowego w ogóle jako takiego. Zdaniem Sądu, jednoznaczny sposób zredagowania przez ustawodawcę przepisu art. 158 § 3 k.p.a. uniemożliwia wnioskodawcy po upływie 30 lat żądanie wszczęcia postępowania nieważnościowego, a w konsekwencji także uzyskanie decyzji stwierdzającej nieważność kontrolowanej decyzji lub stwierdzającej wydanie takiej decyzji z naruszeniem prawa. Na mocy art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. wprowadzono zatem dodatkową, obok dotychczasowych zawartych w art. 61a k.p.a., przesłankę negatywną dla samego wszczęcia postępowania nieważnościowego (Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego).
Nie mają zatem racji Skarżący zarzucając organowi naruszenie art. 158 § 3 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, ponieważ po pierwsze – tego rodzaju rozstrzygnięcie jest jedną z form rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej (obok samego stwierdzenia nieważności decyzji) i następuję w ramach jednego i tego samego postępowania prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, na co wskazuję już sama systematyka przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, a po drugie – może nastąpić jedynie w sytuacji zaistnienia przeszkody w stwierdzeniu nieważności decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 156 § 2 (art. 158 § 3 k.p.a.).
Ustawa z dnia 11 sierpnia 2021 r. przewiduje ponadto, że stosuje się ją bezpośrednio również do postępowań administracyjnych w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z 11 sierpnia 2021 r. ostateczną decyzją lub postanowieniem (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r.). Z brzmienia art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. wynika z kolei, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa (ust. 2).
W realiach niniejszej sprawy wniosek Skarżących złożony został 23 sierpnia 2023 r. (data wpływu do organu), a więc już po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., czyli 16 września 2021 r., co oznacza, że zastosowanie w tym przypadku wspomnianego przepisu art. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. nie było możliwe. Mając na względzie fakt, że będące przedmiotem wniosku Skarżących orzeczenie Wojewody [...] z [...] marca 1949 r., nr [...]. weszło do obrotu prawnego poprzez jego doręczenie adresatowi orzeczenia [...] maja 1949 r. (z akt archiwalnych wynika ponadto, że z dniem 7 czerwca 1949 r. ww. orzeczenie stało się prawomocne i wykonalne, co wynika z adnotacji zawartej na drugiej stronie orzeczenia), to przyjąć należało w tej sprawie, że istnieje podstawa do odmowy wszczęcia postępowania nadzorczego dotyczącego orzeczenie Wojewody [...] z [...] marca 1949 r. nr [...]., z uwagi na brzmienie art. 158 § 3 k.p.a.
Wyjaśnić również należy, że postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania jest aktem formalnym (nie merytorycznym), co oznacza, że organ administracji publicznej, a tym bardziej sąd administracyjny, nie prowadzi postępowania wyjaśniającego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, dlatego w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Kwestia zatem czy zostały spełnione przesłanki do przejęcia majątku ziemskiego na cele reformy rolnej, nie mają żadnego znaczenia w kontekście oceny prawidłowości odmowy wszczęcia postępowania, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie zachodzi niewątpliwa i oczywista przeszkoda uniemożliwiająca prowadzenie postępowania nieważnościowego w postaci upływu trzydziestu lat od dnia wejścia do obrotu prawnego kwestionowanej decyzji (vide art. 158 § 3 k.p.a.).
Odmawiając wszczęcia postępowania Wojewoda nie naruszył więc przepisów art. 61a § 1 k.p.a. oraz art. 158 § 3 k.p.a.
Za równie niezasadne Sąd uznał podniesione w skardze zarzuty naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konstytucji RP.
Sąd wskazuje przy tym, że bezpośrednie stosowanie Konstytucji przez sądy, poza sytuacjami współstosowania Konstytucji, oznacza wydanie rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie bezpośrednio na podstawie normy konstytucyjnej. Potrzeba wydania aktu stosowania prawa na podstawie normy konstytucyjnej wynikać może albo z braku regulacji ustawowej czy innej podkonstytucyjnej albo z zaistnienia sprzeczności aktu podkonstytucyjnego z normą konstytucyjną. Kompetencje w zakresie oceny zaistnienia takiej sprzeczności w polskim systemie prawnym ma Trybunał Konstytucyjny. Przyjmuje się, że sądy co do zasady mogą rozstrzygać taką sprzeczność w sytuacji oczywistej niekonstytucyjności przepisu, wtórnej niekonstytucyjności przepisu bądź w stosunku do aktów podustawowych (szerzej zob. R. Hauser, J. Trzciński, Prawotwórcze znacznie orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Lexis Nexis Warszawa 2010, Wydanie 2, s. 28-37).
Wskazać należy w tym miejscu na art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi o zasadzie proporcjonalności. Wymaga ona aby ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw były wprowadzane w formie ustawy (aspekt formalny), aby konieczność ustanawiania takich ograniczeń nie naruszała istoty danej wolności lub prawa podmiotowego i tylko wtedy gdy istnieje konieczność ich wprowadzenia w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Zakres wprowadzonych ograniczeń powinien być zatem proporcjonalny tzn. konieczny dla realizacji określonego celu (wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 24 stycznia 2006 r., SK 40/04, OTK ZU 1/2006, poz. 5, z 29 września 2008 r., SK 52/05, 28 września 2006 r., K 45/04, OTK ZU 8/A/2006, poz. 111). Istotne jest przy tym rozważenie czy istnieje rzeczywista potrzeba dokonania danej regulacji ograniczającej a z drugiej należy mieć pewność, że podjęte środki prawne będą skuteczne tj. są rzeczywiście służące i niezbędne dla realizacji określonego celu. Chodzi bowiem o stosowanie jak najmniej uciążliwych środków dla podmiotów których prawa będą regulacją ustawową ograniczone (wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 17 maja 2007 r., K 33/05, OTK ZU nr 5/A/2006, poz. 57, z 2 października 2006 r., SK 34/06 OTK ZU nr 9/A/2006, poz. 118). Zasada proporcjonalności łączy się z zakazem nadmiernej ingerencji w sferę praw i wolności konstytucyjnych. Test proporcjonalności, o którym mowa polega więc na ocenie czy wskazane ograniczenia są konieczne w demokratycznym państwie prawa, czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków, czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego z którym jest połączona, czy efekty wprowadzonej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela.
Jak wskazano powyżej wprowadzona nowelizacja k.p.a. miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, poprzez ograniczenie w czasie możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, stanowiących podstawę nabycia prawa własności także przez Skarb Państwa oraz jednostki samorządu terytorialnego, co niewątpliwie służy ochronie interesu publicznego. Uwzględnić należy również i to, że nabycie to z uwagi na upływ terminów zasiedzenia i tak by nastąpiło. Skutki zasiedzenia zgodnie z art. 172 § 2 kodeksu cywilnego następują bowiem po upływie 30 lat dla posiadacza w złej wierze a w przypadku dobrej wiary posiadacza – po upływie 20 lat (art. 172 § 1 kodeksu cywilnego). Z kolei, okres 30 lat, w którym podmiot uprawiony mógł domagać się wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego, stanowił wysterczający okres czasu na podjęcie inicjatywy w tym zakresie. Nie stanowiło to też nadmiernego ciężaru skoro przez 30 lat istniała możliwość stwierdzenia nieważności decyzji a obywatel tego skutecznie nie uczynił. Osoby pozbawione własności oraz ich następcy prawni mieli więc dostatecznie długi czas aby uruchomić procedurę nieważnościową. Tym bardziej, że już przynajmniej od momentu wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie P 46/13, czyli od 12 maja 2015 r. winni liczyć się z koniecznością uregulowania przez ustawodawcę ograniczenia w czasie możliwości eliminacji z obrotu prawnego decyzji wydanych przed wieloma laty z uwagi na potrzebę ochrony zasad trwałości decyzji administracyjnych oraz pewności obrotu prawnego.
Należy przy tym pamiętać również, że zasada ochrony zaufania obywateli do państwa i do stanowionego przez nie prawa jako zasada konstytucyjna, nie jest zasadą absolutną. Podobnie, prawo do rekompensowania szkód nie jest prawem absolutnym gdyż może być ograniczone w czasie. Przede wszystkim bowiem konieczne jest zachowanie proporcjonalności pomiędzy chronionymi dobrami. Zdaniem Sądu, w takiej sytuacji zasada pewności obrotu prawnego i zasada trwałości decyzji administracyjnej doznaje pierwszeństwa wobec zasad rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa.
Trzeba mieć na uwadze także i to, że polski system prawny przewiduje różnorakie ograniczenia czasowe w możliwości dochodzenia roszczeń. Poza wspomnianym już skutkiem w postaci zasiedzenia, należy wskazać w tym miejscu chociażby na 3-letni okres przedawnienia roszczeń przeciwko wieczystemu użytkownikowi o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, jak również roszczeń wieczystego użytkownika o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu (art. 243 kodeksu cywilnego), jak również okresy przedawnienia roszczeń z czynów niedozwolonych (3, 10 oraz 20 lat - art. 4421 kodeksu cywilnego). Na gruncie przepisów k.p.a. występuje z kolei 5-letni okres przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej (art. 189g § 1 k.p.a.). Natomiast w postępowaniu karnym ustanie karalności czynu (poza zbrodnią przeciwko pokojowi, ludzkości i przestępstw wojennych oraz wybranym przestępstwom umyślnym) następuje po upływie okresu od 5 do 30 lat (art. 101 kodeksu karnego), w zależności od tego czy przestępstwo jest zbrodnią albo występkiem. Mając na uwadze powyższe nie sposób zatem przyjąć, że wprowadzone ograniczenia czasowe możliwości stwierdzenia nieważności decyzji (prowadzenia postępowania w tym przedmiocie) wykraczają poza ramy określone przez standardy demokratycznego państwa prawa.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekający w niniejszej sprawie stanął na stanowisku, zgodnie z którym brak jest wystarczających podstaw do podważania konstytucyjności przepisu art. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. Sąd mógłby jedynie, gdyby uznał, że istnieją wątpliwości w tym przedmiocie, zwrócić się do Trybunału w trybie art. 193 Konstytucji RP. Jednakże, w realiach niniejszej spraw Sąd nie widzi takiej potrzeby. Również z tego powodu, że Rzecznik Praw Obywatelskich złożył już do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o stwierdzenie niezgodności art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie Kodeksu postępowania administracyjnego z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji (sprawa zawisła przez TK pod. sygn. akt K 2/22). Jak na razie, zgodnie z zasadą domniemania konstytucyjności aktu normatywnego, Sąd nie podzielił wskazanych w skardze zarzutów naruszenia przepisów Konstytucji RP.
Końcowo Sąd wyjaśnia, że w zakresie kognicji sądów administracyjnych nie leży wstrzymanie sprzedaży nieruchomości, o która wnoszą Skarżący. Tak więc nie mógł zostać uwzględniony wniosek Skarżących o wstrzymanie sprzedaży nieruchomości byłego majątku "[...]" obecnie gmina [...], powiat [...], województwo [...] o numerach geodezyjnych działek: [...] o pow. 42,0531 ha, [...] o pow. 0,3800 ha, [...] o pow. 7,0000 ha, [...] o pow. 20,4428 ha, [...] o pow. 20,0174 ha.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło