I SA/Wa 1112/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. C. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] marca 2010 r. E. C. (dalej jako: skarżąca, wnioskodawczyni) wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi, z uwagi na to, że jako niepracująca studentka nie jest w stanie ich ponieść. W oświadczeniu złożonym następnie na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub części. Składając oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że jest studentką studiów dziennych w K., w związku z czym nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym w rodzicami mieszkającymi w W. Skarżąca utrzymuje się ze stypendiów naukowych (stypendium z uczelni oraz stypendium powiatu [...]) w łącznej wysokości 680 zł. Dodatkowo, skarżąca korzysta z pomocy finansowej matki – ok. 500 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni podała również, że posiada oszczędności "zamrożone" na lokacie bankowej w wysokości 9200 zł, a także wskazała, że z powodu wady wzroku oraz serca jej wydatki są wyższe niż przeciętne. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Rozpoznawany wniosek zawiera żądanie zwolnienia od kosztów sądowych w całości lub części, a zatem dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej jako: p.p.s.a.). W świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w tak określonym zakresie jest wykazanie przez tą osobę, że nie jest ona stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc się do spełnienia przez skarżącą tak ustanowionych ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym należało stwierdzić, że w rozpoznawanych przypadku brak jest podstaw do zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych zarówno w całości, jak i w części. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i dlatego sprowadza do przypadków, w których zdobycie przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy środków na ponoszenie kosztów tego postępowania jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe. Należy zauważyć, że wynikający z art. 199 p.p.s.a. obowiązek ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie nie dotyczy wyłącznie osób posiadających nadwyżkę środków finansowych. Obejmuje on wszystkie osoby posiadające jakiekolwiek majątek czy dochody, z których możliwe jest poczynienie pewnych oszczędności, które mogą być następnie przeznaczone na pokrycie kosztów postępowania postępowania. Zasadność przyznania prawa pomocy musi zaś wynikać z oceny dwóch elementów: aktualnej kondycji finansowej osoby wnioskującej o przyznanie tej pomocy oraz wysokości kosztów sądowych, jakie musi ona ponieść w związku ze wszczętym postępowaniem sądowoadministracyjnym. W odniesieniu do tych kryteriów należy zatem zauważyć, że z oświadczeń skarżącej wynika, iż miesięcznie na swoje utrzymanie dysponuje ona kwotą ok. 1180 zł, a ponadto posiada oszczędności zgromadzone na lokacie bankowej w wysokości 9200 zł. Aczkolwiek wnioskodawczyni podnosi, że z uwagi na pewne schorzenia (wada wzroku oraz wada serca) ponosi wydatki wyższe niż przeciętne, to zarówno okoliczność, że nie przedstawiła ona dokumentów potwierdzających fakt poniesienia tych wydatków, jak i okoliczność, że skarżąca nie korzysta ze zgromadzonych oszczędności w celu finansowania wydatków ponoszonych na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych świadczy o tym, że wskazana we wniosku kwota ok. 1180 zł uzyskiwana z tytułu stypendiów oraz dzięki pomocy matki wystarcza skarżącej na pokrycie kosztów jej bieżącego utrzymania. Zważywszy na powyższe, a także biorąc pod uwagę, że moment wystąpienia do sądu ze skargą oraz z wnioskiem o prawo pomocy przypada na koniec roku akademickiego, co niewątpliwie wiąże się ze zmniejszonymi wydatkami na materiały dydaktyczne na potrzebę zakupu których skarżąca powołuje się w uzasadnieniu swojego wniosku, uprawnione jest stwierdzenie, że posiadane przez skarżącą środki finansowe są wystarczające do pokrycia, oprócz podstawowych kosztów bieżącego utrzymania skarżącej, również kosztów sądowych związanych z jej udziałem w sprawie wszczętej skargą na decyzję w przedmiocie odmowy przyznania stypendium. Odnosząc się do okoliczności posiadania przez skarżącą oszczędności w wysokości 9200 zł, umieszczonych – i jak podnosi skarżąca "zamrożonych" - na lokacie bankowej, nie można uznać, że okoliczność ta, w świetle przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., uprawnia skarżącą do zwolnienia od obowiązku ponoszenia opłat sądowych. Nie kwestionując prawa wnioskodawczyni do swobodnego dysponowania swoim majątkiem, m.in. poprzez podejmowanie decyzji co do sposobu zagospodarowania swoich oszczędności, nie można jednocześnie znaleźć wystarczającego uzasadnienia dla przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych skarżącej, która dążąc do pomnożenia swoich zasobów pieniężnych pragnie uchylić się od ponoszenia kosztów postępowania w swojej sprawie, kosztów, których wysokość - co należy podkreślić - na tle zgromadzonych oszczędności, jest niewielka. Bezsporna okoliczność, że do dyspozycji skarżącej pozostają znaczne środki pieniężne, tj. w wysokości wielokrotnie przekraczającej wysokość opłat sądowych w sprawie, skutkować musi uznaniem – wobec braku istotnych podstaw do przyjęcia, że istnieją uzasadnione powody, dla których skarżąca nie może tych środków uruchomić (przy czym niekorzyści finansowe dla strony wiążące się z przedwczesnym zerwaniem lokaty bankowej nie mogą być uznane za taki uzasadniony powód) - że wnioskodawczyni posiada możliwość samodzielnego pokrycia opłat sądowych w sprawie, której dotyczy rozpoznawany wniosek o prawo pomocy. Jednocześnie bowiem należy stwierdzić, że na obecnym etapie postępowania jedyną wymaganą opłatę sądową, której uiszczenie umożliwi merytoryczne rozpatrzenie sprawy skarżącej przez Sąd, stanowi wpis od skargi w wysokości 200 zł. Wysokość innych opłat sądowych (do których zalicza się wpis i opłatę kancelaryjną), do których poniesienia skarżąca potencjalnie może zostać zobowiązana w przyszłości, również nie jest znaczna. Opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku, którą skarżąca będzie zobowiązana ponieść jedynie w przypadku oddalenia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wynosi 100 zł, wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej w sprawie - również 100 zł, także inne potencjalne opłaty sądowe, każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł, zaś ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie. Warto też wskazać, że uiszczenie opłat sądowych nie musi oznaczać trwałego uszczerbku w środkach finansowych skarżącej, bowiem w przypadku uwzględnienia skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. (zaś w przypadku ewentualnej skargi kasacyjnej - z art. 203 pkt 1 p.p.s.a.) skarżącej należy się od organu zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.