I SA/Wa 1114/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie asesor WSA Maria Tarnowska (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M., J. i W. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2004 r. nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję dnia [...] grudnia 2004 r. odmawiającą wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r. nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto P. z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej m. P., obręb ewidencyjny [...], nr działki ewidencyjnej [...] o pow. [...] m2, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej na [...]. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że Wojewoda [...] decyzją dnia [...] lipca 1994 r. działając na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, stwierdził nabycie przez Gminę Miasto P. z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] nr dz. ewid. [...] o pow. [...] m2. Pismem z dnia 6 kwietnia 2004 r. M., J. i W. M. wnieśli o stwierdzenie nieważności tej decyzji, podnosząc, że i gmina, i wydający decyzję Urząd Wojewódzki znali zabiegi byłych właścicieli o odzyskanie własności nieruchomości, i dlatego, zdaniem wnioskodawców, decyzja komunalizacyjna nie powinna zostać wydana. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. odmówił wszczęcia tego postępowania, twierdząc w uzasadnieniu, że wnioskodawcom nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym, a przedmiotem postępowania komunalizacyjnego są wyłącznie przekształcenia własnościowe zachodzące pomiędzy Skarbem Państwa a gminą w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego (państwowego). Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel mienia, i właściwa gmina. Inne osoby mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym, jeżeli wykażą, że postępowanie to jest bezprzedmiotowe, gdyż mienie stanowi ich własność i nie podlega komunalizacji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 1998 r. sygn. akt I SA 873/98). W dniu komunalizacji Skarb Państwa legitymował się tytułem własności do spornej nieruchomości, uzyskanym na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] lipca 1966 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości, które nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji podtrzymał swoje stanowisko, że wnioskodawcy nie są stronami postępowania komunalizacyjnego, a zatem nie mogą żądać jego wszczęcia. Stronami postępowania komunalizacyjnego są wyłącznie Skarb Państwa i właściwa gmina, a postępowanie dotyczy przeniesienia własności ze Skarbu Państwa na tę gminę, wraz ze wszystkimi obciążeniami i prawami osób trzecich. Stroną tego postępowania może być ponadto osoba powołująca się na dokumenty świadczące o tym, że to jej a nie Skarbowi Państwa dniu komunalizacji, tj. 27 maja 1990 r., przysługiwało prawo własności do komunalizowanego mienia. Organ stwierdził również, że dokonana z mocy prawa komunalizacja nie ogranicza praw wnioskodawców związanych z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, lecz powoduje, że żądanie zwrotu nieruchomości adresowane do Skarbu Państwa przeniesione zostaje na gminę jako aktualnego właściciela nieruchomości. Z ustaleń organu wynika, że wnioskodawcy nie będąc stronami postępowania komunalizacyjnego w rozumieniu art. 28 kpa, nie mogli żądać wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w tym postępowaniu. Skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. M., zarzucając, że postępowanie zmierzające do wydania decyzji o przekazaniu nieruchomości Gminie P. budzi liczne wątpliwości, ponieważ w myśl ustawy komunalizacja miała się dokonać z mocy prawa, a została wydana decyzja, a ponadto, decyzja została wydana z naruszeniem przepisów kpa, ponieważ wojewoda wydał ją w czasie, gdy postępowanie dotyczące tej nieruchomości toczyło się na wniosek skarżącego i jego braci na szczeblu ministerstwa. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest bezzasadna. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku M. M., J. M. i W. M. o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r. odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r. stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto P. z mocy prawa w dniu 27 maja 1990 r. nieodpłatnie własności nieruchomości położonej w P. przy ul. [...] oznaczonej w ewidencji gruntów nr dz. ewid. [...] o pow. [...] m2, a decyzją z dnia [...] kwietnia 2005 r., utrzymał w mocy własną decyzję. Prawidłowo organ uznał, że przedmiotem postępowania komunalizacyjnego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.), są wyłącznie przekształcenia własnościowe zachodzące pomiędzy Skarbem Państwa a gminą, mające na celu uwłaszczenie gmin. Zgodnie z dotychczasowym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stronami postępowania komunalizacyjnego są Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel mienia, który mienie traci, i właściwa gmina, która mienie to nabywa, a zatem postępowanie dotyczy interesu prawnego tylko tych podmiotów. Inne podmioty mogą brać udział w postępowaniu komunalizacyjnym, jeżeli wykażą, że to im właśnie, a nie Skarbowi Państwa przysługuje prawo własności, i dlatego określone mienie nie podlega komunalizacji. W dniu 27 maja 1990 r. Skarb Państwa legitymował się tytułem własności do nieruchomości opisanej w zaskarżonej decyzji, uzyskanym na podstawie orzeczenia administracyjnego z dnia 4 lipca 1966 r. o wywłaszczeniu nieruchomości, które dotychczas nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Zgodnie z art.157 § 2 kpa, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, a stroną, zgodnie z art. 28 kpa, jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. M. M., J. M. i W. M. nie byli stronami postępowania komunalizacyjnego, a domagając się wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie wykazali, że to właśnie im, a nie Skarbowi Państwa przysługuje tytuł prawnorzeczowy do skomunalizawanego mienia. Sąd podziela stanowisko organu, że M. M., J. M. i W. M. nie są stronami postępowania komunalizacyjnego a zatem organ prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1994 r., stosownie do art. 157 § 3 kpa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.