I SA/Wa 1114/23

WyrokWSA w Warszawie2023-11-23

Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Bożena Marciniak, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, podlega umorzeniu z mocy prawa?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, który stanowi, że postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji i niezakończone przed dniem wejścia w życie tej ustawy, umarza się z mocy prawa, został prawidłowo zastosowany. Orzeczenie z 5 października 1956 r. zostało doręczone lub ogłoszone najpóźniej w sierpniu 1965 r., a wniosek o stwierdzenie jego nieważności wpłynął w 2019 r., co oznacza, że postępowanie zostało wszczęte po upływie 30 lat i nie zostało zakończone przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Sąd uznał, że ustawa ta, mimo potencjalnych wątpliwości konstytucyjnych, była zgodna z zasadą proporcjonalności i stabilizacji porządku prawnego.
Stan faktyczny
Skarżący wystąpili o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 1956 r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości, które dotyczyło poprzednika prawnego skarżących. Wojewoda Małopolski umorzył postępowanie z mocy prawa, wskazując na wejście w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że postępowanie zostało wszczęte po upływie 30 lat od doręczenia/ogłoszenia orzeczenia. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i Konstytucji RP, kwestionując ustalenie daty doręczenia orzeczenia oraz konstytucyjność ustawy zmieniającej.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz(spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Przemysław Żmich, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi I. M., N. T. i L. R. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 marca 2023 r., nr DN.gn.625.256.2021 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu na własność Państwa nieruchomości oddala skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z 23 marca 2023 r. nr DN.gn.625.256.2021 po rozpoznaniu odwołania I. M., N. T. i L. R., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z 3 listopada 2021 r. nr [...] umarzającą z mocy prawa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 5 października 1956 r. nr [...], w części dotyczącej J. R.. Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z 5 października 1956 r. przejęło na własność Skarbu Państwa grunty położone we wsi [...] o ogólnym obszarze 933 ha, pozostałe po osobach przesiedlonych do ZSRR, nieznajdujące się w faktycznym władaniu właścicieli przesiedlonych w ramach akcji ,,W’ na Ziemie Zachodnie lub niewiadomych z miejsca pobytu, w tym grunty stanowiące własność J. R.. I. M., N. T. i L. R. – następcy prawni J. R. (por. postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z 28 sierpnia 2019 r. sygn. akt [...]) wnioskiem z 2 czerwca 2019 r. (data wpływu do Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego - 5 czerwca 2019 r.) wystąpili do Wojewody Małopolskiego o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia w części dotyczącej J. R. (poz. 8 orzeczenia). Wojewoda Małopolski decyzją z 3 listopada 2021 r. stwierdził, że prowadzone postępowanie podlega umorzeniu z mocy prawa z dniem 16 września 2021 r. I. M., N. T. i L. R. złożyli odwołanie od powyższej decyzji. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozpatrując sprawę wskazał, że przesłanką do umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności części ww. orzeczenia z 5 października 1956 r. był fakt wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491). Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Minister zaznaczył, że aby móc ocenić, czy konkretna sprawa kwalifikuje się do kategorii spraw, o których mowa w ustawie z dnia 11 sierpnia 2021 r. organ winien podjąć czynności wyjaśniające w celu ustalenia (w sposób bezpośredni lub pośredni) daty doręczenia zaskarżonego aktu. Wojewoda Małopolski w decyzji z 3 listopada 2021 r. nie wyjaśnił na jakiej podstawie ustalał kiedy orzeczenie z 5 października 1956 r. zostało doręczone lub ogłoszone. Zdaniem organu odwoławczego pośród zgromadzonego materiału dowodowego znajdują się jednak dokumenty wskazujące w sposób pośredni, kiedy doręczenie/ogłoszenie orzeczenia z 5 października 1956 r. miało miejsce. Dokumentem, który pośrednio potwierdza fakt ogłoszenia/doręczenia kwestionowanego orzeczenia jest orzeczenie PPRN w [...] z 10 listopada 1960 r. nr [...] uchylające orzeczenie z 5 października 1956 r. w części dotyczącej przejęcia nieruchomości od kilku ówczesnych właścicieli, którzy przed 1958 r. powrócili na teren wsi [...] i na podstawie decyzji tymczasowych objęli w posiadanie częściowo własne grunty i zagrody (będące ich własnością przed przejęciem na Skarb Państwa), częściowo zaś grunty PFZ. Z treści orzeczenia z 10 listopada 1960 r. wynika, że wymienione w nim osoby objęły w użytkowanie grunty na podstawie decyzji tymczasowych do 5 kwietnia 1958 r. Ponadto ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku księgi wieczystej nr [...] wynika, że Skarb Państwa - Państwowy Fundusz Ziemi, został wpisany do tej księgi jako właściciel gruntów, na postawie orzeczenia z 5 października 1956 r. Wpis ten został dokonany 14 sierpnia 1965 r. Zdaniem Ministra okoliczność ta pośrednio wskazuje, że orzeczenie zostało ogłoszone, gdyż do sądu można było przekazać orzeczenie ostateczne, a wiec skutecznie doręczone (ogłoszone) i od którego upłynął termin na jego zaskarżenie. W orzeczeniu wskazano, że będzie ono doręczone poprzez ogłoszenie w wojewódzkim dzienniku urzędowym i nie ma podstaw do podważenia twierdzeń ówczesnych organów, nie można bowiem zakładać, że funkcjonowały one w sposób nieprawidłowy. W ocenie organu odwoławczego uwzględniając całokształt okoliczności sprawy należy uznać, że doręczenie (ogłoszenie) orzeczenia PPRN w [...] z 5 października 1956 r. nastąpiło najpóźniej w sierpniu 1965 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał ponadto, że ustalając datę wszczęcia postępowania, należy mieć na uwadze art. 61 § 3 k.p.a., zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Wniosek I. M., N. T. i L. R. o stwierdzenie nieważności orzeczenia z 5 października 1956 r. wpłynął do Wojewody Małopolskiego 5 czerwca 2019 r. (prezentata wpływu na wniosku) i ten dzień należy uznać za dzień wszczęcia postępowania. Przedmiotowe postępowanie zostało więc wszczęte po 54 latach od ogłoszenia skarżonego orzeczenia. Organ odwoławczy zaznaczył, ze skoro wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności części orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 5 października 1956 r. nastąpiło po upływie 30 lat od jego doręczenia/ogłoszenia, to postępowanie administracyjne z dniem 16 września 2021 r. podlega umorzeniu z mocy prawa. Z brzmienia art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. wynika, że umorzeniu podlega postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, które nie zostało zakończone ostateczną decyzją (a więc całe postępowanie przed organami obu instancji). Tym samym bezprzedmiotowe jest zarówno postępowanie pierwszej instancji, jak i postępowanie odwoławcze, co uzasadnia utrzymanie w mocy decyzji Wojewody Małopolskiego z 3 listopada 2021 r. Minister odniósł się ponadto do zarzutów podnoszonych w odwołaniu uznając, że są one bezzasadne. Organ zaznaczył, że ustawodawca w ustawie z dnia 11 sierpnia 2021 r. nie przewidział żadnych wyjątków ograniczających jej stosowanie (w sprawach, o których mowa w art. 2 ust. 2 tej ustawy) oraz podkreślił, że organy administracji nie są uprawnione do rozstrzygania o zgodności przepisów z Konstytucją. I. M., N. T. oraz L. R. wnieśli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 2 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r., poprzez umorzenie z mocy prawa postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku skarżących w trakcie jego merytorycznego rozpoznawania, na skutek zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r., która to norma nie powinna znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż w stanie faktycznym i prawnym sprawy jest ona oczywiście sprzeczna z art. 2, art. 21, art. 64 i art. 77 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, gdyż narusza zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa, a także pozbawia obywateli wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej i zamyka obywatelom dochodzenie przed sądem powszechnym wynagrodzenia za szkodę w postaci pozbawienia obywatela własności mienia na skutek niezgodnego z prawem działania organów władzy publicznej. 2. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że od daty doręczenia orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z 5 października 1956 r. upłynęło już ponad 30 lat i w związku z tym postępowanie ulega umorzeniu z mocy prawa, w sytuacji gdy organy administracji nie ustaliły daty ogłoszenia tego orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], który to sposób ogłoszenia dla tego orzeczenia był przewidziany w rozporządzeniu Ministrów Skarbu oraz Rolnictwa i Reform Rolnych wydanego w porozumieniu z Ministrem Administracji Publicznej z 15 lipca 1948 r. w sprawie trybu orzekania o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. i w związku z tym nie można domniemywać daty doręczenia, w tym zakładać takiego, czy też innego działania ówczesnych organów administracji państwowej, a nadto organy nie ustalił kiedy to orzeczenie zostało doręczone J. R. jako osobie pozbawionej własności nieruchomości w miejscowości [...] tym orzeczeniem. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji, zasądzenie kosztów postępowania oraz rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zdaniem Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie znajdował zastosowanie art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491) - zwanej dalej "ustawą zmieniającą". Ustawa ta weszła w życie 16 września 2021 r. Zgodnie ze wskazanym przepisem postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. Z akt sprawy wynika, że orzeczenie zapadło na podstawie przepisów dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejściu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do Z.S.R.R. (Dz. U. nr 59, poz. 318 ze zm.) Jego doręczenie nastąpiło najpóźniej w sierpniu 1965 r. Jak słusznie wskazał organ dokumentem, który pośrednio potwierdza fakt ogłoszenia/doręczenia kwestionowanego orzeczenia jest orzeczenie PPRN w [...] z 10 listopada 1960 r. nr [...] uchylające orzeczenie z 5 października 1956 r. w części dotyczącej przejęcia nieruchomości od kilku ówczesnych właścicieli, którzy przed 1958 r. powrócili na teren wsi [...] i na podstawie decyzji tymczasowych objęli w posiadanie częściowo własne grunty i zagrody (będące ich własnością przed przejęciem na Skarb Państwa), częściowo zaś grunty PFZ. Z treści orzeczenia z 10 listopada 1960 r. wynika, że wymienione w nim osoby objęły w użytkowanie grunty na podstawie decyzji tymczasowych do 5 kwietnia 1958 r. Jak wskazuje ponadto analiza wydruku księgi wieczystej nr [...] Skarb Państwa - Państwowy Fundusz Ziemi, został wpisany do tej księgi jako właściciel gruntów, na postawie orzeczenia z 5 października 1956 r. Wpis ten został dokonany 14 sierpnia 1965 r. Oczywiste zatem jest, że kwestionowane orzeczenie zostało ogłoszone najpóźniej w sierpniu 1965 r. Poza sporem jest, że wniosek o stwierdzenie nieważności omawianego orzeczenia zgłoszony 19 czerwca 2009 r. nie został rozpoznany do dnia wejścia w życie wskazanej wyżej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem. Powyższe oznacza zatem, że organ prawidłowo zastosował art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej. Z treści skargi wynika, że skarżący mają poczucie krzywdy wyrządzonej ich poprzednikowi prawnemu a następnie spadkobiercom. Uważają, że krzywda ta powinna zostać naprawiona, zarzucają organom naruszenie przepisów Konstytucji RP. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że pozaprawne argumenty skargi wskazywane przez skarżących, bez względu na ich charakter i rozmiar ewentualnie doznanej przez ich rodzinę szkody, nie mogą mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia dokonanego w sprawie. Analizując natomiast istotę zaistniałego sporu Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty dotyczą naruszenia przez art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej, przepisów art. 2, art. 21, art. 64 ust.1 i 2 oraz art. 77 ust.1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez naruszenie zasady zaufania obywatela do państwa i prawa, zasady równości, zasady ochrony prawa własności, zasady wynagradzania szkód wyrządzonych przez niezgodne z prawem działanie organów władzy publicznej oraz reguły nieretroakcji. Wskazać wobec tego należy, że w sprawie niniejszej prokonstytucyjne argumenty skargi muszą być, zdaniem sądu, rozpatrywane w powiązaniu z argumentami zawartymi w uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że dokonana nowelizacja prawa miała na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 (OTK ZU Nr 5A, poz. 62). Wyrokiem tym Trybunał uznał, że 156 § 2 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W treści uzasadnienia wyroku Trybunał wskazał, że wyrok stwierdzający niekonstytucyjność 156 § 2 k.p.a. w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania 156 § 2 k.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Trybunał wskazał na konieczność dokonania wykładni156 § 2 k.p.a. w związku z 156 § 1 pkt 2 k.p.a. in fine k.p.a. nie tylko z uwzględnieniem zasady praworządności, przewidzianej w art. 7 Konstytucji, ale również z uwzględnieniem, wynikających z art. 2 Konstytucji, zasady pewności prawa oraz zasady zaufania obywatela do państwa. Z uwagi na zakres kontroli konstytucyjności, obejmujący pominięcie ustawodawcze, Trybunał nie przesądził o tym, czy właściwym sposobem realizacji tego postulatu jest przewidziany wówczas w 156 § 2 k.p.a. dziesięcioletni termin prekluzyjny, który ogranicza stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych obarczonych niektórymi innymi wadami. To bowiem ustawodawca dysponuje swobodą w wyborze instrumentów prawnych służących realizacji wskazanych przez Trybunał wartości konstytucyjnych. Art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej stanowi rozwiązanie ustawodawcze wskazanego wyżej problemu. Jego treść podyktowana jest założeniem, że dochodzenie praw przez obywatela nie ma charakteru absolutnego. W porządku prawnym od dawna nie jest kwestionowana konieczność ograniczenia czasowego w dochodzeniu praw. Realizują ją m. in. przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń, zasiedzenia czy przemilczenia. Ich sens sprowadza się do uregulowania sytuacji gdy uprawniony w określonym przez ustawodawcę czasie przysługujących mu praw nie realizuje i ich nie dochodzi. Ostatecznie ustawodawca, realizując obowiązek wynikający ze stanowiska zaprezentowanego przez Trybunał Konstytucyjny w celu realizacji wskazanych przez ten Trybunał wartości konstytucyjnych, stanął na stanowisku, żeby wszelkie wady kwalifikowane jako "rażące naruszenia prawa" objęte zostały 30-letnim terminem przedawnienia. W uzasadnieniu projektu ustawy (druk: IX.1090)podkreślono, że jest to okres skorelowany z przewidzianym w Kodeksie cywilnym terminem zasiedzenia nieruchomości w złej wierze. Zdaniem ustawodawcy, uzasadnione jest również rozciągnięcie stosowania wprowadzonego ograniczenia na postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. Istotnym jest, że toczące się w dniu 16 września 2021 r. postępowania administracyjne niezakończone ostateczną decyzją lub postanowieniem, które w myśl art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. zostały umorzone z mocy prawa, organ prowadzący postępowanie zobowiązany jest formalnie "zamknąć" wydaniem orzeczenia, co oznacza , że musi wydać w tej materii deklaratoryjną decyzję administracyjną potwierdzającą umorzenie postępowania z mocy prawa. W nawiązaniu do zarzutów skargi skoncentrowanych na niekonstucyjności przyjętego rozwiązania, wobec zastosowania retroaktywności zakwestionowanej normy, Sąd dostrzega, że dla jego subiektywnie postrzegających problem adresatów może ono budzić wątpliwości, co do zgodności z obowiązującą Konstytucją. W szczególności jako naruszające zasadę demokratycznego państwa prawa w powiązaniu z takimi wartościami jak pewność prawa i jego przewidywalność. Analiza problemu prowadzi jednakże do wniosku, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Trafnie podkreśla się, że acquis constitutionnel dopuszcza możliwość wprowadzenia przez ustawodawcę zarówno retroakcji, jak i retrospekcji. Rozważając kwestię relacji zasady lex retro non agit i zasady ochrony praw nabytych ( wyrok z 15 września 1998 r., K 10/98 oraz wyrok z 8 grudnia 2009 r., SK 34/08) Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie stawał bowiem na stanowisku, że potencjalnie może zaistnieć potrzeba ochrony wartości konstytucyjnych, która będzie uzasadniała odstępstwo od zasady nieretroaktywnego działania prawa, pod warunkiem, że to odstępstwo będzie podlegać ocenie z perspektywy celowości i proporcjonalności jego wprowadzenia. Sąd w składzie orzekającym w sprawie niniejszej w całości aprobuje pogląd, że racje konstytucyjne w aspekcie zasady praworządności, zasady zaufania obywatela do państwa, w tym zasady pewności prawa, które wynikają z art. 2 Konstytucji RP oraz pozostałych zasad wymienionych w skardze mogły zostać ograniczone przez potrzebę stabilizacji stanów społeczno-gospodarczych ukształtowanych mocą aktu administracyjnego. Potrzeba ograniczenia w czasie postępowań nieważnościowych uzasadniona jest faktem, że po upływie kilkudziesięciu latach od dnia wydania kwestionowanych decyzji znacznie utrudniona jest ich weryfikacja wobec niekompletności dostępnych akt. Istotnym jest ponadto, że przed 1980 r. nie funkcjonowało sądownictwo administracyjne. Standardy orzecznictwa administracyjnego były znacznie niższe od obecnych, stanowiły odzwierciedlenie ówczesnych standardów prawnych i społecznych. Z obniżonymi standardami orzecznictwa administracyjnego skorelowane były przesłanki uznania za nieważne decyzji administracyjnych. Ówczesny art. 137 k.p.a. nie przewidywał jako przesłanki uznania decyzji za nieważną wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa. Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa jako podstawę nieważności wprowadzono dopiero od marca 1980r. Sąd podziela pogląd zawarty w orzeczeniu tutejszego sądu z 4 kwietnia 2022r. sygn. akt I SA/Wa 3182/21, że ocenianie według obecnych standardów prawnych i orzeczniczych legalności decyzji wydanych w zupełnie innych warunkach prawnych i społecznych, z perspektywy niedookreślonej przesłanki "rażącego naruszenia prawa" przez osoby piastujące stanowiska decyzyjne w organach administracji publicznej wypacza sens nadzoru administracyjnego. W cytowanym wyroku trafnie podniesiono także, że nieograniczona w czasie weryfikacja decyzji administracyjnych generuje ponadto znaczne koszty budżetowe, znacznie angażuje aparat administracyjny oraz sądownictwo i tym sensie jest sprzeczna z interesem publicznym. Ze społecznego punktu widzenia istotna jest także ocena, że wskutek upływu od wydania decyzji administracyjnej kilkudziesięciu lat ich kontrola dokonywana jest z inicjatywy osób, które nie były adresatami tych decyzji i nie dotknęły ich w sposób bezpośredni skutki tych decyzji (np. osoby te nie poniosły uszczerbku ekonomicznego w postaci odebrania im własności nieruchomości). Wskazane argumenty dowodzą , zdaniem Sądu, że ustawodawca prawidłowo rozważył kwestię konstytucyjności przyjętego w ustawie zmieniającej rozwiązania prawnego , w szczególności respektując zasadę proporcjonalności i pozostałe zasady Konstytucji RP wymienione w skardze. W realiach tej konkretnej sprawy prymat należało dać zasadzie stabilizacji porządku prawnego wynikającego z indywidualnych aktów administracyjnych, które wywołały skutki wiele lat temu. Zasadę trwałości decyzji ostatecznych uzasadnia zasada bezpieczeństwa prawnego, wywodzona z ogólniejszej zasady demokratycznego państwa prawnego przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP. Trwałość decyzji wynika też z domniemania jej zgodności z prawem, a więc z - przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP - zasady praworządności. Powyższe przesądza, że kwestionowane w skardze rozwiązanie normatywne spełnia zasadę proporcjonalności, w zakresie w jakim racje konstytucyjne przemawiające za retroaktywnością równoważą jej negatywne skutki. Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich zawisła sprawa o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej - w zakresie w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa jest niezgodny z art. 2 art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust.2 a także z art. 64 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu swojego wniosku Rzecznik podniósł, że jego zastrzeżenia budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie niektórych postępowań pozostających w toku. Powyższe oznacza, że w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny uzna, że regulacja z art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej jest niezgodna ze wskazanymi wzorcami konstytucyjnymi, to w takim przypadku strona będzie mogła żądać wznowienia niniejszego postępowania administracyjnego w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stosownie do treści art. 145 a k.p.a. Zdaniem Sądu organ administracji prawidłowo zastosował zatem w sprawie obowiązujące przepisy prawa, co do których obowiązuje zasada domniemania ich konstytucyjności. Biorąc pod uwagę powyższe i nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło