I SA/Wa 1115/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z [...] lutego 2018 r., nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2018r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2018r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: W dniu 1 grudnia 2016r. J. W. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na syna A. W. na okres zasiłkowy 2016/2017. Decyzją z dnia [...] lutego 2018r. Prezydent [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując sprawę uznało ustalenia organu I instancji za prawidłowe. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tj. z 2017r., poz. 1851 ze zm.) świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł. Z akt sprawy wynika, że dochód jaki osiągnął skarżący w 2014r. stanowi kwota [...] zł otrzymana z funduszu alimentacyjnego na rzecz syna A. Zatem dochód na osobę w rodzinie w 2014r. wyniósł [...] zł. Z dniem [...] listopada 2016r. J. W. wykreślił działalność gospodarczą, wobec czego jego dochody uzyskane z tego tytułu organ uznał za utracone. Natomiast z dniem [...] sierpnia 2015r. J. W. przeszedł na emeryturę i uzyskał dochód w wysokości [...] zł, co z kwotą [...] zł z 2014r. daje łącznie miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Tym samym miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącego wyniósł [...] zł, co oznacza, że przekroczył on kryterium dochodowe uprawniające go do przyznania wnioskowanego świadczenia. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł J. W. podnosząc, że w decyzji z dnia [...] września 2016r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ustaliło dochód za ten sam okres na kwotę [...] zł. Dodał, że w 2014r. miał zawieszoną działalność gospodarczą, ale płacił składki na ubezpieczenie społeczne. Skarżący wniósł o unieważnienie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za zasadną, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej jak i decyzji organu I instancji stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 18 ust. 1 ustawy zasadą jest, że świadczenie wychowawcze przyznaje się na okres trwający od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku. Wyjątek od tej zasady ustanowiony został dla pierwszego okresu świadczeniowego, a więc okresu objętego zaskarżoną decyzją, w art. 48 ustawy, stanowiącym w ust. 1, że pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. oraz, że w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2). W rozpatrywanej sprawie prawidłowo zatem organy orzekające ustalały osiągnięte przez skarżącego dochody w 2014r., jako że wniosek skarżącego dotyczył pierwszego okresu świadczeniowego, po wejściu w życie ustawy, a więc okresu 2016/2017. Jak wynika jednak z akt sprawy postępowanie w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016r. zostało zawieszone przez organ I instancji z urzędu, a następnie podjęte postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018r. Z uzasadnień powyższych postanowień wynika, że rozpatrzony w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2016/2017 jest drugim wnioskiem złożonym przez skarżącego. Pierwszy wniosek został złożony w dniu 6 maja 2016r. i załatwiony decyzją z dnia [...] lipca 2016r., którą Prezydent [...] odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2016r., a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 1 grudnia 2016r. w sprawie sygn. akt I SA/Wa 1568/16 oddalił skargę J. W. Tego samego dnia J. W. ponownie złożył wniosek o przyznanie mu świadczenia wychowawczego na to samo dziecko i na ten sam okres świadczeniowy. Organy orzekające do powyższych okoliczności w ogóle się nie odniosły. W aktach sprawy brak jest zarówno decyzji organu I instancji z dnia [...] lipca 2016r., jak i decyzji organu II instancji z dnia [...] września 2016r. Natomiast Sądowi wiadomym jest z urzędu, że uzasadnienie ww. wyroku z dnia 1 grudnia 2016r. nie zostało sporządzone i że wyrok ten jest prawomocny. W związku z powyższym zasadne stało się uchylenie decyzji organów obu instancji z uwagi na to, że nie rozpatrzyły one sprawy w jej całokształcie, pomijając tak istotne, a przedstawione wyżej okoliczności sprawy. Przede wszystkim organy rozpatrzyły wniosek skarżącego z dnia 1 grudnia 2016r. dotyczący tego samego okresu świadczeniowego i wydały decyzje, które dotyczą sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Przynajmniej taki wniosek można wysnuć na podstawie szczątkowego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Jeżeli faktycznie tak jest, to oznaczałoby, że kontrolowane decyzje wydane zostały w warunkach określonych w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., zgodnie z którym nieważna jest decyzja, jeżeli dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Ponieważ Sąd nie może zapoznać się z poprzednimi decyzjami z powodu ich braku w aktach sprawy, nie może stwierdzić ponad wszelką wątpliwość, że doszło do naruszenia zasady res iudicata. Dodać należy, że z akt sprawy wynika, że skarżący z dniem [...] listopada 2016r. wykreślił działalność gospodarczą, którą to okoliczność organy prawidłowo oceniły poprzez uznanie dochodu z tej działalności za dochód utracony. Jednakże w tych okolicznościach, które zaistniały po wydaniu poprzednich decyzji, organ I instancji winien rozważyć czy wniosek skarżącego potraktować jako wniosek o wydanie kolejnej decyzji w tej samej sprawie, czy może jako wniosek o zmianę poprzedniej decyzji w trybie np. art. 154 k.p.a. Taką możliwość daje mu bowiem przepis art. 28 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Wprawdzie art. 27 ww ustawy daje możliwość zmiany bądź uchylenia ostatecznej decyzji, jednak dotyczy on decyzji, na mocy której strona nabyła prawo do świadczenia wychowawczego. W ustawie brak jest regulacji dotyczącej sytuacji, gdy decyzja ostateczna jest decyzją odmowną, a wystąpiły okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. W takiej sytuacji zasadne jest w ocenie Sądu skorzystanie z instytucji prawnych uregulowanych w kodeksie postępowania administracyjnego – trybów nadzwyczajnych, oczywiście po uprzednim wezwaniu skarżącego do sprecyzowania wniosku. W świetle powyższego decyzje w niniejszej sprawie zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1, 80, 61§ 1 oraz 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.