I SA/Wa 1116/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Miernik Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2010 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. D. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [..], po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji Kierownika Miejskiego Ośrodka pomocy Społecznej w S., działającego z upoważnienia Burmistrza S. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...], którą to decyzją Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. przyznał J. S. zasiłek celowy w kwocie [...] zł. na miesiąc styczeń z przeznaczeniem na dofinansowanie: utrzymania telefonu – [...] zł., wody – [...] zł., karnetu na basen – [...] zł., ciśnieniomierza – [...] zł., torby na zakupy – [...] zł., leków – [...] zł., świec - [...] zł., obuwia – [...] zł., gazu w butlach – [...] zł., odzieży – [...] zł., pościeli – [...] zł., ogrzewania gazem z butli-[...] zł. – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Przedmiotowa decyzja wydana została w następującym stanie sprawy. Skarżąca J. S. złożyła w styczniu 2010 roku do Kierownika MOPS w S. (za pośrednictwem Burmistrza S.) łącznie 12 wniosków, w których wniosła o przyznanie: zasiłku celowego w wysokości [...] zł. na zakup obuwia skórzanego, zasiłku celowego w wysokości [...] zł. na zakup niezbędnej odzieży, zasiłku celowego w wysokości [...] zł. na zakup gazu oraz butli metalowej, zasiłku celowego w wysokości [...] zł. na doładowanie telefonu oraz opłacenie abonamentu, zasiłku celowego w wysokości [...] zł. na karnet na basen oraz zasiłku w wysokości [...] zł. na zakup kostiumu kąpielowego, zasiłku celowego w wysokości [...] zł. na zakup torby na kółkach, zasiłku celowego w wysokości [...] zł. na zakup wody, zasiłku celowego w wysokości [...] zł. na zakup ciśnieniomierza, zasiłku celowego w wysokości [...] zł. na zakup niezbędnych leków, zasiłku z " programu na dożywianie" w wysokości [...] zł., zasiłku celowego w wysokości [...] zł. na zakup świec, zasiłku na kołdrę z wełny merynosa – [...] zł. – łącznie na sumę [...] zł. Kierownik Miejskiego Ośrodka pomocy Społecznej w S., decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] przyznał J. S. zasiłek celowy w kwocie [...] zł. na miesiąc styczeń z przeznaczeniem na dofinansowanie: utrzymania telefonu- [...] zł., wody- [...] zł., karnetu na basen- [...] zł., ciśnieniomierza – [...] zł., torby na zakupy- [...] zł., leków – [...] zł., świec – [...] zł., obuwia – [...] zł., gazu w butlach – [...] zł., odzieży – [...] zł., pościeli – [...] zł., ogrzewania gazem z butli – [...] zł. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że na miesiąc styczeń na zasiłki celowe fakultatywne dysponuje kwotą około 8.500 zł. Organ przewiduje, że zgłosi się po nie minimum 100 rodzin. Średnio na 1 rodzinę, na 1 miesiąc przewidywana jest pomoc w kwocie 85 zł. Organ I instancji wskazał, że pracownik socjalny podjął próbę umówienia się na wywiad środowiskowy- aktualizacyjny, którego skarżąca J. S. odmówiła. Z uwagi na okres zimowy, pomimo odmowy przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego organ I instancji przyznał skarżącej świadczenie w postaci zasiłku celowego. Kierownik Miejskiego Ośrodka pomocy Społecznej w S. wskazał, że skarżąca posiadając tytuł prawny do budynku o powierzchni zabudowy [...] m kw. i działki przy ul. [...] w S. ma możliwość wykorzystania tego faktu w celu poprawienia swojej sytuacji mieszkaniowej i bytowej. Organ I instancji zwrócił uwagę, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wykładnia art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz.728 ze zm.) nie może prowadzić do wniosku o dopuszczalności uczynienia z pomocy społecznej stałego źródła dochodów. Interpretacja taka jest niedopuszczalna jako całkowicie sprzeczna z intencją ustawodawcy, który pomocy społecznej wyznaczył jedynie funkcję wspierania wysiłków w usamodzielnieniu, a nie ich zastępowania. Od powyższej decyzji J. S. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Skarżąca w obszernym odwołaniu opisującym jej sytuację życiową wyjaśniła, że zasiłek w przyznanej kwocie jest farsą. Skarżąca wyjaśniła, że w jej ocenie zaskarżona decyzja jest błędna i została wydana z naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje. Organ odwoławczy w uzasadnieniu wskazał, że skarżącej J. S. oprócz świadczeń stałych w postaci zasiłku stałego w kwocie [...] zł. oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie [...] zł. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. na miesiąc styczeń 2010 r. przyznał zasiłek celowy w kwocie [...] zł., świadczenie pieniężne w kwocie [...] zł. na zakup artykułów żywnościowych oraz zasiłek celowy w kwocie [...] zł. na ogrzewanie gazem z butli. Organ odwoławczy dokonując analizy całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdził, iż w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyjaśnił stronie podstawy wydania decyzji odmownej. J. S. na miesiąc styczeń 2010 r. złożyła 12 wniosków z prośbą o udzielnie pomocy materialnej na łączną kwotę [...] zł. W ocenie Kolegium żądanie zaspokojenia przez Organ I instancji potrzeb na w/w kwotę jest całkowicie bezzasadne, albowiem dokonując analizy możliwości finansowych Ośrodka na powyższy cel na miesiąc styczeń 2010 r. Kolegium stwierdziło, iż stanowią one kwotę 85 zł. na osobę/rodzinę. Organ odwoławczy wskazał, że łączna wysokości pomocy udzielonej skarżącej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w S. na miesiąc styczeń 2010 r. wynosi kwotę [...] zł., a więc jest wyższa niż najniższa emerytura i pozwala odwołującej na egzystencję w warunkach odpowiadających godności człowieka. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. S. W uzasadnieniu skargi J. S. wskazała, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest całkowicie błędna. Zdaniem skarżącej jej sytuacja życiowa oraz zdrowotna uprawnia ją do otrzymywania pomocy w większym zakresie niż ta którą otrzymuje. Podniosła, że zasiłki celowe są przyznawane bez należytej wnikliwości i staranności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wnosiło o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. W pierwszej kolejności wskazać należy na dyspozycję art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), zgodnie, z którą zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. W szczególności zasiłek celowy może być przyznany na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Decyzja podejmowana przez organ administracji w przedmiocie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Nie znaczy to jednak, że organ administracji może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 7 i 77 § 1 k.p.a., jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. prawidłowo wykazało, że zasiłek celowy jest świadczeniem przyznawanym w ramach uznania administracyjnego. Okoliczność ta, jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Z przepisów prawa regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zasiłek celowy można przyznać wyłącznie na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej. Organ pomocy społecznej i organ odwoławczy w uzasadnieniach kwestionowanych decyzji przedstawiły argumenty świadczące o celowości przyznania J. S. pomocy społecznej w formie pomocy pieniężnej w wysokości [...] zł na miesiąc styczeń 2010 r. Organy wskazały, że wysokość świadczenia na zaspokojenie bieżących potrzeb skarżącej jest limitowana przez ilość osób pobierających tego rodzaju świadczenie i ograniczony budżet Ośrodka pozostawiony organowi do dyspozycji na miesiąc styczeń 2010 r., opiewający na kwotę 8.500 zł, która przeznaczana jest na pokrycie zasiłków dla 100 rodzin wnioskujących o tę formę pomocy, co daje średnio kwotę zdecydowanie niższą, niż pomoc finansowa przyznana skarżącej. (średnio 85 zł na jeden wniosek). Skarżąca otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...] zł oraz zasiłek stały w wysokości [...] zł. Łączny miesięczny dochód J. S. to [...] zł. J. S. na miesiąc styczeń ma przyznane świadczenia w kwocie [...] zł na dożywianie (poza zasiłkiem stałym i pielęgnacyjnym) oraz [...] zł na ogrzewanie gazem z butli. Nie można również odmówić racji Kierownikowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. i Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w S., że organ pomocy społecznej nie ma obowiązku przyznania świadczenia w wysokości uznanej przez stronę za odpowiednią, w celu dostarczania jej środków utrzymania. Ze stosowanych odpowiednio art. 2, art. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że celem pomocy społecznej jest jedynie pomoc i wspieranie rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji życiowej i zaspokojeniu ich niezbędnych potrzeb oraz zapobieganie ich popadnięciu w trudną sytuację życiową poprzez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia się rodzin, a nie zapewnienie im dożywotniego utrzymania bądź podwyższenia istniejącego niskiego dochodu. Sąd zauważa, że nie ma sporu, co do tego, że sytuacja osobista (zdrowotna, mieszkaniowa, finansowa) J. S. jest trudna i że opieka społeczna przyznaje świadczenia w niskiej wysokości przez co nie zaspokaja wszystkich zgłaszanych przez skarżącą potrzeb. Rzecz jednak w tym, że celem pomocy społecznej jest jedynie wspieranie świadczeniobiorców. Skarżąca oczekuje zaś zapewnienia jej utrzymania, o czym świadczą złożone przez nią wnioski o pomoc finansową na styczeń 2010 r., opiewające na kwotę [...] zł. Skoro J. S. w niniejszej sprawie otrzymała wsparcie finansowe w wysokości zdecydowanie wyższej od średniej pomocy pieniężnej przypadającej na jednego wnioskodawcę, to nie można zarzucić organowi dysponującemu ograniczonym budżetem (z racji realizacji zadań w małym mieście) dowolności przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie oba organy przy wydaniu decyzji dotyczącej J. S. wskazane wyżej kryteria uwzględniły. Kwestionowana przez skarżącą decyzja nie przekracza granic uznania administracyjnego. Skarżąca od wielu lat korzysta ze wsparcia z pomocy społecznej. Jej sytuacja materialna i życiowa jest znana pracownikom opieki społecznej, skarżącej udzielana jest wszechstronna pomoc. Istotną kwestą jest to, że z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż pracownik socjalny usiłował przeprowadzić aktualizację wywiadu środowiskowego z J. S., niemniej jednak spotykał się z odmową ze strony odwołującej. Należy zauważyć, ze organ odwoławczy omyłkowo w części opisowej wskazał, że została przeprowadzona aktualizacja wywiadu środowiskowego jednakże uchybienie to ma wpływ na jakość uzasadnienia bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, które jest prawidłowe. Należy zwrócić uwagę, że uniemożliwienie organowi przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu własnej trudnej sytuacji życiowej w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten nie formułuje żadnych dodatkowych warunków wydania decyzji odmawiającej przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Już sam fakt odmowy podjęcia współdziałania z organem poprzez uniemożliwienie mu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego stanowi podstawę do negatywnego rozpoznania wniosku. Mimo, że skarżąca odmówiła przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego organ I instancji przyznał skarżącej świadczenie w postaci zasiłku celowego z uwagi na okres zimowy. Organy należycie uzasadniły swoje stanowisko, wobec czego brak jest podstaw do uznania, że przekroczone zostały granice uznania administracyjnego. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.