I SA/Wa 1116/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska - Jaroszewicz Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2012 r. sprawy ze skargi B. S. Sączek na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Owwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania B. S. od decyzji Prezydenta W. nr [...] z dnia 2 czerwca 2010 r. - odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania oraz stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] Prezydent W. zmienił swoją decyzję nr [...] z dnia [...] października 2005 r. w ten sposób, że: - zasiłek pielęgnacyjny, przyznany B. S., przyznał na okres do 31 grudnia 2006 r., - odmówił świadczenia w formie zasiłku pielęgnacyjnego B. S. od 1 stycznia 2007 r., - uznał zasiłek pielęgnacyjny, wypłacony B. S., w okresie od [...] stycznia 2007 r. do [...] marca 2010 r. za świadczenie nienależnie pobrane. Prezydent podniósł, że z zebranej dokumentacji wynika, iż B. S. od dnia [...] stycznia 2007 r. nabyła uprawnienia do dodatku [...] z tytułu ukończenia [...] roku życia, który jest wypłacany przy świadczeniu emerytalnym. Zgodnie z art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego. W związku z tym stwierdził, iż zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje B.S. od 1 stycznia 2007 r. Wobec powyższego świadczenie wypłacone w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 marca 2010 r. - na podstawie art. 30 ww. ustawy - uznał za świadczenie nienależne pobrane. Decyzję tę doręczono B. S. w dniu 22 czerwca 2010 r. (potwierdzenia odbioru decyzji). Pismem z dnia 30 lipca 2010 r. (data prezentaty) B. S. wniosła o przywrócenie terminu odwoławczego oraz wniosła odwołanie od tej decyzji. Jako argument uzasadniający przywrócenie terminu podała, że jest osobą [...], komunikuje się językiem [...], nie rozumie zaś języka polskiego w piśmie. Otrzymała list, ale nie była w stanie zrozumieć jego treści. Z powodu złego samopoczucia, a następnie niekorzystnej pogody, nie uczestniczyła w spotkaniach środowiskowych osób [...] prowadzonych w Ośrodku [...] w W., gdzie pomocy w tłumaczeniu treści pisma udzielają tłumacze języka [...]. Do Ośrodka przyjechała dopiero w dniu 28 lipca i wtedy została poinformowaniu przez tłumacza o treści pisma. Dodała, że niedotrzymanie terminu złożenia odwołania nie jest zaniedbaniem z jej strony a zostało spowodowane jej niepełnosprawnością - faktem, że potrzebuje pomocy od osoby z odpowiednią specjalizacją. Natomiast w odwołaniu ponownie podniosła, że jest osobą [...] od dzieciństwa oraz analfabetką. Tymczasem Ośrodek Pomocy Społecznej wysyła do niej pisma, które są dla niej nieczytelne i niezrozumiałe. Powołuje się przy tym na różne ustawy i uważa, że prosty i niewykształcony człowiek ma rozeznanie prawne równe z zatrudnianymi przez ten Ośrodek pracownikami. Stwierdziła, że jako osoba głucha od urodzenia otrzymywała zasiłek pielęgnacyjny, tak jak inne osoby [...]. Złożyła do Ośrodka odpowiednie dokumenty i uzyskała pomoc w ich przygotowaniu. Następnie po 2 latach otrzymała dodatek pielęgnacyjny z ZUS i była przekonana, iż zasiłek pielęgnacyjny otrzymuje z powodu inwalidztwa, a dodatek pielęgnacyjny z powodu wieku. Nie była świadoma, że można otrzymać tylko jeden dodatek, gdyż nie miała takich informacji. Stwierdziła też, iż jak dany urząd płaci, to płaci zgodnie z przepisami, jest dysponentem danych pieniędzy i bezprawnie ich nie wydaje. Dodała, że rozmawiała z osobami [...] z innych dzielnic W. i okazało się, iż otrzymali oni powiadomienie, że dany urząd kończy im wypłacać zasiłek, bo ukończyli [...] lat i dalej będzie wypłacał ZUS. W związku z tym wnosi o cofnięcie decyzji. Po zapoznaniu się z treścią powyższego pisma, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W.. postanowieniem nr [...] z dnia [...] maja 2012 r. na podstawie art. 58 §1 kpa odmówiło przywrócenia terminu do złożenia odwołania oraz na zasadzie art. 134 kpa stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...]. Kolegium podniosło, że zgodnie z art. 127 § 1 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (art. 129 § 1 i 2 kpa). Pouczenie o tej treści zostało zawarte w zaskarżonej decyzji. Z powyżej zacytowanych przepisów wynika, iż ostatnim dniem do wniesienia odwołania był dzień 6 lipca 2010 r. Natomiast z zestawienia daty doręczenia decyzji - 22 czerwca 2010 r. oraz daty złożenia odwołania - 29 lipca 2010 r. wynika, że termin do wniesienia odwołania, wskazany w przepisie art. 129 § 2 kpa, został przekroczony. Kolegium dodało, że zgodnie z przepisem art. 58 § 1 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a w myśl art. 58 § 2 kpa, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Zatem przywrócenie terminu do wniesienia odwołania możliwe jest gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Następnie Kolegium odniosło się do wyżej wymienionych przesłanek i stwierdziło, że B. S. - powołując się na stan zdrowia oraz niekorzystną pogodę - nie wskazała, w jakim terminie była chora, co uniemożliwiało jej złożenie odwołania, a ponadto nie uprawdopodobniła, że zachowała siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Stwierdziło też, iż okoliczności uchybienia terminu do złożenia odwołania, przywołane przez nią w żadnym przypadku nie mogą zostać potraktowane, jako niezawinione przez stronę. Podniosło, że kryterium braku winy, jako przesłanka uzasadniająca wniosek o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu danej czynności. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (vide: B. Adamiak Iw:I B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 328; tak również: m.in. A. Wróbel Iw:I M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, wyd. II, Zakamycze, 2005 r., s. 398-399 i cyt. tam literatura i orzecznictwo). W tym stanie rzeczy skład orzekający, działając na podstawie przepisu art. 134 kpa, który stanowi, że: "Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania" - nie uzyskawszy tytułu do merytorycznego rozpoznania sprawy, postanowił jak w sentencji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. S. podtrzymała swoją dotychczasową argumentację. Podniosła, że Kolegium nie przywróciło jej terminu odwoławczego, który ustawowo obowiązuje do zaskarżenia decyzji i nie uznało jej argumentów - stwierdzając, że podane okoliczności nie mogą być potraktowane jako niezawinione przez nią Jeszcze raz podniosła, że jest osobą głuchoniemą, porozumiewającą się językiem migowym, który jest to dla niej językiem pierwszym i jedynym. Nie zna języka polskiego w stopniu pozwalającym na czytanie, zaś zdanie pisane jest dla niej niezrozumiałe. W związku z tym we wszystkich sprawach związanych z komunikacją w języku polskim (słowie mówionym i pisanym) jest zależna od tłumacza języka migowego i z każdą sprawą musi się udać do tłumaczy. Po otrzymaniu decyzji nie zdawała sobie sprawy z jej wagi i wynikających skutków. W tym konkretnym wypadku faktycznie zachorowała a następnie, po chorobie z powodu niekorzystnych warunków atmosferycznych - głuchota powoduje, że w czasie złych warunków ma problemy z błędnikiem i z chodzeniem prosto - nie mogła udać się wcześniej do Polskiego Związku Głuchych o pomoc. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wnosiło o jej oddalenie. Stwierdziło, że B. S. - powołując się na stan zdrowia oraz niekorzystną pogodę - nie wskazała, w jakim terminie była chora, co uniemożliwiało jej złożenie odwołania i nie uprawdopodobniła, że zachowała siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto nie uprawdopodobniła braku własnej winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Dodało, że podnoszony przez nią fakt, iż jest osobą głuchoniemą, porozumiewającą się językiem migowym, nie może być argumentem przemawiającym za przywróceniem terminu do złożenia odwołania, wobec niespełnienia wszystkich koniecznych przesłanek do przywrócenia terminu. Uznanie tego faktu jako usprawiedliwienie dla przekroczenia terminu powodowałoby konieczność każdorazowego przywrócenia terminu do złożenia odwołania przez osoby będące inwalidami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2012 r. odmawiające B. S. przywrócenia terminu do złożenia odwołania oraz stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 1 i 2 kpa). Zaś zgodnie z art. 58 § 1 kpa, w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W niniejszej sprawie niewątpliwy jest fakt, że skarżąca otrzymała przedmiotową decyzję w dniu 22 czerwca 2010 r. – zatem 14 dniowy termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 6 lipca 2010 r. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wraz z odwołaniem od decyzji został złożony dopiero w dniu 30 lipca 2010 r. (data prezentaty). Sąd w pełni podzielił argumentację organu, że sam fakt inwalidztwa skarżącej nie może być argumentem przemawiającym za przywróceniem terminu do złożenia odwołania, gdyż muszą być spełnione łącznie przesłanki z art. 58 kpa: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Jednakże Sąd miał na uwadze wyjątkową sytuację B. S., która ma 80 lat, jest osobą [...], [...] i posługuje się tylko językiem [...]. Wobec powyższego - działając zgodnie z art. 8 i 9 kpa - Kolegium powinno podejść do niniejszej sprawy ze zwiększoną starannością. Powinno najpierw wezwać skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez sprecyzowanie okresu czasu, w którym była chora oraz dokładnego wyjaśnienia na czym polegały i jak długo trwały "złe warunki pogodowe" uniemożliwiające jej chodzenie. Dopiero po uzyskaniu tych informacji organ mógł wnikliwie i wszechstronnie rozpoznać przedmiotową sprawę. Wobec powyższego Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przedwcześnie odmówiło B. S. przywrócenia terminu do złożenia odwołania – a co za tym idzie, przedwcześnie również stwierdziło uchybienie terminu do jego wniesienia. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę ww. wskazania co do dalszego postępowania i dokona stosownych ustaleń. Rozważy również sytuację rodzinną skarżącej – czy mogła ona liczyć na pomoc pozostałych członków swojej rodziny. Następnie organ rozpatrzy całokształt zgromadzonego materiału dowodowego i dokona jego oceny zgodnie z zasadą dochodzenia prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 kpa, a także zasadą swobodnej oceny dowodów określoną w art. 80 kpa. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.