I SA/Wa 1116/24
WyrokWSA w Warszawie2025-01-29
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Anna Milicka-Stojek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając zaświadczenie o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości zabudowanej budynkami, może odmówić jego wydania, opierając się na faktycznym sposobie wykorzystania tych budynków (np. jako hotel), jeśli dane w ewidencji gruntów i budynków oraz księdze wieczystej wskazują na ich mieszkalny charakter?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji wadliwie zinterpretowały przepisy ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe. Kluczowe dla wydania zaświadczenia jest to, czy budynki na gruncie mają prawną kwalifikację budynków mieszkalnych (jednorodzinnych lub wielorodzinnych) zgodnie z ewidencją gruntów i budynków oraz księgą wieczystą, a nie ich faktyczne wykorzystanie na dzień 1 stycznia 2019 r. Odmowa wydania zaświadczenia oparta na faktycznym wykorzystaniu budynków jako hotelu, w sytuacji gdy dokumenty urzędowe wskazują na funkcję mieszkalną, jest niezasadna.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wydania zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości zabudowanej budynkami. Organy administracji odmówiły wydania zaświadczenia, wskazując na faktyczne wykorzystanie budynków jako hotelu, pomimo że ewidencja gruntów i budynków oraz księga wieczysta wskazywały na ich mieszkalny charakter. Strony skarżące zarzuciły organom błędną wykładnię przepisów ustawy przekształceniowej oraz naruszenie przepisów postępowania, twierdząc, że organy powinny opierać się na danych urzędowych, a nie na domniemaniach co do faktycznego sposobu użytkowania.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy i zasądził koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) asesor WSA Anna Milicka-Stojek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 stycznia 2025 r. sprawy ze skarg A. S., K. S. i M. S. oraz M. D. i M. D. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz A. S., K. S. i M. S. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz M. D. i M. D. solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I SA/Wa 1116/24
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, w wyniku rozpatrzenia zażalenia M. G., A. i K. S., M. S. oraz M. i M. D. od postanowienia Prezydenta m.st. Warszawy numer UD-IV- WNI-H.6826.646.2019.KOK z dnia 25 października 2023 r., w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia, orzekło o utrzymaniu tego postanowienia w mocy.
Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Postanowieniem z dnia 8 lipca 2021 r., o numerze UD-IV-WNI-H.6826.646.2019.KOK Prezydent m.st. Warszawy odmówił wydania zaświadczenia w przedmiocie potwierdzenia przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w Warszawie, przy ul. [...], oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta o numerze KW Nr [...]. W uzasadnieniu organ powołał się na przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. 2020 poz. 139) - dalej "Ustawa". Organ wskazał, iż nieruchomość jest zabudowana budynkiem mieszkalnym, jednakże jego oględziny wykazały niezgodność danych ewidencji gruntów i budynków ze stanem faktycznym. Organ wskazał w szczególności, iż w budynku znajduje się restauracja, recepcja aparthotelu oraz sale konferencyjne.
Wnioskodawcy złożyli zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie zarzucając naruszenie szeregu przepisów kpa, w szczególności wskazując, że w postępowaniu o wydanie zaświadczenia organ nie ma prawa rozstrzygać w istocie o prawach i obowiązkach stron, a jedynie wydać zaświadczenie w oparciu o posiadane dokumenty i rejestry. W treści zażalenia wskazano również, że zarówno rejestr gruntów i budynków jak i księga wieczysta dla nieruchomości wskazuje na funkcję mieszkalną posadowionego na niej budynku. Podobnie dane z kartoteki budynków wskazują jednoznacznie na funkcję mieszkalną budynków posadowionych na wspomnianej wyżej działce.
Postanowieniem z dnia 23 marca 2022 r. w sprawie KOC/7602/Zs/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło zaskarżone postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Kolegium wskazało na potrzebę przeprowadzenia dostatecznie wszechstronnego i wnikliwego postępowania dowodowego w zakresie funkcji budynków posadowionych na gruncie, którego dotyczy sprawa.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji, postanowieniem z dnia 25 października 2023 r. o wskazanym wyżej numerze ponownie odmówił wydania zaświadczenia. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ uzupełnił postępowanie dowodowe w sprawie. Organ wskazał przede wszystkim, iż na dzień 1 stycznia 2019 r. na nieruchomości znajdowało się 88 lokali mieszkalnych, z czego tylko w jednym z nich był zameldowany właściciel, zaś deklarację dotyczącą opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi złożono ze wskazaniem, że na części nieruchomości nie zamieszkują mieszkańcy ale powstają odpady. Nadto organ wskazał, iż w 2001 r. zgłoszono do ewidencji gruntów i budynków zespół budynków przy ul. [...] oferujący pokoje gościnne i funkcjonujący pod nazwą "[...]". Organ powołał się również na wyniki kontroli przeprowadzonej przez PINB, w wyniku której wstrzymano użytkowanie ośmiu budynków na nieruchomości (postanowienie z dnia 19 września 2023 r.). Kontrola wykazała, że w budynku na parterze znajduje się recepcja hotelowa. Brak było możliwości wejścia do pomieszczeń z uwagi na nieobecność osób upoważnionych, w budynku znajdowały się informacje o serwowaniu śniadania w godzinach 7-10 rano. Na nieruchomości stwierdzono również parking płatny. Organ podał również, iż zgodnie z ogólnie dostępnymi informacjami (chociażby na portalu booking.pl) na spornej nieruchomości oferuje się 96 miejsc noclegowych. Oferta dotyczy czterech rodzajów lokali o różnym standardzie, w tym z możliwością wykupienia śniadania na miejscu. Organ kierował również pisma do wnioskodawców z wezwaniem do potwierdzenia liczby lokali znajdujących się w ofercie "[...]", informował również o obowiązku zgłoszenia informacji o świadczeniu usług noclegowych. Pisma organu pozostały bez odpowiedzi. W uzasadnieniu wskazano również, że na nieruchomości znajduje się również restauracja. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ wskazał, iż budynki posadowione na spornej nieruchomości pełnią funkcję de facto hotelu nie zaś mieszkalną. Z tych przyczyn organ odmówił wydania zaświadczenia zgodnie z wnioskiem.
Wnioskodawcy złożyli zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie podtrzymując dotychczasową argumentację.
W wyniku jego rozpoznania Kolegium wydało zaskarżoną decyzję.
Organ wskazał, że zgodnie z utrwalonymi poglądami doktryny i orzecznictwa wydanie zaświadczenia stanowi czynność organu o charakterze materialno - technicznym. Zaświadczenie w żaden sposób nie tworzy, czy też modyfikuje istniejącego stanu faktycznego lub prawnego. Zaświadczenie nie jest też oświadczeniem woli organu, czy też czynnością o charakterze władczym. Podkreślił także, że treść zaświadczenia to oświadczenie wiedzy organu administracji w sprawie dotyczącej okoliczności faktycznych lub prawnych, co do których organ posiada wiedzę na podstawie informacji, którymi rzeczony organ dysponuje.
Kolegium wyjaśniło, że co do zasady w sprawie wydania zaświadczenia nie przeprowadza się postępowania wyjaśniającego, w szczególności zaś postępowania dowodowego. Z istoty zaświadczenia wynika, iż jego wydanie powinno sprowadzać się do przysłowiowego przelania na papier informacji posiadanych przez organ bez konieczności przeprowadzania postępowania dowodowego, tak jak ma to miejsce w przypadku zwykłego postępowania administracyjnego, którego w przypadku zaświadczeń nie prowadzi się w zakresie, w jakim toczy się ono w sprawach kończących się wydaniem rozstrzygnięcia merytorycznego. Organ zaznaczył jednak, że orzecznictwo dopuszcza prowadzenie postępowania wyjaśniającego w ograniczonym zakresie w sytuacji powstania wątpliwości co do stanu faktycznego jak w sprawie niniejszej.
Kolegium wskazało, że co do zasady punktem wyjścia dla organu I instancji powinny być wpisy znajdujące się w rejestrze gruntów i budynków.
Nie dotyczy to jednak sytuacji, w której organ w bardzo łatwy sposób może stwierdzić, że budynki na spornej nieruchomości pełnią de facto funkcję hotelową. Wówczas nie sposób zaakceptować bezkrytycznie - skądinąd słusznej tezy - że w zakresie wydawania zaświadczeń organ powinien bazować wyłącznie na dostępnych rejestrach, księgach wieczystych etc.
Kolegium podkreśliło, że ustawodawca położył szczególny nacisk na funkcję mieszkalną jaką mają spełniać nieruchomości podlegające przekształceniu. W okolicznościach sprawy organ wykazał istnienie zasadniczych wątpliwości w tym zakresie. Na chwilę obecną można bowiem z pewnością stwierdzić, że znajduje się tam de facto hotel. Oferta tego obiektu znajduje się chociażby w serwisie booking.pl, posiada ponad 3000 opinii klientów, co wskazuje również na to, że nie jest obiektem nowym, istniejącym krótki czas. Dodatkowo organ ustalił, że obiekt o nazwie "[...]" został zgłoszony już w 2001 r. W takiej sytuacji trudno jest obronić tezę, zgodnie z którą na dzień 1 stycznia 2019 r. charakter tej nieruchomości był mieszkalny w rozumieniu ustawy. Organ podkreślił, że dał stronom możliwość zaprzeczenia tej okoliczności. Na pisma w sprawie wskazania precyzyjnej liczby lokali oferowanych jako de facto miejsca hotelowe wnioskodawcy nie odpowiedzieli. W takiej sytuacji nie jest wystarczające powoływanie się na treść księgi wieczystej i rejestru gruntów.
Skargi na powyższe decyzje złożyli M. D. i M. D. oraz A. S., K. S. i M. S.
W dwóch jednobrzmiących skargach Skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1) art. 1 ust. 2 w zw. z art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowanie wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie przez organy I i II instancji , że nie ma podstaw do wydania zaświadczenia, w sytuacji gdy z dokumentów urzędowych będących w ich posiadaniu w sposób bezsporny i nie budzący wątpliwości wynika, iż. nieruchomość zabudowana jest ośmioma budynkami mieszkalnymi, a także innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z ww. budynków mieszkalnych.
2) art. 1 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 pkt 3 o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów ustawy poprzez błędną wykładnię tych przepisów i uznanie, że przy ocenie spełnienia przesłanki przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, tj. zabudowania gruntu na cele mieszkaniowe, można brać pod uwagę podejrzenia organu I instancji, co do rzekomej samowolnej zmiany sposobu użytkowania lokali i posługiwanie się uprawdopodobnieniem zamiast stwierdzonego treścią ewidencji gruntów i budynków oraz ksiąg wieczystych przeznaczenia budynków i znajdujących się w nich lokali mieszkalnych, która to błędna wykładnia skutkowała wydaniem postanowienia o odmowie wydania żądanego zaświadczenia.
3) art. 1 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów ustawy poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż podstawą do oceny czy na przedmiotowej nieruchomości znajdują się budynki mieszkalne jest stan faktyczny obowiązujący w 2024 r. czyli po upływie pięciu lat od dnia przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności podczas, gdy ustawa wiąże skutek z stanem faktycznym wynikającym z .znajdujących się w posiadaniu organu, dokumentów urzędowych według stanu na dzień przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, tj. nadzień 1 stycznia 2019 r.
oraz naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj.:
1) art. 217 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 218 § 1 i 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe uznanie przez organy I i II instancji, że nie wystąpiła podstawa do wydania rzeczonego zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania nieruchomości w prawo własności, zważywszy, że posiadaniu Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy znajdowały się dokumenty urzędowe: wypis z rejestru gruntów, z którego wynika, że nieruchomość stanowiąca działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] stanowi użytek mieszkaniowy, oznaczony symbolem B; danych z kartoteki budynków, z których bezspornie wynika, iż budynki znajdujące się na nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] w obrębie [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta [...] oznaczone numerami [...], stanowią budynki mieszkalne; aktualną informację z treści księgi wieczystej nr [...] z której wynika, że nieruchomości stanowią tereny mieszkaniowe, na którym znajdują się budynki mieszkalne wielorodzinne; aktualnej informacji z treści ksiąg wieczystych prowadzonych dla 88 lokali znajdujących się w budynkach mieszkalnych przy ul. [...], z której wynika, iż są to lokale mieszkalne; protokołów z kontroli sposobu użytkowania budynków zlokalizowanych przy ul. [...]. przeprowadzonej przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego sygn. Postępowania PINB.IIOT.5161.36.2021.MAP w dniu 28 grudnia 2021 r., protokołu z kontroli sposobu użytkowania budynków zlokalizowanych przy ul. [...] przeprowadzonej przez Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego sygn. Postępowania PINB.IIOT.5161.36.2021.MAP w dniu 21 lipca 2023 r., z których wynika, iż nieruchomość zlokalizowana przy ul. [...] jest gruntem zabudowanym na cele mieszkaniowe w rozumieniu powołanego przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowanie wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów;
2) art. 138 § 2 i § 2a k.p.a. poprzez zignorowanie wytycznych w zakresie wykładni przepisów, a także dowodów jakie należało wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy wskazanych w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Warszawie z dnia 22 października 2021 r. znak KOC/5317/Zs/21 SKO;
3) art. 8 k.p.a. poprzez całkowitą zmianę w zaskarżonym postanowieniu podglądów co do treści rozstrzygnięcia i oparciu go na całkowicie odmiennej interpretacji przepisów ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowanie wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów;
4) art. 7, art. 8, art. 11, art. 15, art. 124 § 2, art. 107 § 3 w związku żart. 126 k.p.a., art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy poprzez brak odniesienia się organu II instancji do kwestii podnoszonych w zażaleniu od postanowienia organu I instancji, pomimo tego, że strona skarżąca w zażaleniu jednoznacznie wskazywała na określone fakty oraz potwierdzające je dowody, mogące mieć znaczenie dla wyniku rozstrzygnięcia.
Mając na uwadze powyższe zarzuty, Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonych decyzji organów I i II instancji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W odpowiedziach na skargi organ wniósł o ich oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zdaniem sądu skargi zasługują na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów. Zgodnie z art. 1 ust. 1 powołanej ustawy przekształcenie praw przynależnych do tego rodzaju gruntów następuje ex lege z dniem 1 stycznia 2019 r. Grunty objęte powyższą regulacją zdefiniowano w art. 1 ust. 2 ustawy, który stanowi, że przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: mieszkalnymi jednorodzinnymi lub mieszkalnymi wielorodzinnymi, w których co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne, lub zabudowane na cele mieszkaniowe budynkami jedno lub wielorodzinnymi wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Przepisy ustawy stosuje się również, jeżeli na gruncie zabudowanym budynkami, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy, położone są także inne budynki, obiekty budowlane lub urządzenia budowlane, o ile łączna powierzchnia użytkowa budynków innych niż określone w art. 1 ust. 2 nie przekracza 30% powierzchni użytkowej wszystkich budynków położonych na tym gruncie (art. 1a ustawy).
Z art. 1 ust. 2 ustawy wynika, że ustawodawca posługuje się pojęciem "budynku mieszkalnego jednorodzinnego" i "budynku mieszkalnego wielorodzinnego" nie definiując tych pojęć na użytek ustawy. Skoro ustawodawca nie zdefiniował w ustawie pojęć "budynek mieszkalny jednorodzinny" i "budynek mieszkalny wielorodzinny", to sięgnąć należy – co do zasady - po przepisy o charakterze źródłowym. Taki charakter dla poszukiwania znaczenia tych pojęć ma ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 ze zm.), zawierająca w jej art. 3 pkt 2a definicję legalną budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Wedle tej definicji takim budynkiem mieszkalnym jest budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nieprzekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku. Ustawa Prawo budowlane nie definiuje pojęcia "budynek mieszkalny wielorodzinny", jednak wyodrębnia tę kategorię budynków mieszkalnych (art. 5 ust. 1 pkt 4 i 4a, art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. a, art. 59a ust. 2 pkt 2 lit. f ustawy - Prawo budowlane). Z załącznika do ustawy – Prawo budowlane wynika, że budynki mieszkalne dzielą się na dwie kategorie techniczno-budowlane: budynki mieszkalne jednorodzinne (Kategoria I) i inne budynki mieszkalne (Kategoria XIII). Do tej drugiej grupy zaliczają się zatem budynki mieszkalne wielorodzinne. Zakres pojęciowy w omawianej materii doprecyzowuje § 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przez budynek mieszkalny należy rozumieć: a) budynek mieszkalny wielorodzinny, b) budynek mieszkalny jednorodzinny. W tej definicji nie mieści się zatem budynek zamieszkania zbiorowego (§ 3 pkt 5 tego rozporządzenia). Zatem dla potrzeb sprawy o wydanie zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie, wedle stanu na dzień 1 stycznia 2019 r., prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu budynek mieszkalny jednorodzinny, to – co do zasady - budynek, o którym mowa w art. 3 pkt 2a ustawy – Prawo budowlane. Jeżeli budynek mieszkalny nie spełnia tej definicji, to należy zakwalifikować go jako budynek mieszkalny wielorodzinny, jeżeli co najmniej połowę liczby lokali stanowią lokale mieszkalne (art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy).
Podkreślenia wymaga, że przekształcenie potwierdza się w zaświadczeniu wydawanym przez organ administracji publicznej, które stanowi podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków (art. 4 ust. 1 ustawy). Wydanie zaświadczenia następuje z urzędu lub na wniosek, co z kolei wynika z art. 4 ust. 2 ustawy. Zaświadczenie zaś – na co słusznie zwracały uwagę organy, oraz na co Skarżący się powołują w skardze - jest czynnością materialnotechniczną organu polegającą na urzędowym potwierdzeniu w formie pisemnej obiektywnie istniejącego stanu rzeczy, dotyczącego faktów lub prawa. Jest ono przejawem wiedzy, a nie woli organu administracji publicznej, dokonywanym – w myśl art. 218 § 1 k.p.a. - w oparciu o posiadane rejestry i ewidencje bądź inne dane znajdujące się w jego posiadaniu. Wobec takiego charakteru, zakres postępowania wyjaśniającego prowadzonego przed wydaniem zaświadczenia, jest ograniczony do analizy posiadanej przez organ dokumentacji oraz danych zgromadzonych w jego zasobach i oceny możliwości ich przeniesienia do treści zaświadczenia. Tym samym za niedopuszczalne należy uznać dokonywanie w tym trybie ustaleń faktycznych i ocen prawnych nie wynikających wprost z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Wydanie zaświadczenia nie powinno mieć miejsca w przypadku, gdy problematyka objęta żądaniem strony jest sporna.
W sprawie niniejszej, zdaniem organów obu instancji, zaistniały istotne wątpliwości co do sposobu wykorzystywania budynków posadowionych na spornym gruncie na dzień 1 stycznia 2019 r., a tym samym możliwości uznania nieruchomości będącej przedmiotem postępowania, za zabudowaną na cele mieszkaniowe w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy przekształceniowej. Organy wskazały, że z informacji zawartej w ewidencji gruntów i budynków wynika, że przedmiotowa nieruchomość zabudowana jest dziesięcioma budynkami, w tym ośmioma o funkcji mieszkalnej, jednym o funkcji handlowo- usługowej i jednym stanowiącym trafostację. W oparciu o dokumentację budowlaną ustalono, że inwestor zrealizował budowę na podstawie pozwolenia na budowę, a następnie uzyskał zgodę na ich użytkowanie. Jednocześnie jednak przeprowadzone postępowanie wykazało, że w/w budynki są administrowane przez " [...] " spókę z o.o., która oferuje wynajem zlokalizowanych w nich apartamentów już od 2001r. W jednym z budynków znajduje się recepcja, restauracja oferująca śniadania oraz sala konferencyjna. Według stanu na 1 stycznia 2019r. tylko w jednym z 88 lokali zameldowany był jego właściciel. Zdaniem organu odwoławczego z całą pewnością prowadzony jest tam hotel, czyli są to obecnie budynki zamieszkania zbiorowego funkcjonujące bez dokonania przez właścicieli formalnego zgłoszenia zmiany sposobu ich użytkowania. Powyższe potwierdza orzeczenie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który w dniu 19 września 2023r. wstrzymał użytkowanie ośmiu budynków mieszkalnych wykorzystywanych na usługi hotelarskie tj. [...].
Zdaniem Sądu argumentacja zawarta w zaskarżonym postanowieniu oraz poprzedzającym go postanowieniu Prezydenta m.st. Warszawy wynika z wadliwej interpretacji art. 1 ust. 1 i 2 powołanej ustawy dokonanej przez organy. Uznały one bowiem, że "zabudowanymi na cele mieszkaniowe" w rozumieniu tego przepisu są wyłącznie te grunty, na których posadowione są budynki kwalifikowane na dzień 1 stycznia 2019 r. jako budynki mieszkalne (jednorodzinne lub wielorodzinne z odpowiednią liczbą lokali mieszkalnych) i w ten sposób faktycznie w tej dacie wykorzystywane. Tymczasem z ujętej w art. 1 ust. 2 definicji gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe jednoznacznie wynika, że istotny z punktu widzenia rozpoznania sprawy jest rodzaj wzniesionego na danym gruncie budynku (jego prawna kwalifikacja), a nie sposób jego faktycznego stałego wykorzystywania. Dlatego też dla niniejszej sprawy, w zakresie ustalenia charakteru zabudowy na gruncie nie ma znaczenia, na jaki cel budynki mieszkalne opisane przez organy są faktycznie wykorzystywane, w tym także, czy są wykorzystywane do prowadzenia działalności innej niż zamieszkiwanie. Kwestia ta może mieć natomiast, w ocenie sądu, znaczenie przy ustalaniu wysokości opłat z tytułu przekształcenia na podstawie art. 7 ust. 6a i 7a omawianej ustawy.
Zasadnicze znaczenie mają natomiast, pominięte przez organy, dane dotyczące charakteru istniejącej zabudowy wynikające z ewidencji gruntów i budynków oraz księgi wieczystej, do której dane wprowadzane są na podstawie informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków. Inne dowody mogłyby natomiast posłużyć do ustalenia klasy budowlanej przedmiotowych budynków, gdyby świadczyły o zmianie sposobu ich użytkowania i klasy budowlanej.
Wobec powyższego Sąd uznał, że zarówno Prezydent m.st. Warszawy, jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonali wadliwej wykładni art. 1 ust. 2 ustawy uznając, że znajdujące się na gruncie przy ul. [...] budynki mieszkalne, ze względu na fakt prowadzenia w nich ( najprawdopodobniej już 1 stycznia 2019 r.) hostelu, nie miały charakteru budynków mieszkalnych i stanowiły budynki innej kategorii budowlanej.
Organem kompetentnym do określenia kategorii budynków jest natomiast organ administracji budowlanej, który w przedmiocie funkcji budynku wypowiada się w drodze decyzji o pozwoleniu na budowę i zatwierdzeniu projektu budowlanego. Względnie w drodze decyzji o wyrażeniu zgody na zmianę jego sposobu użytkowania. To on zatem, a nie organ właściwy w przedmiocie wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 ustawy przeksztłceniowej, tworzy stan prawny określający kategorię budynku, co w dalszej kolejności znajduje odzwierciedlenie w prowadzonej przez starostę ewidencji gruntów i budynków.
Zaskarżone postanowienie, a także poprzedzające je postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy wydane zostało z naruszeniem art. 4 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy przekształceniowej, poprzez jego niezastosowanie i niewydanie żądanego zaświadczenia, choć w świetle zapisów KW oraz danych ewidencyjnych dostępnych organowi brak było podstaw wydania postanowień odmownych. To zaś prowadzić musi do uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło