I SA/Wa 1117/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2016 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej jako organ/SKO), działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 dalej jako kpa) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. o odmowie przyznania świadczeń na czwórkę małoletnich dzieci (D. A., L. A., T. A. A., A. A.) obywatelki Kazachstanu G. K.. W uzasadnieniu ww decyzji, powołując się na treść art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195 dalej jako ustawa) organ wskazał, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek z ustawy gdyż legitymuje się "kartą pobytu wydaną przez Komendanta Nadwiślańskiego Oddziału Straży Granicznej w dniu 23 lipca 2014 r., na podstawie zezwolenia na pobyt ze względów humanitarnych", jednakże (wbrew ustawowemu wymogowi) nie ma na niej adnotacji o dostępie do rynku pracy. Tym samym, zdaniem organu, nie zostały spełnione przesłanki do przyznania wnioskowanych świadczeń wynikające z ww art. 1 ust. 2 ustawy. Organ powołał się też na rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z 30.04.2004, str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 72) oraz rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z 30.10.2009, str. 1). Wskazał, że Kazachstan i Rzeczpospolitą Polską nie wiążą umowy dwustronne o zabezpieczeniu społecznym (stosownie do informacji zawartych na stronie internetowej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej https://www.mpips.gov.pl/koordynacia-systemow-zabezpieczenia-polecznego/umowy-miedzynarodowe-o-zabezpieczeniu- społecznym/). SKO podało także, że udzielona G. K. zgoda na pobyt ze względów humanitarnych, stosownie do art. 99 ust. 1 pk t 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, powoduje, że odmawia się jej wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Uznał zatem, że nie może ona korzystać z uprawnień do wydania zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 lub art. 186 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, G. K. złożyła skargę do tut. Sądu podnosząc, że jest jedyną żywicielką rodziny i odmowa przyznania wnioskowanych świadczeń narusza prawa jej dzieci. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195). Zgodnie z jego treścią prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje cudzoziemcom posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy. W niniejszej sprawie organy obu instancji odmówiły skarżącej wnioskowanych świadczeń, ponieważ posiadana przez nią karta pobytu nie posiada adnotacji "dostęp do rynku pracy". Z literalnego brzmienia art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy, faktycznie wynika, że adnotacja "dostęp do rynku pracy" na karcie pobytu jest ustawowym warunkiem uzyskania przez cudzoziemca świadczeń na dzieci. Jednocześnie z art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650, ze zm.) wynika, że na karcie pobytu cudzoziemca adnotację "dostęp do rynku pracy" umieszcza się w przypadku zezwolenia udzielonego cudzoziemcowi, który jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jest zwolniony z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Z zestawienia tych dwóch przepisów wynika zatem, że prawo do uzyskania świadczeń na dzieci przez cudzoziemca legitymującego się kartą stałego pobytu uzależnione jest od posiadania przez niego uprawnienia do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Uprawnienie takie może wynikać z posiadanego zezwolenia na pracę lub z mocy przepisów zwalniających cudzoziemca z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę. Cudzoziemcy posiadający zgodę na pobyt na terytorium RP ze względów humanitarnych zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 4a ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 645, ze zm.), są z mocy samego prawa uprawnieni do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, że cudzoziemiec przebywający na terytorium RP ze względów humanitarnych jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, posiada zatem "dostęp do rynku pracy" a w konsekwencji spełnia warunek konieczny do uzyskania świadczeń przysługujących cudzoziemcom na podstawie przepisów ustawy. Na karcie pobytu skarżącej właściwy organ nie umieścił adnotacji "dostęp do rynku pracy", mimo że zgodnie z przywołanymi wyżej przepisami ma ona prawo do wykonywania pracy. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, jedynie językowa (literalna) wykładnia omawianego przepisu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci jest w rozpatrywanej prawie niewystarczająca. Konieczne jest przeanalizowane powołanego przepisu w świetle wykładni systemowej (czyli na podstawie systemu prawa, w którym funkcjonuje ten przepis) oraz celowościowej (czyli na podstawie celu, jaki ma realizować ten przepis). Jak zaś wykazano powyżej, z wykładni systemowej wynika, że art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przyznaje podmiotowo uprawnienie do uzyskania świadczenia wychowawczego cudzoziemcowi legitymującemu się kartą pobytu, uprawnionemu do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, niezależnie od tego, czy uprawnienie to zostało ujawnione przez właściwy organ na karcie pobytu. Taki pogląd, szeroko go uzasadniając, wyraził tut. Sąd w wyroku zapadłym w sprawie I SA/Wa 1197/16 i pogląd ten skład rozpoznający niniejszą sprawę w całości aprobuje. Przeciwne stanowisko pozostawałoby w sprzeczności z zasadami demokratycznego państwa prawnego. W sprawie mamy bowiem do czynienia z sytuacją, w której dany podmiot z mocy przepisu ustawy posiada określone uprawnienie (bez konieczności uzyskania stosownego pozwolenia w tym zakresie), uprawnienie to jednak nie zostało odzwierciedlone na dokumentach "legalizujących" pobyt na terytorium RP. Ustawodawca nie przewidział bowiem sytuacji, w której praktyka stosowania art. 244 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach w zbiegu z przepisami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/98/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. doprowadziła do powstania kategorii osób, których uprawnienie do wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie zostało przez właściwy organ ujawnione na wydanych im kartach pobytu. Zdaniem Sądu wykładnia systemowa nie upoważnia w takiej sytuacji do zróżnicowania cudzoziemców i do wykluczenia tych osób z kręgu uprawnionych do uzyskania świadczenia wychowawczego, tym bardziej, że osoby te nie mają w praktyce żadnego wpływu na treść wydawanych im dokumentów, a ich uprawnienie do wykonywania pracy wynika wprost z przepisu rangi ustawowej, a więc z przepisu prawa powszechnie obowiązującego. W tej sytuacji ponownie rozpoznając sprawę organy administracji winny odnieść się do wniosku skarżącej uwzględniając stanowisko tut. Sądu tj. przyjmując, iż spełnia ona kryteria z art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy (art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - ppsa). Uwzględniając powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ppsa orzekł jak w sentencji.