I SA/Wa 1118/15

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku H. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. H. J., wnioskiem z dnia [...] lipca 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem. Źródłem utrzymania rodziny jest świadczenie emerytalne wnioskodawczyni w wysokości [...] (brutto) miesięcznie. Skarżąca zaznaczyła, że jest osobą w podeszłym wieku ([...] lat), bardzo schorowaną, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Opiekuje się nią syn, który nie osiąga żadnego dochodu i poza mieszkaniem o powierzchni [...] nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawczyni oświadczyła ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Wobec podniesionych we wniosku okoliczności, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, pismem z dnia 4 sierpnia 2015 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym do złożenia potwierdzonych przez bank wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wnioskodawczynię oraz jej syna, rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, wraz z wykazem dokonywanych operacji z okresu ostatnich trzech miesięcy; stosownego dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej emerytury; wskazania ewentualnych źródeł utrzymania syna wnioskodawczyni, w szczególności do wyjaśnienia, z czego pokrywane są bieżące wydatki związane z utrzymaniem; zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że syn wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; odpisu zeznania podatkowego syna wnioskodawczyni za rok 2014 (jeżeli było składane), ewentualnie stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez w/w w 2014 r.; dokumentów wskazujących oraz potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem i leczeniem. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 11 sierpnia 2015 r. do Sądu wpłynęło pismo skarżącej z dnia 10 sierpnia 2015 r., do którego załączony został m.in. dokument potwierdzający wysokość otrzymywanej emerytury oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W piśmie tym wnioskodawczyni ponownie przedstawiła swoją sytuację zdrowotną i materialną podnosząc m.in., że nie posiada żadnych rachunków bankowych", że dokonała wpłaty 200 zł tytułem wpisu od skargi oraz że jest "skłonna ponieść koszty wstępne niezbędne do przeprowadzenia rozprawy i nieodwlekania jej terminu". Do pisma nie zostały załączone jakiekolwiek dokumenty potwierdzające podnoszone okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej syna wnioskodawczyni oraz wskazujące i potwierdzające wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem i leczeniem. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że czynności określone w art. 255 powołanej ustawy podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia z 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 318/10). Strona, która pomimo niebudzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji, musi się natomiast liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy uzasadnia odmowne załatwienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 650/11). W rozpoznawanej sprawie, wobec uznania zawartych we wniosku informacji za niewystarczające i budzące wątpliwości, stosownym pismem z dnia 4 sierpnia 2015 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dodatkowych dokumentów pozwalających na pełną ocenę jej sytuacji materialnej, a tym samym ustalenie istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawczyni mimo upływu wyznaczonego terminu nie wykonała należycie przedmiotowego wezwania. Skarżąca przy piśmie z dnia 10 sierpnia 2015 r., w którym ponownie podkreśliła swoją trudną sytuację, nadesłała co prawda część żądanych dokumentów, m.in. dotyczących wysokości otrzymywanej emerytury. Wnioskodawczyni nie nadesłała jednakże jakichkolwiek dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności, dotyczące sytuacji materialnej jej syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz dokumentów wskazujących i potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem i leczeniem. Nienadesłanie wskazanych dokumentów uniemożliwia – w ocenie referendarza sądowego - dokonanie rzeczywistej i pełnej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni. W świetle powyższego stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała należycie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie i brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.