I SA/Wa 1118/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. J. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2015 r. znak : [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia odmówić H. J. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. H. J. zwana dalej wnioskodawczynią wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 sierpnia 2015 r., którym odmówiono przyznania jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym sprzeciwie wnioskodawczyni podniosła, że w odpowiedzi na wezwanie do nadesłania dodatkowych informacji oraz dokumentów dotyczących jej stanu finansowego i możliwości płatniczych przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r. nadesłała dokumenty w postaci odcinka emerytury za miesiąc sierpień 2015 r., orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2011 r. oraz odpisu księgi wieczystej KW [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. Wnioskodawczyni dodała, że skończyła [...] lat i jest emerytką z orzeczoną [...] grupą inwalidztwa. Zaznaczyła, że stale leczy się w Poradni [...] w W. na potwierdzenie czego dołączyła skierowania na badania lekarskie z dnia [...] lutego 2013 r., z dnia [...] lutego 2013 r., z dnia [...] marca 2013 r. oraz skierowanie do szpitala z dnia [...] maja 2013 r. Wnioskodawczyni wskazała, że ponosi koszty związane z dojazdem [...] z miejsca zamieszkania na leczenie. Do nadesłanego sprzeciwu dołączyła dodatkowy dokument w postaci zawartej pomiędzy nią a synem w dniu [...] marca 2014 r. umowy [...] w zakresie sprawowania nad nią przez syna opieki od dnia [...] marca 2014 r. na czas nieokreślony. Z nadesłanej ww. umowy wynika, że syn wnioskodawczyni w zamian za sprawowanie opieki nad matką otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto miesięcznie i jest to jego jedyne źródło dochodu. Wnioskodawczyni wskazała, że mieszka razem z synem w [...] bloku. Oświadczyła, że modyfikuje swój wniosek o przyznanie prawa pomocy do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie. Z nadesłanego w dniu [...] lipca 2015 r. (data stempla biura podawczego) formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem. Źródłem utrzymania rodziny jest świadczenie emerytalne wnioskodawczyni w wysokości [...] zł (brutto) miesięcznie. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że jest osobą w podeszłym wieku ([...] lat), bardzo schorowaną, niezdolną do samodzielnej egzystencji. Oświadczyła, że opiekuje się nią syn, który nie osiąga żadnego dochodu i poza mieszkaniem o powierzchni [...] m² nie posiada żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych pismem z dnia 4 sierpnia 2015 r. została wezwana wnioskodawczyni do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów dotyczących jej sytuacji majątkowej, w tym do złożenia potwierdzonych przez bank wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wnioskodawczynię oraz jej syna rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, wraz z wykazem dokonywanych operacji z okresu ostatnich trzech miesięcy; stosownego dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej emerytury; wskazania ewentualnych źródeł utrzymania syna wnioskodawczyni, w szczególności do wyjaśnienia, z czego pokrywane są bieżące wydatki związane z utrzymaniem; zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego, że syn wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; odpisu zeznania podatkowego syna wnioskodawczyni za rok 2014 (jeżeli było składane), ewentualnie stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez w/w w 2014 r.; dokumentów wskazujących oraz potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem i leczeniem. W odpowiedzi na powyższe wezwanie do Sądu wpłynęło pismo skarżącej z dnia [...] sierpnia 2015 r., do którego załączony został m.in. dokument potwierdzający wysokość otrzymywanej emerytury oraz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. W piśmie tym wnioskodawczyni ponownie przedstawiła swoją sytuację zdrowotną i materialną podnosząc m.in., że nie posiada żadnych rachunków bankowych", że dokonała wpłaty [...] zł tytułem wpisu od skargi oraz że jest "skłonna ponieść koszty wstępne niezbędne do przeprowadzenia rozprawy i nieodwlekania jej terminu". Do pisma nie zostały jednak załączone jakiekolwiek dokumenty potwierdzające podnoszone okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej syna wnioskodawczyni oraz wskazujące i potwierdzające wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem i leczeniem. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej jako "P.p.s.a." wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, Sąd rozpoznając sprawę ponownie, zważył co następuje : Przepisy ustawy P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie w nadesłanym formularzu wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że wnioskodawczyni nie wykazała należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W rozpoznawanej sprawie, wobec uznania zawartych we wniosku informacji za niewystarczające i budzące wątpliwości, pismem z dnia 4 sierpnia 2015 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy – dodatkowych dokumentów pozwalających na pełną ocenę jej sytuacji materialnej, a tym samym ustalenie istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawczyni mimo upływu wyznaczonego terminu nie wykonała należycie przedmiotowego wezwania. Wnioskodawczyni nie nadesłała jakichkolwiek dokumentów potwierdzających podnoszone okoliczności, dotyczących sytuacji materialnej jej syna, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz dokumentów wskazujących i potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem i leczeniem. W nadesłanym do Sądu w dniu [...] sierpnia 2015 r. (data stempla biura podawczego) sprzeciwie wnioskodawczyni także nie wskazała żadnych nowych okoliczności oraz nie nadesłała żądanych dodatkowych dokumentów, które uzasadniałyby jego uwzględnienie. Do nadesłanego sprzeciwu wnioskodawczyni dołączyła dokumenty w postaci odpisu umowy zlecenia sprawowania nad nią opieki przez syna oraz 3 skierowania lekarskie na badania i skierowanie do szpitala. Stwierdzić należy, iż z nadesłanej umowy zlecenia sprawowania opieki przez syna nad wnioskodawczynią wynika jedynie z czego utrzymuje się syn wnioskodawczyni. Nie zmienia to faktu, że nadal nie zostały podane informacje oraz nadesłane jakiekolwiek dokumenty wskazujące i potwierdzające wysokość wydatków ponoszonych przez wnioskodawczynię oraz jej syna w związku z utrzymaniem siebie oraz mieszkania, jak również leczeniem. Ponadto, nie wiadomym jest czy syn wnioskodawczyni posiada rachunki bankowe w tym konta i lokaty dewizowe, a jeśli tak, to należało nadesłać wyciągi lub wykazy z posiadanych przez syna wnioskodawczyni rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych wraz z wykazem dokonywanych operacji z okresu ostatnich trzech miesięcy. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła także, czy syn składał zeznanie podatkowe za rok 2014 r., a jeśli tak, to należało nadesłać odpis zeznania podatkowego syna za 2014 r. ewentualnie stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego przez ww. w 2014 r. Nadesłane przez wnioskodawczynię przy sprzeciwie skierowania lekarskie na badania czy do szpitala potwierdzają jedynie, że wnioskodawczyni jest osobą schorowaną i wymagającą stałej opieki lekarskiej. Nie wskazują one jednak na wysokość kosztów jakie wnioskodawczyni ponosi w związku z leczeniem. We wniesionym sprzeciwie wnioskodawczyni podała jedynie, że ponosi koszty związane z dojazdem [...] z miejsca zamieszkania do Poradni [...] nie podając jednak żadnej konkretnej kwoty, czy nie nadsyłając dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w tym zakresie. W ocenie Sądu, nienadesłanie ww. informacji oraz dokumentów uniemożliwia dokonanie rzeczywistej i pełnej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia z 5 listopada 2010 r., sygn. akt II GZ 318/10). Strona, która pomimo niebudzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji, musi się natomiast liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu. Niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy uzasadnia odmowne załatwienie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt II OZ 650/11). Dodatkowo wskazać należy, iż wnioskodawczyni uiściła wpis sądowy od skargi wynoszący w niniejszej sprawie [...] zł, a na obecnym etapie postępowania nie ma konieczności ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych. W sytuacji natomiast pojawienia się kosztów sądowych w sprawie wnioskodawczyni może ponownie wystąpić z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała należycie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie i brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.