I SA/Wa 1122/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Emilia Lewandowska asesor WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2006 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kredytu studenckiego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Minister Edukacji Narodowej i Sportu decyzją z dnia [...] marca 2005 r. nr [...], na podstawie art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], odmawiającą częściowego umorzenia kredytu studenckiego udzielonego na podstawie umowy o kredyt z dnia [...] grudnia 1998 r., zawartej z Bankiem [...] S.A. O/K., nr [...]. Z poczynionych przez organ ustaleń wynika, że wnioskiem z dnia [...] maja 2004 r. M. P. zwróciła się do Ministra Edukacji Narodowej i Sportu o częściowe umorzenie spłaty kredytu studenckiego. Wniosek ten został odmownie załatwiony decyzją Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia [...] stycznia 2005 r. Niezgadzając się z tym rozstrzygnięciem, dnia 15 lutego 2005 r. wnioskodawczyni zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę organ II instancji ustalił, że Komisja ds. Pożyczek i Kredytów Studenckich, opiniując wniosek zgodnie z §14 ust. 7 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 września 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów studenckich i pożyczek studenckich, wysokości kredytu studenckiego i pożyczki studenckiej, warunków i trybu rozliczeń z tytułu pokrywania odsetek należnych bankom od kredytów studenckich oraz wysokości oprocentowania pożyczki i kredytu studenckiego spłacanego przez pożyczkobiorcę lub kredytobiorcę (Dz. U. Nr 126, poz. 835, ze zm.), opierając się na dokumentach przesłanych przez wnioskodawczynię i biorąc również pod uwagę kwestię obciążania Funduszu Pożyczek i Kredytów Studenckich uznała, że przedstawione przez M. P. zaświadczenia potwierdzają brak zatrudnienia i wynikające stąd trudności finansowe w spłacie zobowiązania. Jednak brak zatrudnienia i problemy na rynku pracy nie są okolicznościami wystarczającymi do umorzenia kredytu. Utrata zdolności do spłaty zobowiązania przejawiająca się trudną sytuacją materialną kredytobiorcy nie stanowi samodzielnej podstawy do częściowego umorzenia kredytu studenckiego. W takiej sytuacji bank zaspakaja bowiem swoje roszczenie zgodnie z ustanowionym zabezpieczeniem kredytu. Przesłanką umorzenia jest zaś wystąpienie okoliczności, które składają się w ocenie organu na trudną sytuację życiową kredytobiorcy. Analizując sytuację życiową wnioskodawczyni organ stanął na stanowisku, że okoliczności związane ze stanem zdrowia wnioskodawczyni mogą bezpośrednio wpływać na jej zdolność spłaty kredytu. Jednak choroba członka rodziny, choć jest niewątpliwie okolicznością losową, dotyczy przede wszystkim rodzica kredytobiorcy, który nie jest beneficjentem kredytu studenckiego. Ocena oddziaływania stanu zdrowia członka rodziny na sytuację życiową wnioskodawcy może być rozpatrywana jedynie w zakresie obciążeń związanych z kosztami prowadzonego leczenia i stopnia w jakim stan zdrowia rodzica kredytobiorcy pociąga za sobą konieczność sprawowania nad nim stałej opieki. Zdaniem organu wnioskodawczyni nie przedstawiła zaświadczeń stwierdzających, iż sprawuje ona stałą opiekę nad ojcem i w jakim stopniu okoliczności te ograniczają jej możliwości poszukiwania pracy. Powołując się na art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego Minister Edukacji Narodowej i Sportu uznał, że oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, organ dokonuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Jednakże w ocenie przesłanek umorzenia kredytu Minister może posługiwać się jedynie dokumentami przedstawionymi przez stronę zainteresowaną. W tej sytuacji Minister Edukacji Narodowej i Sportu, po rozpoznaniu złożonego wniosku, nie znalazł podstaw do zmiany zajętego stanowiska i utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] stycznia 2005 r. Skargę na powyższą decyzję Ministra Edukacji Narodowej i Sportu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła M. P. W jej uzasadnieniu podniosła, że znalazła się w trudnej sytuacji życiowej. Do wniosku dołączyła zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia ojca, który znajduje się pod jej stałą opieką, jest inwalidą I grupy i porusza się za pomocą wózka inwalidzkiego. W trakcie postępowania skarżąca dołączyła także zaświadczenie lekarza neurologa o stanie zdrowia swojego ojca. W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada jedynie, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 §1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna, choć z innych powodów niż w niej podano. W przedstawionej sprawie procedurę postępowania w sprawie umarzania kredytu studenckiego regulowały przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 września 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i kryteriów udzielania, spłacania oraz umarzania kredytów studenckich i pożyczek studenckich, wysokości kredytu studenckiego i pożyczki studenckiej, warunków i trybu rozliczeń z tytułu pokrywania odsetek należnych bankom od kredytów studenckich oraz wysokości oprocentowania pożyczki i kredytu studenckiego spłacanego przez pożyczkobiorcę lub kredytobiorcę (Dz. U. Nr 126, poz. 835, ze zm.), które wydane zostało na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 6 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz. U. Nr 108, poz. 685, ze zm.). Zgodnie z treścią §14 ust. 8 obowiązującego w dniu wydawania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] września 1998 r. umorzeń kredytów studenckich, w sytuacjach określonych w ust. 4 i 7 tego paragrafu, dokonuje Minister Edukacji Narodowej po zasięgnięciu opinii Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich. Komisja, o której mowa, zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich, została powołana przez Ministra Edukacji Narodowej zarządzeniem z dnia 16 września 1998 r. o powołaniu Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich, Dz. Urz. MENiS nr 7, poz. 35). Skład Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich określony został w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich, który stanowi, że w skład Komisji wchodzą: 1) dwaj przedstawiciele Ministra Edukacji Narodowej, z których jeden pełni funkcję przewodniczącego, 2) dwaj przedstawiciele Ministra Finansów, 2a) przedstawiciel ministra właściwego do spraw rozwoju regionalnego, 3) rektor szkoły wyższej lub wyższej szkoły zawodowej powołany spośród kandydatów zgłoszonych przez rektorów szkół wyższych i wyższych szkół zawodowych, 4) czterej przedstawiciele studentów powołani spośród kandydatów zgłoszonych przez ogólnopolskie porozumienie samorządów studenckich lub ogólnopolskie organizacje studenckie. Z przepisu tego wynika więc, że Komisja ma działać w ściśle określonym imiennie, dziesięcioosobowym składzie wynikającym z zarządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 września 1998 r. o powołaniu Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich (Dz. Urz. MEN. Nr 7, poz. 35, ze zm.) w brzmieniu aktualizowanym na dzień podjęcia uchwały. Uchwała Komisji zawierająca jej opinię w sprawie umorzenia (w całości lub części) udzielonego kredytu studenckiego, stanowi natomiast podstawę wydania przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu decyzji administracyjnej w indywidualnej sprawie. Przebieg posiedzenia Komisji wraz z wynikiem głosowania nad uchwałą odzwierciedlać powinien sporządzany z posiedzenia Komisji protokół. Zgodnie z treścią art. 68 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego protokół musi być sporządzony tak, aby z niego wynikało, kto, kiedy, gdzie i jakich czynności dokonał, kto i w jakim charakterze był przy tym obecny, co i w jaki sposób w wyniku tych czynności ustalono i jakie uwagi zgłosiły obecne osoby. Z protokołu musi jednoznacznie wynikać jakiej treści uchwała była głosowana, w jakiej formie dokonano głosowania oraz jaki był wynik głosowania. Te podstawowe elementy muszą znaleźć się w protokole, bowiem dopiero wtedy można dokonać oceny, czy w przeprowadzonym postępowaniu zachowano rygory prawne co do jego przebiegu, ustalić przebieg samego głosowania i co było przedmiotem głosowania. Biorąc pod uwagę fakt, że stosownie do ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (art. 1 §1), a kryterium tej kontroli stanowi zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji (art. 1 §2) szczególnej wagi nabiera kontrola pod tym kątem wówczas, gdy poddane jej jest orzeczenie o charakterze uznaniowym. W takim przypadku kontrola sądu ogranicza się w istocie do oceny, czy zachowane zostały zasady postępowania obowiązujące przed tym organem. Zgodnie z treścią art. 133 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wydaje orzeczenie po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy nadesłanych przez organ administracyjny. Z nadesłanych przez Ministra Edukacji Narodowej i Sportu akt administracyjnych organu I i II instancji, a przede wszystkim z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r., którymi organ ten odmówił skarżącej umorzenia części kredytu studenckiego, wynika, że Minister Edukacji Narodowej oparł swoje rozstrzygnięcia na uchwale Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich z dnia [...] października 2004 r. Jednakże w nadesłanych aktach administracyjnych sprawy brak jest przedmiotowej uchwały Komisji do Spraw Pożyczek i Kredytów Studenckich, a także brak protokołu z posiedzenia tej Komisji z dnia [...] października 2004 r. Zasięgnięcie opinii Komisji jest obligatoryjne na mocy §14 ust. 8 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 września 1998 r., zaś jej brak skutkuje wadliwością przeprowadzonego postępowania, która mogła mieć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Nadto braki te uniemożliwiają sądową kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 §1 lit. c, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.