I SA/Wa 1122/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Bogdan Wolski (spr.) Protokolant Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2009 r. sprawy ze skargi Agencji [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz Agencji [...] w W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Agencji [...] od decyzji Starosty P. z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], orzekającej o przekształceniu na rzecz P. C. użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w P., gm. M., stanowiącej własność Skarbu Państwa, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] m2, uregulowanej w księdze wieczystej KW [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w części – co do pkt 3 i w tym zakresie orzekło o udzieleniu P. C. 90% bonifikaty, po zastosowaniu której ustalona opłata wynosić będzie [...]zł. i zobowiązało wnioskodawcę do jej uiszczenia na rachunek Agencji [...] w W., zaś w pozostałym zakresie utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podało, że Starosta P. decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. orzekł o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego opisanej wyżej nieruchomości w prawo własności na rzecz dotychczasowego użytkownika wieczystego P. C. za opłatą w wysokości [...] złotych. W punkcie 3 sentencji organ orzekł, iż opłata za przekształcenie płatna będzie na rachunek bankowy Starostwa Powiatu P. Z odwołaniem od powyższej decyzji wystąpiła Agencja [...], podnosząc, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459) opłata z tytułu przekształcenia użytkowania we własność powinna być uiszczona na rzecz dotychczasowego właściciela, tj. Skarbu Państwa reprezentowanego przez Agencję [...], bowiem przedmiotowa nieruchomość weszła [...] na podstawie prawomocnej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 1994 r., nr [...], sprostowanej postanowieniem z dnia [...] marca 1996 r. nr [...] i protokołu zdawczo-odbiorczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, osoba, na rzecz której zostało przekształcone prawo użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, jest obowiązana do uiszczenia dotychczasowemu właścicielowi opłaty z tytułu tego przekształcenia. Przepis ten w sposób jasny ustanawia zasadę, iż opłata z tytułu przekształcenia winna być uiszczona na rzecz dotychczasowego właściciela i nie wprowadza wyjątku od tej zasady, co do podmiotu uprawnionego do uzyskania opłaty. Z ustaleń organu wynika, że dotychczasowym właścicielem przedmiotowej nieruchomości był Skarb Państwa, którego uprawnienia wykonywała Agencja [...]. Według art. 3 ust. 1 zd. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2004 r. Nr 208, poz. 2128 ze zm.) Agencja [...] jest państwową osobą prawną, której zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy Skarb Państwa powierza wykonywanie prawa własności i innych praw rzeczowych na jego rzecz w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2 – w szczególności do nieruchomości wchodzących [...]. Skoro zatem opłata z tytułu przekształcenia uiszczana jest na rzecz dotychczasowego właściciela, to zdaniem Kolegium uprawnienie do uzyskania opłaty mieści się w uprawnieniach dotychczasowego właściciela nieruchomości. W konsekwencji Agencja [...], jako odrębny od Skarbu Państwa podmiot będący osobą prawną i wykonujący uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa, posiada status strony w niniejszym postępowaniu, bowiem dotyczy ono interesu prawnego Agencji. Jednocześnie z przytoczonych przepisów wynika, że opłata z tytułu przekształcenia winna być uiszczona na rzecz Agencji [...], tj. podmiotu wykonującego prawo własności dotychczasowego właściciela nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wyjaśniło, że powołany przez organ pierwszej instancji jako podstawa rozstrzygnięcia art. 4 ust. 14 ustawy przekształceniowej stanowi, że do wpływów osiąganych z opłat z tytułu przekształcenia stosuje się odpowiednio przepis art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem, od wpływów osiąganych ze sprzedaży, opłat z tytułu trwałego zarządu, użytkowania, czynszu dzierżawnego i najmu - nieruchomości Skarbu Państwa, o których mowa w ust. 1, a także od wpływów osiąganych z opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa oddanych w użytkowanie wieczyste oraz od odsetek za nieterminowe wnoszenie tych należności potrąca się 25% środków, które stanowią dochód powiatu, na obszarze którego położone są te nieruchomości. Wobec powyższego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przyjęło, że całość opłaty winna być uiszczona na rachunek Agencji [...], zaś Powiatowi P. przysługiwać będzie roszczenie o zapłatę 25% środków uzyskanych przez Agencję. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Agencja [...] w W., zarzucając naruszenie art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Podnosząc powyższy zarzut skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ten akt decyzji Starosty P. z dnia [...] lutego 2009 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lutego 2009 r. w zakresie wynikającym z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej – "p.p.s.a."), potwierdziła, iż w toku postępowania naruszono przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadniając powyższe stanowisko należy na wstępie wskazać, że decyzje wydane w sprawie administracyjnej zainicjowanej wnioskiem P. C. z 3 stycznia 2008 r. zostały oparte na przepisach ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.; dalej – "ustawa"). W art. 4 ust. 1 tej ustawy przewidziano obowiązek uiszczenia na rzecz dotychczasowego właściciela opłaty z tytułu przekształcenia. Do ustalenia tej opłaty stosuje się odpowiednio przepisy art. 67 ust. 1 i art. 69 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, o czym stanowi art. 4 ust. 2 ustawy. Oznacza to, że wysokość należnej opłaty uzależniona jest od ustalenia wartości nieruchomości i wartości prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości. W odwołaniu od decyzji Starosty P. z dnia [...] lutego 2009 r. Agencja [...] podniosła zarzut nieprawidłowego ustalenia wartości prawa użytkowania wieczystego działki nr [...]. Błąd w operacie szacunkowym spowodował, zdaniem skarżącej, wadliwe naliczenie opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Uzasadniając ten zarzut skarżąca wyjaśniła, że rzeczoznawca przyjął w obliczeniach stawkę opłaty rocznej w wysokości 1%, podczas gdy faktycznie opłata dla tej działki naliczana jest w wysokości 3% wartości nieruchomości gruntowej. Analiza uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2009 r. wskazuje na rozpatrzenie przez organ drugiej instancji zarzutu dotyczącego ustalenia przez Starostę P. niewłaściwego podmiotu na rzecz którego powinno nastąpić uiszczenie opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego. Organ drugiej instancji uwzględnił ten zarzut, co skutkowało uchyleniem decyzji w pkt 3. i orzeczeniem o obowiązku uiszczenia opłaty na rzecz Agencji [...] w W. Organ drugiej instancji w jakikolwiek sposób nie ustosunkował się jednak do zarzutu błędnego obliczenia opłaty z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego z uwagi na przyjęcie przez rzeczoznawcę majątkowego niewłaściwej wysokości stawki opłaty rocznej. Wobec powyższego Sąd zauważa, że w aktach administracyjnych znajduje się pismo Agencji [...] z 16 czerwca 2008 r., w którym poinformowano o aktualizacji opłaty rocznej przy zastosowaniu dotychczasowej stawki w wysokości 3%. W operacie szacunkowym z [...] grudnia 2008 r. rzeczoznawcza majątkowy uwzględnił przy obliczeniu współczynnika korygującego stawkę opłaty rocznej w wysokości 1%. Współczynnik korygujący wyniósł [...] i w oparciu o tę wysokość współczynnika ustalano wartość rynkową prawa użytkowania wieczystego na kwotę [...] zł. Wymieniona kwota stanowiła podstawę wyliczenia opłaty z tytułu przekształcenia. Uwzględnienie przy obliczeniu współczynnika korygującego stawki opłaty rocznej w wysokości 3% miałoby wpływ na wielkość tego wskaźnika, a następnie wartość prawa użytkowania wieczystego i ostatecznie wysokość opłaty z tytułu przekształcenia. Obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozstrzygnięcie sprawy, w tym ustosunkowanie się do zarzutów zawartych w odwołaniu. Stanowisko organu w tym zakresie powinno być wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji, gdyż brak odniesienia się przez organ odwoławczy do podnoszonych przez stronę zarzutów stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 1999 r., IV SA 274/97, niepubl.; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2006 r., III SA./Wa 1914/06, niepubl.). Odnosząc przedstawione uwagi do sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją Sąd wskazuje, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, będąc obowiązane do ponownego rozpoznania sprawy, powinno ustosunkować się do wniosku P. C. i zarzutów zawartych w odwołaniu oraz przedstawić przyjęte stanowisko w uzasadnieniu swej decyzji wykonując w ten sposób dyspozycję art. 107 § 3 k.p.a. Organ odwoławczy rozstrzygając sprawę nie odniósł się w jakikolwiek sposób do zarzutu skarżącej, ograniczając swoje stanowisko do podania przesłanek ustalenia właściwości tego organu w postępowaniu odwoławczym i podstaw określenia podmiotu, na rzecz którego należy uiścić opłatę. Uchybienie w tym zakresie oznacza, że organ odwoławczy nie zrealizował, w pierwszej kolejności, obowiązku przeprowadzenia wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a następnie przedstawienia jej wyników w uzasadnieniu decyzji, co skutkowało naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Uchybienie tym przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe przedwczesne stało się rozpoznanie przez Sąd zarzutu naruszenia przez organ odwoławczy art. 4 ust. 2 ustawy skoro Samorządowe Kolegium Odwoławczego nie ustosunkowało się w decyzji do zarzutów zmierzających do podważenie stanowiska organu co do wysokości opłaty za przekształcenie. Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu także naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy podnosząc, iż opłata z tytułu przekształcenia powinna być w całości uiszczona na rzecz Skarbu Państwa reprezentowanego przez Agencję [...]. Odnosząc się do tego zarzutu Sąd stwierdza, że w zaskarżonej decyzji organ odwoławczy orzekł o obowiązku uiszczenia opłaty na rzecz skarżącej, a więc zgodnie z wnioskiem zawartym w odwołaniu. Stanowisko organu odwoławczego co do istnienia ewentualnego roszczenia o przekazanie 25% opłaty na rzecz Powiatu P. nie pozostawało w istocie w związku z przedmiotem sprawy administracyjnej i nie miało wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji nie jest także objęte kognicją Sądu w niniejszym postępowaniu sądowym. W toku dalszego postępowania organ uwzględni stanowisko Sądu i rozpozna sprawę w postępowaniu odwoławczym odnosząc się między innymi do zarzutu dotyczącego nieprawidłowego ustalania wartości rynkowej prawa użytkowania wieczystego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.