I SA/Wa 1123/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Joanna Skiba Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata J. U., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2015r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2014 r. odmawiającej przyznania pomocy w formie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego w wysokości 500 zł na zakup leków i szczepionki oraz zakupu posiłków wydawanych w stołówce przy ulicy [...] - utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 9 września 2014 r. J. S. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej w wysokości 350 zł na zakup leków i 150 zł. na zakup szczepionki, posiłki wydawane w stołówce przy ulicy [...] oraz skierowanie do magazynu [...]. W dniu [...] lutego 2014 r. zaktualizowano wywiad środowiskowy i ustalono, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, otrzymuje[...]. Dochód wnioskodawcy przekracza kryterium dochodowe wynoszące 542 zł, uprawniające do uzyskania pomocy społecznej w trybie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. 2015.163 ze zm.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, że w świetle zgormadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że w badanym okresie nie wystąpiły w sprawie okoliczności przewidziane w art. 40 ust. 1 ustawy, które uzasadniałyby przyznanie wnioskodawcy zasiłku celowego uniezależnionego od wielkości uzyskanego dochodu. Kolegium podzieliło również stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie skarżącemu wnioskowanych świadczeń w formie zasiłku celowego specjalnego, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że choć użyty w tym przepisie zwrot "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, to nie ulega wątpliwości, że należy przez nie rozumieć przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego, które ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Kolegium stwierdziło, że skoro w rozpoznawanej sprawie, nie wystąpił żaden szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 41 pkt 1 ustawy, to rozstrzygniecie organu pierwszej instancji uznać należy za prawidłowe. Natomiast decyzją z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...]. Uzasadniając swoje rozstrzygniecie organ wyjaśnił, że z akt sprawy wynika, iż J. S. osiąga miesięczny dochód w wysokości[...], a zatem bezsporne jest, że dochód ten przekracza wskazane ustawą kryterium dochodowe (542 zł). Z akt wynika ponadto, że wnioskodawca jest właścicielem [...]. Kolegium wskazało, że w sprawie brak jest również podstaw do zastosowania art. 41 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym możliwe jest przyznanie zasiłku celowego specjalnego w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Wnioskodawca posiada bowiem stały dochód, który stanowi emerytura i zasiłek pielęgnacyjny oraz posiada [...]. Na powyższe decyzje J. S. (dalej "skarżący") złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skargach zarzucił organowi naruszenie art. 41 pkt 1 w zw. z art. 7 i art. 100 ustawy o pomocy społecznej. W skargach wyjaśnił, że znajduje się w ciężkiej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Odpowiadając na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonych decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym oraz przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Przy czym, zgodnie art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W oparciu o wskazane wyżej kryteria, Sąd uznał, że skarga jest niezasadna. Przede wszystkim wskazać należy, że zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej uregulowane zostały w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), która stanowiła materialnoprawną podstawę wydania kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzji. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie natomiast do treści art. 39 ust. 1 i 2 ww. ustawy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 pkt 1 prawo do tego świadczenia przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza tzw. kryterium dochodowego, które na dzień wydawania zaskarżonych decyzji wynosiło 542 zł. Jak wynika ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Zamieszkuje wspólnie z córką, która pomaga mu w czynnościach domowych oraz partycypuje w opłatach mieszkaniowych. Skarżący uzyskuje stały miesięczny dochód w [...]. Prawidłowo zatem organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że brak jest podstaw do przyznania mu pomocy w formie zasiłku celowego w trybie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Odnosząc się natomiast do odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 omawianej ustawy, co stanowi główny zarzut skarżącego, przede wszystkim wskazać należy, że przepis ten wymaga, dla przyznania specjalnego zasiłku celowego, wystąpienia "szczególnie uzasadnionego przypadku". Jak podkreśla się w ugruntowanym już na tym tle orzecznictwie sądów administracyjnych, chodzi tu o zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym. Sytuacje, których nie sposób przewidzieć, ani im zapobiec przy dołożeniu nawet najwyższej staranności. Muszą one mieć charakter wyjątkowy. Zdaniem Sądu, brak jest podstaw do uznania za taki "szczególny przypadek" sytuacji skarżącego. Analiza materiału dowodowego wskazuje bowiem, że choć jego sytuacja materialna jest trudna, to nie zmienia się od dłuższego czasu. Nie wystąpiło żadne "szczególne wydarzenie", które pogorszyłoby jego dotychczasową sytuację. Co prawda obiektywnie niski dochód (choć przekraczający kryterium dochodowe), oraz problemy zdrowotne wskazują na trudną sytuację życiową skarżącego, nie można ich jednak traktować jako szczególnej sytuacji. Jak wynika przy tym z akt sprawy, skarżący korzysta z pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej od lat, a jego sytuacja pozostaje w zasadzie niezmienna. Wskazać ponadto należy, że z konstrukcji powołanego wyżej przepisu art. 41 ustawy wynika, że decyzja podejmowana przez organ administracji publicznej na jego podstawie zależy od tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że nie zawsze osoba wnioskująca o pomoc, nawet przy spełnieniu wymaganych kryteriów, zasiłek ten otrzyma. Organ może, ale nie musi przyznać świadczenia. Z przepisów ustawy o pomocy społecznej wynika bowiem, że udzielając stosownych świadczeń, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Na marginesie wskazać również należy, że przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy Sąd miał na względzie fakt, że skarżący posiada nieruchomość, wycenioną na kwotę około [...] zł., z której miał możliwość skorzystania, a tym samym poprawienia swojej sytuacji finansowej. Ponadto, jak słusznie wskazały organy orzekające w sprawie, skarżącemu pomaga córka, która partycypuje w kosztach i opłatach za mieszkanie oraz pomaga usługowo a także przygotowuje posiłki. Biorąc powyższe pod uwagę uznać zatem należało, że organy obu instancji rzetelnie zbadały stan faktyczny sprawy oraz prawidłowo zastosowały przepisy obowiązującego prawa, jak również nie naruszyły granic uznania administracyjnego. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.