I SA/Wa 1124/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie do kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić przyznania E. S. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku ze złożoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargą skarżący E. S. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżący poniósł, że jest rolnikiem [...]. Orzeczeniem komisji lekarskiej [...] został uznany za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie od [...]. do [...] r. Z uwagi na powyższe ograniczyć musiał produkcję do mniej pracochłonnej, a tym samym mniej dochodowej. W [...] poniósł znaczne wydatki na [...]. Wskazał również, na konieczność [...], co jeszcze bardziej podnosi koszty. Skarżący zwrócił uwagę, iż lata 2007 - 2008 cechowały się bardzo szybkim wzrostem cen środków do produkcji rolnej, takich jak olej napędowy i produkty ropopochodne, nawozy mineralne, środki ochrony roślin, pasz i nasion, przy jednoczesnej stagnacji cen produktów rolnych. Jako źródło utrzymania skarżący podał dochody ze sprzedaży [...] w kwocie [...] złotych miesięcznie. Jednocześnie podniósł, iż w wyniku niekorzystnych [...]. Celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, referendarz sądowy pismem z dnia 23 września 2008 r., wezwał w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) E. S. do złożenia dodatkowych dokumentów. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący przedłożył zaświadczenie z urzędu gminy o wielkości posiadanego gospodarstwa rolnego oraz uzyskiwanym dochodzie wskazujące, iż gospodarstwo rolne skarżącego obejmuje powierzchnię [...] z którego dochód wynosi [...] zł rocznie, a także podał, iż w 2007 r. dopłata bezpośrednia wyniosła [...] zł, które w całości wydatkował na zakup środków produkcji. Ponadto w aktach sprawy znajdują się przedłożone przez skarżącego: - cztery kopie wezwań do [...] Sygn. akt I SA/Wa 1124/08 - kopie faktur za zakup [...]: w sierpniu 2008 r. za kwotę [...] zł, we wrześniu 2008 r. za łączna kwotę [...] zł i październiku 2008 r. za kwotę [...] zł, - kopie faktur za środki do produkcji i ochrony roślin, zakupione w miesiącach: [...] na kwotę [...] zł, [...] 2008 r. za łączną kwotę [...] zł oraz [...] 2008 r. za kwotę [...] zł. - kopie faktur za sprzedane [...] za kwoty: [...] złotych (w maju 2008 r.), [...] zł (w czerwcu 2008 r.) i [...] zł (w lipcu 2008 r.); - kopie wyciągu z posiadanego rachunku bankowego z okres od 14 lipca do 1 października 2008 r., Jednocześnie skarżący w piśmie z dnia 6 października 2008 r. wyjaśnił, iż jego miesięczne wydatki na utrzymanie wynoszą ok. [...] zł oraz [...] zł na utrzymanie budynków (np. drobne naprawy). Odnosząc się do wskazanego w zaświadczeniu dochodu z gospodarstwa rolnego skarżący podniósł, iż "to czysta fikcja, takiego dochodu nie da się uzyskać". Powyższy wniosek został rozpoznany – wydanym przez Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - postanowieniem z dnia 21 października 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1124/08, którym odmówiono przyznania E. S. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Postanowienie to zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 30 października 2008 r., co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru. W dniu 5 listopada 2008 r. E. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw na wyżej wymienione postanowienie. W sprzeciwie podniósł, że wykazanie jego dochodów w oparciu o zaświadczenie z urzędu gminy nie ma nic wspólnego z rzeczywistym dochodem, gdyż jest to wyliczenie teoretyczne - każde gospodarstwo rolne jest inne. Skarżący wskazał, że żyje w [...], co ma zasadniczy wpływ na poziom dochodu ,ponieważ [...] nie jest w stanie wykonać wszystkich prac w gospodarstwie w terminie, a terminowe wykonanie decyduje o wydolności plonów i wydajności zwierząt. Zdaniem skarżącego dochody podane w zaświadczeniu z urzędu gminy są nie do osiągnięcia a wydatki w ciągu roku wzrosły ponad dwukrotnie - wzrost ceny oleju napędowego, produktów ropopochodnych, nawozów mineralnych, środków Sygn. akt I SA/Wa 1124/08 ochrony roślin, środków do produkcji (folia, sznurek, części zamienne, usług kosztów pracy, kosztów utrzymania, energii). Ponadto wnioskodawca podał, iż ma [...] lat i został uznany za [...]. Wskazał, że budynki w gospodarstwie są [...], a do tego są ogromne trudności z [...]. Skarżący dodał, iż zakupy środków produkcji ograniczył do absolutnego minimum i kupuje tylko najbardziej konieczne i najtańsze środki. Wskazał, iż przesłane do Sądu dokumenty nie obejmują takich wydatków jak: [...]. E. S. podniósł również, że ma [...]. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Mając powyższe na uwadze stwierdzono co następuje. Prawo pomocy zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) może być przyznane osobie fizycznej na jej wniosek. Stosownie do art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 powołanej ustawy). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko Sygn. akt I SA/Wa 1124/08 ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §1, §2 i § 3 ustawy). W badanej sprawie E. S. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jak również nie wykazał, że nie jest w stanie ich ponieść w pełnej wysokości bez ryzyka wystąpienia uszczerbku swojego utrzymania. Przeciwnie, z nadesłanych przez niego dokumentów wynika, że poniesienie kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia w sprawie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru leży w zakresie jego możliwości płatniczych. Skarżący jest właścicielem [...] gospodarstwa rolnego przynoszącego roczny dochód na poziomie [...] zł. Uzyskuje on ponadto dodatkowe środki finansowe w ramach płatności do gruntów rolnych w kwocie [...] zł rocznie (dopłata na rok 2007), posiada również regularne źródło dochodów w postaci [...] w kwocie [...] zł. W tym stanie rzeczy łączny roczny dochód skarżącego wynosi [...] zł, co w przeliczeniu na miesiące stanowi kwotę [...] zł. Wprawdzie skarżący wskazuje na [...], oraz ponoszone wydatki związane z produkcja rolną, niemniej mimo powyższych obciążeń nie można przyjąć, że jest on osobą na tyle ubogą, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania co by uzasadniało przyznanie mu stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy prawa pomocy w zakresie całkowitym, czy też, że poniesienie kosztów procesu w pełnej wysokości może spowodować uszczerbek w jego niezbędnych kosztach utrzymania – co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie z ust. 1 pkt 2 powyższego artykułu. Z analizy dokumentów nadesłanych przez wnioskodawcę wynika, że jest on w stanie zabezpieczyć, w ramach posiadanych możliwości, środki finansowe na potrzeby przedmiotowego postępowania sądowego – na obecnym etapie jest to kwota 200 zł (wpis od skargi). Możliwości zabezpieczenia środków finansowych przez skarżącego potwierdzają faktury dokumentujące zakup za gotówkę środków ochrony roślin czy innych towarów do prowadzonego gospodarstwa. W tej sytuacji, wobec niespełnienia przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 ustawy nie ma usprawiedliwionych podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sygn. akt I SA/Wa 1124/08 Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy przewidziana ww. przepisami stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w swoich koniecznych kosztach utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych swoich kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przy czym to skarżący musi wykazać brak możliwości zabezpieczenia środków niezbędnych do prowadzenia procesu przez własne oszczędności. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, iż na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.