I SA/Wa 1128/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Dargas Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2018 r. sprawy ze skargi E. Z., P. Z., K. D., L. Z. i Z. F. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 669/16 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości [...] ([...]) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta W. solidarnie na rzecz skarżących E. Z., P. Z., K. D., L. Z., Z. F. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. E. Z., P. Z., K. D., L. Z., Z. F. pismem z [...] maja 2018 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku tutejszego Sądu z 7 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 669/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za blok gruntu o powierzchni [...] m ², położony w W., między ulicami [...], [...], [...] i [...], pochodzący z nieruchomości ozn. hip. jako "Osada [...]" rej. hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku) oraz stwierdził, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). W pozostałej części dotyczącej ukarania organu grzywną oraz przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej Sąd skargę oddalił (pkt 3 wyroku). Skarżący wnieśli o wymierzenie organowi grzywny oraz o zasądzenie na ich rzecz sumy pieniężnej w maksymalnej ustawowej wysokości. Ponadto, wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazali, że wyrokiem z 7 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 669/16, Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Pomimo wydanego wyroku oraz pism kierowanych do organu z [...] października 2016 r., z [...] listopada 2016 r., z [...] grudnia 2016 r., z [...] stycznia 2017 r., z [...] marca 2017 r., z [...] kwietnia 2017 r., z [...] września 2017 r., z [...] października 2017 r., z [...] listopada 2017 r., z [...] marca 2018 r., z [...] kwietnia 2018 r., o podjęcie czynności mających na celu zgromadzenie pełnego materiału dowodowego w sprawie, organ nie podjął żadnych czynności informując, że podejmie je po zwrocie akt postępowania. Wskazali, że postanowieniem z [...] kwietnia 2017 r., nr [...] Prezydent W. zwiesił postępowanie w sprawie do czasu ustalenia następców prawnych dwóch współwłaścicieli nieruchomości. Na powyższe postanowienie skarżący wnieśli zażalenie składając jednocześnie postanowienia spadkowe oraz akty poświadczenia dziedziczenia. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] września 2017 r., nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Skarżący wskazali, że Wojewoda podzielił ich argumentację, iż roszczenie odszkodowawcze zgłoszone na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter podzielny, a zatem wniosek może zostać rozpoznany w zakresie przysługującego im udziału. Wobec braku podejmowania działań przez Prezydenta W. i nie wydania decyzji merytorycznej w sprawie, skarżący pismem z [...] maja 2018 r. wnieśli skargę do Sądu. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że w toku postępowania zgromadzono szereg materiałów mających na celu sprawdzenie, czy nieruchomość przy ul. [...] spełnia przesłanki kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania. Zaznaczył, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i 77 § 1 Kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 Kpa. Dodał, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi dużą ilością wpływającej do organu korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Wskazał, że waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Organ dodał, że okoliczność, iż akta sprawy na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony, pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, znacząco utrudnia rozpoznawanie spraw, gdyż nie jest możliwym prowadzenie przedmiotowych postępowań wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Zaznaczył, że o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować wyłącznie aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkuje wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 P.p.s.a.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 669/16 zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za blok gruntu o powierzchni [...] m ², położony w W., między ulicami [...], [...], [...] i [...], pochodzący z nieruchomości ozn. hip. jako "Osada [...]" rej. hip. [...], w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W pozostałej części dotyczącej ukarania organu grzywną oraz przyznania od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej Sąd skargę oddalił. Bezsporne jest, że odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy został doręczony Prezydentowi W. [...] grudnia 2016 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 669/16 (data stempla wpływu akt do organu). Oznacza to, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął [...] marca 2017 r. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również kierowanych przez skarżących wezwań do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent W. nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie. Z tego względu, skarżący pismem z [...] października 2017 r. wnieśli skargę na niewykonanie wyroku z 7 września 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 669/16. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 9 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 2160/17 odrzucił wniesioną skargę ze względu na nieuiszczenie wpisu sądowego w wymaganej wysokości. Pismami z [...] marca 2018 r., i [...] kwietnia 2018 r. skarżący ponownie wezwali organ do wykonania wyroku Sądu z 7 września 2016 r. Ze względu na brak działań ze strony organu ponownie wnieśli skargę na niewykonanie wyroku Sądu z 7 września 2016 r. W sprawie zostały spełnione przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę znaczne ponad półtoraroczne przekroczenie wyznaczonego wyrokiem z 7 września 2016 r. terminu na załatwienie sprawy, Sąd uznał, że grzywna w wysokości [...] zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Wymierzając grzywnę w powyższej wysokości Sąd uwzględnił kontekst sprawy, w rozpoznaniu której organ pozostaje w zwłoce. Ta zaś dotyczy ustalenia odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami za utraconą nieruchomość [...]. Sądowi z urzędu znana jest okoliczność znacznej ilości tego typu spraw zawisłych przed organem oraz ich stopień skomplikowania spowodowany przede wszystkim historycznym charakterem. Wprawdzie okoliczności te nie zwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonywanie prawomocnego wyroku sądu, niemniej jednak powinny być uwzględniane przy gradacji nakładanej z tego tytułu grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu po wyroku Sądu z 7 września 2016 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sprawa o przyznanie odszkodowania - pomimo wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w określonym terminie nie została przez organ załatwiona, a wyznaczony w wyroku termin załatwienia sprawy został znacznie przekroczony. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zd. 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Odnosząc się do wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej wskazać należy, że przepis art. 154 § 7 P.p.s.a. nie precyzuje charakteru przyznawanej kwoty pieniężnej, stanowiąc jedynie o "sumie pieniężnej". Kwota ta, poza funkcją represyjną i prewencyjną ma też znaczenie kompensacyjne. Oznacza to, iż ma ona na celu zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Użycie przez ustawodawcę w treści tego przepisu słowa "może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania sumy pieniężnej ma charakter fakultatywny. Podkreślić trzeba, że przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności organu. W związku z tym wniosek o przyznanie sumy pieniężnej powinien zawierać uzasadnienie, w którym skarżący powinni nawiązać do krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana wskazaną argumentacją (por. wyrok NSA z 16 V 2017 r., sygn. akt OSK 2934/16). Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy stwierdzić, że ze zgromadzonego materiału dowodowego ani z treści skargi nie wynika, aby skarżący doznali na skutek nierozpoznania wniosku krzywdy, którą należałoby zrekompensować. Mając na uwadze powyżej przedstawione okoliczności, Sąd w tej części skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku). W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. (pkt 4 sentencji). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie [...] zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości [...] zł.