I SA/Wa 1132/16

WyrokWSA w Warszawie2017-02-27

Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz, Marta Kołtun, Emilia Lewandowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy środki finansowe przyznane w ramach postępowania upadłościowego konsumenckiego na pokrycie czynszu najmu lokalu mieszkalnego za okres 24 miesięcy stanowią dochód w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, który może skutkować uchyleniem decyzji przyznającej zasiłek stały?
Ratio decidendi
Środki finansowe przyznane w ramach postępowania upadłościowego konsumenckiego na pokrycie czynszu najmu lokalu mieszkalnego za okres 24 miesięcy nie stanowią jednorazowego świadczenia socjalnego w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej i należy je uwzględniać przy obliczaniu dochodu osoby ubiegającej się o zasiłek stały. Jednakże, organy administracji błędnie rozliczyły ten dochód, co skutkowało uchyleniem ich decyzji.
Stan faktyczny
Prezydent uchylił decyzję przyznającą R. O. zasiłek stały, uznając, że środki otrzymane w ramach upadłości konsumenckiej na wynajem mieszkania stanowią dochód przekraczający kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. R. O. zaskarżył decyzję SKO, twierdząc, że środki te nie są dochodem. WSA uchylił obie decyzje, uznając, że środki te są dochodem, ale organy błędnie rozliczyły ich okres i zastosowały niewłaściwe przepisy.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska – Jaroszewicz Sędziowie WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2017 r. sprawy ze skargi R. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania R. O., decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej prawo do zasiłku stałego osobie samotnie gospodarującej. Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] Prezydent [...], przyznał R. O. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego od dnia 5 marca 2015 r. do dnia 3 marca 2017 r. wskazując, że od kwoty ustalonej jako wysokość zasiłku stałego odprowadzana będzie składka na ubezpieczenie zdrowotne. Następnie, decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] - wydaną na podstawie art. 163 k.p.a. oraz art. 8, 37 i 106 ust. 5 ustawy z dnia 2 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 163 – dalej: "u.p.s.") - Prezydent [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] marca 2015 r. przyznającą R. O. prawo do zasiłku stałego dla osoby samotnie gospodarującej wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. W uzasadnieniu swojego orzeczenia organ I instancji wyjaśnił, że ww. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest osobą zdolną do pracy na stanowisku przystosowanym do niepełnosprawności na podstawie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 3 marca 2015 r. wydanego przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Orzeczenie ma charakter czasowy i zostało wydane do dnia 3 marca 2017 r. W styczniu 2016 r. R. O. uzyskał środki finansowe w kwocie [...] zł, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., wydanego w oparciu o przepis 49113 ust. 1 Prawa upadłościowego, odpowiadające czynszowi najmu lokalu mieszkalnego za okres 24 miesięcy. W pisemnym oświadczeniu z dnia 9 marca 2016 r. strona wyjaśniła, że środki te zostały przyznane w ramach upadłości konsumenckiej. Tym samym, zdaniem organu I instancji, w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego R. O. otrzymał dochód w kwocie [...] zł. Z przedstawionego postanowienia Sądu wynika, że otrzymana kwota w jednorazowej wysokości [...] zł została przyznana na okres 24 miesięcy, co daje kwotę [...] zł miesięcznie. Prezydent, przywołując art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej stwierdził, że w przypadku uzyskania jednorazowego dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. W ocenie organu, z uwagi na otrzymanie przez R. O. (w styczniu 2016 r.), środków finansowych w wysokości [...] zł i uzyskanie tym samym miesięcznego dochodu w kwocie [...] zł przekraczającego kwotę 634 zł kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, zasiłek stały ww. nie przysługuje i zachodzi konieczność uchylenia decyzji z dnia [...] marca 2015 r. Od ww. decyzji R. O. wniósł odwołanie, kwestionując zasadność podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia i stwierdzając m.in., że środki na zabezpieczenie mieszkania dla jego rodziny nie są dochodem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...]. Organ odwoławczy podniósł, że przepis art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej stanowi, iż decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Z treści powołanego przepisu wynika, że każda zmiana sytuacji materialnej czy osobistej może powodować zmianę lub uchylenie decyzji. Należy mieć jednak na uwadze, że przepis ten znajduje zastosowanie jedynie do zmian w sytuacji majątkowej lub osobistej strony, jakie nastąpiły po wydaniu decyzji przyznającej określone świadczenie. Taka sytuacja, zdaniem Kolegium, ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Następnie organ stwierdził, że zgodnie z art. 37 ust. 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje m.in. pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Przyznanie zasiłku stałego nie jest zależne od uznania organu orzekającego. Zgodnie zaś z art. 6 ustawy całkowita niezdolność do pracy oznacza całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (pkt 1), natomiast niezdolność do pracy z tytułu wieku oznacza ukończone 60 lat przez kobietę i 65 lat przez mężczyznę (pkt 7). W niniejszej sprawie, jak podniosło Kolegium, bezsporne jest, że odwołujący się jest osobą samotnie gospodarującą, został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia 3 marca 2017 r., a ostateczną decyzją z dnia [...] marca 2015 r. przyznano mu zasiłek stały. Jednakże, jak dowodzą akta sprawy, w dniu 11 stycznia 2016 r. skarżący otrzymał kwotę [...] zł przyznaną przez Sąd w ramach upadłości konsumenckiej. Zatem, zdaniem organu odwoławczego, ww. uzyskał zwiększony dochód. Przy ustalaniu dochodu, organ I instancji prawidłowo zastosował przepis art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym za "dochód" uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Ustawa o pomocy społecznej nie odwołuje się w zakresie pojęcia dochodu do innych ustaw. Zdaniem Kolegium, nie ma więc racji odwołujący się twierdząc, że nieprawidłowo została mu zaliczona do dochodu ww. kwota. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 4 ustawy do dochodu, ustalonego zgodnie z ust. 3, nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych, świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693) oraz dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Organ odwoławczy podkreślił, że powyższy katalog ma charakter zamknięty. Oznacza to, że wszelkie niewymienione w nim przychody - bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, po odpowiednich pomniejszeniach, należy uznać za dochód. W konsekwencji, uzyskanie dochodu w kwocie [...] zł spowodowało przekroczenie kryterium dochodowego, co skutkowało uchyleniem decyzji przyznającej świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Ponadto organ II instancji wyjaśnił, że decyzja wydawana na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s., która zmienia lub uchyla pierwotną decyzję przyznającą prawo do określonych świadczeń z pomocy społecznej, ma charakter decyzji konstytutywnej. Dopiero stwierdzenie przez organ administracyjny ziszczenia się przesłanek określonych w art. 106 ust. 5 ustawy wiąże się z wydaniem decyzji uchylającej lub zmieniającej decyzję pierwotną ze skutkiem ex nunc. Decyzja wydawana w tym trybie ma charakter związany w tym znaczeniu, że organ nie korzysta przy jej wydaniu z jakiegokolwiek marginesu swobody rozstrzygnięcia, jak to ma miejsce przy podejmowaniu decyzji o świadczeniach przyznawanych w drodze decyzji uznaniowych. W związku z tym, przy wydawaniu decyzji w oparciu o obligatoryjną przesłankę z art.106 ust. 5 ustawy, nie ma znaczenia okoliczność czy i na jaki cel zostały przeznaczone bądź zużyte środki pieniężne uzyskane przez stronę. Kolegium wskazało także, że w postępowaniu administracyjnym organ nie może kierować się zasadami współżycia społecznego, nie mogą one stanowić podstawy decyzji administracyjnej ani modyfikować przepisów materialnego prawa administracyjnego, jak też nie mogą stanowić dyrektywy wykładni przepisów prawa stosowanych w postępowaniu administracyjnym. Prawidłowo zatem organ I instancji uznał, że otrzymana przez skarżącego kwota [...] zł podlegała zaliczeniu do jego dochodu i rozliczona została stosownie do art. art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2016 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł R. O. Skarżący stwierdził, że decyzja jest błędna, środki które otrzymał na wynajem mieszkania są przyznawane w celu ochrony przed bezdomnością, celem ich uzyskania nie jest osiągnięcie dochodu. Wskazał, że według syndyka i specjalistów od księgowości środki te (wbrew stanowisku organów administracji) nie są dochodem, nie jest od nich potrącany podatek. W konsekwencji skarżący wniósł o przywrócenie mu zasiłku. Pismem z dnia 21 lutego 2017 r. (załącznik do protokołu rozprawy z dnia 21 lutego 2017 r.) pełnomocnik skarżącego, działająca z urzędu, poparła zarzuty zgłoszone przez skarżącego. Ponadto, zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 163 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uchylenie decyzji przyznającej skarżącemu zasiłek stały podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki do uchylenia tejże decyzji oraz art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji; 2) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej poprzez uznanie, że zachodzą wskazane w nim przesłanki, tj. zmiana sytuacji dochodowej strony, podczas gdy do takiej zmiany sytuacji dochodowej nie doszło, ponieważ uzyskane przez skarżącego świadczenie nie powiększało w żaden sposób jego dochodu, b) art. 8 ust 3 ustawy o pomocy społecznej poprzez nieprawidłowe uznanie, że jednorazowa kwota odpowiadająca czynszowi najmu lokalu mieszkalnego za okres dwudziestu czterech miesięcy, którą skarżący uzyskał postanowieniem Sądu upadłościowego stanowi dochód w rozumieniu art. 8 ust 3 ustawy o pomocy społecznej, podczas gdy nie jest to dochód, o którym mowa w ustawie, c) naruszenia art. 8 ust. 4 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez nieprawidłowe uznanie, że jednorazowa kwota odpowiadająca czynszowi najmu lokalu mieszkalnego za okres dwudziestu czterech miesięcy, którą Skarżący uzyskał postanowieniem Sądu upadłościowego nie stanowi jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, którego nie wlicza się do dochodu ustalonego zgodnie z art. 8 ust 3 ustawy o pomocy społecznej, podczas gdy świadczenie to ma charakter jednorazowy, socjalny i nie powinno zostać wliczone do dochodu Skarżącego, od wysokości którego ustala się prawo do zasiłku stałego. W związku z powyższym strona skarżąca wniosła na o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz uchylenie decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria kontroli, w ocenie Sądu, organy administracji naruszyły w przedmiotowej sprawie przepisy prawa, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Przy czym Sąd zauważa, że uchylił decyzje organów obu instancji jednakże nie z przyczyn w skardze podniesionych. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2016 r., którą organ utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. uchylającą decyzję tego organu z dnia [...] marca 2015 r. w sprawie przyznania R. O. zasiłku stałego, zmienioną decyzją z dnia [...] października 2015 r. Zasiłek stały przyznano skarżącemu od dnia 5 marca 2015 r. do dnia 3 marca 2017 r. w kwotach w decyzjach tych wskazanych. Podstawę materialnoprawną decyzji organu pierwszej stanowił m.in. przepis art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia [...]. Przytoczony przepis w stosunku do unormowania zawartego w kodeksie postępowania administracyjnego stanowi szczególną regulację, obligującą organ administracji publicznej do dokonania zmiany lub uchylenia decyzji w przypadku wystąpienia jednej z okoliczności w nim wymienionych, nawet bez zgody strony. Przedstawiony katalog przesłanek uzasadniających zmianę lub uchylenie decyzji, wynikający z cytowanego przepisu ma charakter zamknięty. W przypadku zatem wystąpienia jednej z powyższych okoliczności, organ pomocy społecznej jest zobowiązany do uruchomienia przewidzianego prawem postępowania i podjęcia stosownej decyzji. W kontrolowanej sprawie jako uzasadnienie do zastosowania wskazanej obligatoryjnej formy weryfikacji decyzji organ pomocowy uznał wymienioną w przepisie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej przesłankę zmiany sytuacji dochodowej. Przesłanka zmiany sytuacji dochodowej strony koresponduje z treścią art. 109 u.p.s., nakładającym na osobę korzystającą ze świadczeń pomocy społecznej obowiązek niezwłocznego informowania organu, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie jej sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczenia. Każda zmiana wskazanych sytuacji nakłada na świadczeniobiorcę obowiązek złożenia informacji. Wobec tego użycie w wymienionym przepisie sformułowania "zmiana sytuacji dochodowej" wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do legalnej definicji dochodu zawartej w przepisie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, wedle której za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z treści przytoczonego przepisu jednoznacznie wynika, że do dochodu należy zaliczyć wszystkie dochody poza tymi, które mocą wyraźnego postanowienia ustawy zostały wyłączone. Stanowi o tym ust. 4 art. 8 ustawy o pomocy społecznej, który przewiduje, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Zawarte w cytowanym przepisie wyliczenie również jest enumeratywne. Tym samym należy uznać, że katalog obciążeń pomniejszających dochód i katalog przychodów odliczanych od dochodu na gruncie ustawy o pomocy społecznej ma charakter zamknięty. Przy czym zarówno katalog odliczeń jak i katalog pomniejszeń nie obejmują kwot uzyskanych przez upadłego w ramach postępowania o upadłości konsumenckiej na zaspokojenie potrzeb najmu, na podstawie art. 49113 Prawa upadłościowego. Innymi słowy, w ocenie Sądu, o wysokość tych środków nie można pomniejszać sumy obliczonego dochodu. Zatem jest to dochód, który należy uwzględniać obliczając łączną wysokość przysporzeń osoby ubiegającej się o świadczenie pieniężne. Stąd też zasiłek stały ustala się w wysokości - w przypadku osoby samotnie gospodarującej - różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby (art. 37 ust. 2 pkt 1 u.p.s.). W ocenie składu orzekającego, nie zasługuje przy tym na uwzględnienie pogląd zawarty w skardze dotyczący włączenia tych środków (w wysokości [...] zł) do jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego. Nie pozwala w ten sposób traktować tych środków jeden z desygnatów użytego w art. 8 ust. 4 pkt 1 u.p.s. pojęcia, w postaci wyrażenia "jednorazowy". W doktrynie trafnie podkreśla się specyfikę tego świadczenia, która polega na jednokrotnym a więc niepowtarzalnym w ustalonych odstępach czasu polepszaniu sytuacji bytowej osoby. Do kategorii jednorazowych świadczeń socjalnych należą wszelkie pieniężne świadczenia przyznawane przez organy administracji publicznej, państwowe lub samorządowe jednostki organizacyjne albo też przez pracodawców lub zatrudniających, niestanowiące wynagrodzenia, których celem jest jednorazowe polepszenie warunków bytowych. Przykładem tutaj będą świadczenia jak: zasiłek pogrzebowy, jednorazowe odszkodowanie związane z uszczerbkiem na zdrowiu wypłacane z ubezpieczenia społecznego, zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, pomoc z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Jeżeli świadczenie tego rodzaju nie jest świadczeniem okresowym ani też świadczeniem stałym, nie podlega uwzględnieniu wsumie dochodów osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej (zob. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, Program Lex Polonica 2010 r.). Ponadto, zdaniem Sądu, środki finansowe przyznane na podstawie art. 49113 Prawa upadłościowego, nie są jednorazowym świadczeniem socjalnym skoro ustawodawca wyraźnie wskazał w tym przepisie, że przyznawane są za okres od dwunastu do dwudziestu czterech miesięcy. Jednocześnie to, że środki te zostają wypłacane jednorazowo nie czyni ich jednorazowym pieniężnym świadczeniem socjalnym. Ze swej istoty pozostają bowiem nadal świadczeniem okresowym. W przedmiotowej sprawie R. O. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., sygn.. akt [...] uzyskał kwotę [...] zł odpowiadającą czynszowi najmu lokalu mieszkalnego za okres dwudziestu czterech miesięcy. W następstwie tego zawarł w dniu 8 stycznia umowę najmu mieszkania na okres od dnia 12 stycznia 2016 r. do dnia 11 stycznia 2017 r. z możliwością jej kontynuowania. Miesięczny czynsz najmu strony ustaliły na kwotę [...] zł. Zabezpieczeniem zawartej umowy były więc środki wprawdzie wypłacone jednokrotnie, ale przeznaczone na okres 24 miesięcy. Ponadto należy zauważyć, że środki przyznawane upadłemu konsumentowi na zabezpieczenie jego potrzeb mieszkaniowych można porównać do wsparcia finansowego osób o niskich dochodach w postaci dodatku mieszkaniowego przyznawanego na podstawie ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W zakresie zaś tego rodzaju pomocy stanowisko w orzecznictwie jest utrwalone, że środki te zalicza się do dochodu. Przykładowo, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 czerwca 2009 r., sygn. I OSK 1249/08 podzielił stanowisko sadu I instancji, że przepisy ustawy o pomocy społecznej, jak i inne regulacje prawne, nie przewidują przy ustalaniu dochodu możliwości odliczenia dodatku mieszkaniowego. Zauważono także, że kwota uzyskana z tytułu dodatku mieszkaniowego kreuje dochód, który organ administracji publicznej winien uwzględniać przy ustalaniu dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku z pomocy społecznej. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że dodatek mieszkaniowy jest wypłacany administratorowi nieruchomości, ponieważ w takiej sytuacji przyznanie dodatku mieszkaniowego oznacza zmniejszenie się obciążeń z tytułu użytkowania lokalu. W niniejszej sprawie, kwota przyznana upadłemu, R. O., pomimo że w istocie ma charakter socjalny (analogicznie jak dodatek mieszkaniowy), oznacza także odciążenie od wydatków ponoszonych w związku z wynajmem lokalu mieszkalnego, W konsekwencji, w ocenie składu orzekającego, treść przytoczonych regulacji wyklucza możliwość nieuwzględnienia kwoty przyznanej skarżącemu do obliczania dochodu, w świetle art. 8 ust. 3 u.p.s. w zw. z ust. 4 u.p.s. Wobec tego stanowisko organów administracji w tej materii jest prawidłowe. Natomiast Sąd zakwestionował w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie organów administracji w przedmiocie rozliczenia, uzyskanego przez R. O., dochodu, co wpłynęło na uchylenie decyzji organów obu instancji. I tak organ I instancji wskazał, że w powyższym zakresie ma zastosowanie art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano dochód. Jak wskazał organ, R. O. uzyskał w stycznia 2016 r. dochód w wysokości [...] zł na okres dwóch lat (2016 i 2017), tym samym miesięczny jego dochód wyniósł [...] zł i przekroczył kwotę kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 634 zł. Odnosząc się do powyższego, budzi zastrzeżenie Sądu odebranie skarżącemu zasiłku stałego za rok 2015 (otrzymywał zasiłek stały od 5 marca 2015 r.), skoro środki na najem mieszkania otrzymał na mocy postanowienia Sądu z dnia [...] grudnia 2015 r. od stycznia 2016 r. na dwa lata i w stycznia 2016 r. zawarł umowę najmu mieszkania. Natomiast, organ odwoławczy, pomimo że podzielił stanowisko Prezydenta [...] przywołał co do rozliczenia dochodu przepis art. 8 ust. 11 u.p.s., który z kolei dotyczy sytuacji uzyskania, w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej, dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (pkt 1) i gdzie kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach ale na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Stosując więc przywołaną przez Kolegium regulację z ust. 11 rozliczenie dochodu skarżącego wyglądałoby odmiennie aniżeli wyliczone przez organ I instancji, który podzielił dochód skarżącego na 24 miesiące i bez wątpienia wpłynęłoby na kształt decyzji organu odwoławczego. W konsekwencji, ponownie rozpoznając sprawę organ wyjaśni jednoznacznie jakie podstawy prawne zastosował do rozliczenia dochodu i przy podtrzymaniu stanowiska co do jego rozliczenia na podstawie przepisu art. 8 ust. 12 u.p.s. przedstawi argumentacją dlaczego odebrał skarżącemu zasiłek stały za rok 2015. Przy uznaniu zaś podstaw do zastosowania art. 8 ust. 11 (jak to wskazało w decyzji Kolegium) rozliczy miesięczny dochód z uwzględnieniem tego przepisu, mając na uwadze okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło