I SA/Wa 1137/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi S. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego W. L. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 280,05 zł (dwieście osiemdziesiąt złotych i pięć groszy), w tym tytułem: wynagrodzenia kwotę 200 zł (dwieście złotych), 23% podatku od towarów i usług kwotę 46 zł (czterdzieści sześć złotych) i wydatków kwotę 34,05 zł (trzydzieści cztery złotych i pięć groszy). Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2010 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania S. P. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] o odmowie potwierdzenia S. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J. P. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości N., w dawnym województwie [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. S. P. skierował do Wojewody [...] wniosek o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie położone w miejscowości N., w byłym województwie [...], którego właścicielem był J. P. Wojewoda [...] decyzją z [...] listopada 2004 r., nr [...] odmówił S. P. prawa do rekompensaty. W następstwie złożonego odwołania Minister Infrastruktury decyzją z [...] września 2005 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 2016/05 oddalił skargę S. P. W dniu 31 grudnia 2008 r. do Wojewody [...] wpłynął ponowny wniosek S. P. dotyczący wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za mienie, którego właścicielem był J. P. Prowadząc po raz kolejny postępowanie Wojewoda [...] na wstępie zaznaczył, że kwestie związane z uregulowaniem roszczeń osób ubiegających się o rekompensatę zostały zapisane w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. nr 169, poz. 1418 ze zm.), która w art. 1 i 2 szczegółowo reguluje przesłanki do realizacji tego prawa. Organ pierwszej instancji wskazał, że w jego ocenie nie zostały spełnione przesłanki do wydania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami państwa polskiego. Podkreślił, że ojciec S. P., jako właściciel nieruchomości położonej w miejscowości N., nie został zmuszony do opuszczenia swojej nieruchomości bo nie poddał się repatriacji w myśl tzw. "układów republikańskich", ani wskutek innych okoliczności nie został zmuszony do opuszczenia swojej nieruchomości do lipca 1977 r. Dodał, iż dowodem na te ustalenia są prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] kwietnia 2003 r., sygn. akt [...], protokół z przesłuchania S. P. z dnia [...] września 2004 r., oraz protokół z przesłuchania Z. M. z dnia [...] października 2009 r. Z pierwszego z dokumentów wynika, że J. P. zmarł w dniu [...] października 1977 r. w G., natomiast ostatnio stale zamieszkiwał w N. Natomiast w protokole przesłuchania Z. M. zeznała, że J. P. po zakończeniu wojny nie repatriował się na obecne tereny państwa polskiego, jak również, że stale zamieszkiwał w N. Reasumując Wojewoda [...] uznał, że ojciec wnioskodawcy J. P. nie został zmuszony do opuszczenia swojej nieruchomości w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., a zatem nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek ustawowych nabycia prawa do rekompensaty, określona w art. 2 ust. 1 ustawy "zabużańskiej". W następstwie powyższego Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2009 r., nr [...] odmówił potwierdzenia S. P. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez J. P. w miejscowości N., w dawnym województwie [...]. Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. S. P. wniósł odwołanie do Ministra Skarbu Państwa. W odwołaniu zaznaczył, że urzędnicy blędnie i w dowolny sposób zinterpretowali przepisy art. 1 i 2 ustawy podkreślając, że ojciec nie repatriował się, stale zamieszkiwał w N. Podkreślił, że J. P. zamieszkiwał w N. ze względu na chorą matkę, gdyż musiał się nią opiekować, aż do jej śmierci. Później wrócił do Polski i zamieszkał ze skarżącym, zaś Kresy Wschodnie opuścił w związku z wybuchem wojny w 1939 r. Organ drugiej instancji prowadząc postępowanie w pełni podzielił ustalenia Wojewody [...]. Minister Skarbu Państwa zauważył, że stosownie do treści postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z [...] kwietnia 2003 r., sygn. akt [...], J. P. ostatnio zamieszkały w N. zmarł [...] października 1977 r. w G., a spadek po nim nabył na postawie testamentu notarialnego syn S. P. Organ dodał również, że z wyjaśnień złożonych przez wnioskodawcę z dnia 6 września 2004 r. oraz przez świadka Z. M. wynika, że J. P. nie opuścił mienia nieruchomego znajdującego się poza granicami obecnej Rzeczypospolitej Polskiej, stale zamieszkiwał wraz z żoną w miejscowości N., a do Polski przyjechał w 1977 r. w tracie czasowego pobytu w P. zmarł w G. [...] października 1977 r. Organ odwoławczy powołując się na treść art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r., nr 169, poz. 1418 ze zm.) zaznaczył, że wolą ustawodawcy było, ażeby uprawnienie do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przysługiwało wyłącznie osobom, które repatriowały się do Polski na podstawie jednej z pięciu wymienionych wyżej umów międzynarodowych lub wskutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. i jednocześnie były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz które spełniają pozostałe warunki wskazane przepisami cytowanej ustawy. Minister Skarbu Państwa wskazał, że w zgromadzonym materiale dowodowym brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących, iż właściciel nieruchomości J. P. był represjonowany przez władze obcego państwa, karany, względnie aresztowany lub w jakikolwiek inny sposób pozbawiony możliwości opuszczenia byłego terytorium RP i powrotu do Polski. Organ drugiej instancji podkreślił, że prawo do rekompensaty nie służy wszystkim osobom, które utraciły prawo własności nieruchomości w związku z wybuchem drugiej wojny światowej bowiem służy ono wyłącznie osobom, które pozostawiały nieruchomość na skutek okoliczności wymienionych w art. 1 ustawy. Skoro J. P. wstrzymał swoją repatriację do Polski, ze względu na opiekę nad żoną, to był to jego wybór osobisty i oznacza to, że nie skorzystał z możliwości repatriacji na teren Polski zgodnie z "układami republikańskimi". Tym samym J. P. nie repatriował się na obecne terytorium Polski, nie opuścił nieruchomości znajdujących się poza granicami obecnej Polski, a zatem nie została spełniona jedna z podstawowych przesłanek ustawowych do nabycia prawa rekompensaty, określona w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w rezultacie jego spadkobierca nie może być uznany jako osoba uprawniona do potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości znajdujące się poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Wobec powyższego Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] kwietnia 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy odmowną decyzję Wojewody [...] z dnia [..] grudnia 2009 r. Stefan Piotrowski wniósł na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [..] kwietnia 2010 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. Skarżący zaznaczył, że decyzja została wydana w oparciu o fałszywe przesłanki. W szczególności zakwestionował wiarygodność zeznania Z. M. jako dowodu w sprawie wskazując, że jest to fikcja. Podkreślił również, że twierdzenia, iż ojciec nie został zmuszony do opuszczenia Kresów są niezgodne z prawdą, w szczególności to, że w dacie 17 września 1939 r. zamieszkiwał on z rodziną na stałe w N. Podkreślił, że ustalenia urzędników wydających decyzje są błędne. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi. Organ w pełni podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. stwierdzając jednocześnie, że w skardze nie wskazano na żadne nowe okoliczności sprawy, ani też nie podniesiono nowych zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona. Z przepisów art. 1, art. 2 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) – zwanej dalej ustawą wynika, że prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zrealizować będący obywatelem polskim spadkobierca właściciela tychże nieruchomości tylko wówczas, gdy właściciel pozostawionej nieruchomości był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je w związku z jedną z poniższych przyczyn: 1) w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie umów z lat 1944 -1945; (art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy); 2) wskutek pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w związku z umową pomiędzy Rzeczypospolitą Polską, a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o zamianie odcinków terytoriów państwowych z dnia 15 lutego 1951 r. (art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ust. 1a tej ustawy); 3) w wyniku przymusowego opuszczenia byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 2 tej ustawy). Spadkobierca, aby spełnić powyższe wymogi obowiązany był do ich udokumentowania w oparciu o dowody, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Dowodami świadczącymi o pozostawieniu nieruchomości, z uwagi na wystąpienie przedstawionych wyżej przyczyn opuszczenia byłego terytorium RP, mogły być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw oraz wydane przez władze polskie (art. 6 ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1-3 tej ustawy). W przypadku braku dokumentów, o których mowa wyżej, dowodami mogły być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, którzy: 1) zamieszkiwali w miejscowości, w której znajduje się nieruchomość pozostawiona poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, lub w miejscowości sąsiedniej; 2) nie są osobami bliskimi - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) - właścicieli lub spadkobierców ubiegających się o potwierdzenie prawa do rekompensaty (art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy). Rację należy przyznać Ministrowi Skarbu Państwa, że w niniejszej sprawie Stefan Piotrowski nie udowodnił, że jego ojciec J. P. opuścił byłe terytorium RP na skutek wypędzenia lub opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. oraz w związku z umowami, o których mowa w art. 1 pkt 1-4 i ust. 1a ustawy. Skarżący nie wykazał również, że J. P. był w jakikolwiek sposób zmuszony do opuszczenia byłego terytorium RP na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. Zgromadzone przez organy w postępowaniu administracyjnym dokumenty potwierdzają jedynie, że J. P. po zakończeniu II wojny światowej mieszkał w miejscowości N., a do syna S. P. przyjeżdżał w odwiedziny. W trakcie pobytu czasowego zmarł w G. w dniu [...] października 1977 r. (kopia tłumaczenia testamentu J. P. z dnia 28 lutego 1973 r., oświadczenie skarżącego zawarte w protokole z dnia 6 września 2004 r., postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia [...] kwietnia 2003 r., sygn. akt [...]). Przyjazd ojca skarżącego do Polski w 1977 r. miał zatem charakter tymczasowy i dobrowolny, nie był też związany z wojną rozpoczętą w 1939 r., skoro nastąpił kilkadziesiąt lat po zakończeniu wojny. Z oświadczenia skarżącego zawartego w piśmie z dnia 6 listopada 2009 r. oraz z treści skargi wynika, że pobyt J. P. w P. nie miał związku z II wojną światową, lecz z trudną sytuacją finansową i zdrowotną ojca skarżącego. Odnosząc się natomiast do podnoszonych w sprawie zarzutów należy stwierdzić, że fakt nie przeprowadzenia przez organ dowodu z zeznań świadka M. D. nie mógł mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Nawet gdyby świadek ten potwierdził, że J. P. wyjeżdżając w 1977 r. do Polski na stałe opuścił byłe terytorium RP oraz że pozostawił mienie pod wpływem przymusu i opuścił byłe terytorium RP na skutek okoliczności związanych z II wojną światową, to i tak zeznania te nie były by wystarczające do wykazania przesłanek z art. 2 pkt 1 ustawy. Jak wynika z przepisu art. 6 ust. 5 ustawy do wykazania spełnienia przesłanek z art. 2 pkt 1 ustawy konieczne było uzyskanie dowodu z zeznań co najmniej dwóch świadków. Tymczasem drugi ze świadków Z. M. nie wniosła nic istotnego do sprawy, ponieważ nie wskazała, czy J. P. na stałe opuścił miejscowość N., w jakich okolicznościach doszło do jego wyjazdu z Republiki B. i czy wyjazd ten miał związek z wojną rozpoczętą w 1939 r. Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie należnych pełnomocnikowi skarżącego kosztów postępowania sądowego obejmujących wynagrodzenie, opłatę kancelaryjną i wydatki, zgodnie z zestawieniem kosztów z dnia 25 stycznia 2011 r. oraz należny od usługi prawnej podatek orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).