I SA/Wa 1138/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Iwona Maciejuk Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata P. S., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania L. P. od decyzji z [...] października 2011 r., nr [...] wydanej przez Zarząd [...] utrzymało w mocy decyzję z [...] października 2011 r. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzją z [...] października 2011 r. nr [...] Burmistrz [...], działając z upoważnienia Zarządu [...], odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że W.P. i L. P. nie są użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości, zatem nie został spełniony podstawowy warunek do dokonania przekształcenia prawa wieczystego użytkowania w prawo własności nieruchomości. Decyzja powyższa została podjęta na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.). Odwołanie od powyższej decyzji złożył L. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozstrzygając sprawę wskazało, że kwestionowana decyzja została wydana na podstawie przepisów ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości według stanu na [...] października 2011 r. W dniu 9 października 2011 r. weszła w życie ustawa z 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110). Na podstawie art. 5 tejże ustawy – do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą. Organ II instancji wyjaśnił, że przekształceniu podlega prawo użytkowania wieczystego nieruchomości. Prawo użytkowania wieczystego może przypadać kilku osobom jako współużytkowanie łączne albo jako współużytkowanie w częściach ułamkowych. Jednakże przekształceniu może podlegać tylko użytkowanie wieczyste jako całość, nigdy zaś udział w prawie użytkowania wieczystego. Kolegium wskazało, że w myśl art. 1 ust. 1 i ust. 1a ustawy: osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne będące w dniu 13 października 2011 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały: 1) w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r.; 2) na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2. Kolegium wskazało, że możliwość przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności została przyznana przez ustawodawcę nie tylko podmiotom, które były użytkownikami wieczystymi w dniu wejścia w życie ustawy, lecz również ich następcom prawnym. Z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego, które przysługiwało osobom określonym w art. 1 ust 1 oraz 1a ustawy, mogą wystąpić wyłącznie następcy prawni tych osób będący osobami fizycznymi. Organ podniósł, że L. P. i W. P. są współużytkownikami nieruchomości gruntowej położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr ew. [...]. Działka ta stanowi własność W. W toku postępowania Burmistrz [...], pismem z 16 lipca 2009 r., wezwał W. P. do uzupełnienia wniosku m.in. poprzez dołączenie odpisu z księgi wieczystej, w której ujawniona jest przedmiotowa nieruchomość, jak również aktu notarialnego, na podstawie którego ustanowione zostało użytkowanie wieczyste. W. P. dokumentów tych nie przedłożył. Kolegium podkreśliło, że oddanie w użytkowanie wieczyste nieruchomości gruntowej wymaga formy aktu notarialnego. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy – wymaga wpisu w księdze wieczystej. Wpis w księdze wieczystej ma charakter konstytutywny zarówno dla ustanowienia prawa użytkowania wieczystego, jak i dla jego przeniesienia. Przed dokonaniem wpisu prawo użytkowania wieczystego nie istnieje, nawet pomimo zawarcia umowy w formie aktu notarialnego o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste (por. wyrok SN z 4 lutego 2005 r., I CK 512/04). Kolegium wyjaśniło, że prawo użytkowania wieczystego powstaje w dniu dokonania wpisu w księdze wieczystej, lecz jego skuteczność rozciąga się od daty złożenia wniosku. Dla oceny dopuszczalności przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności miarodajna jest nie data faktycznego dokonania wpisu, lecz data złożenia wniosku. Organ podał, że decyzją z [...] maja 1988 r. Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] ustanowił w trybie art. 89 ust. 2 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.) prawo użytkowania wieczystego na rzecz W. P. i L. P. w ½ części dla każdego z nich do gruntu stanowiącego działkę ewid. nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, pochodzącą z nieruchomości hip. "[...]", położoną na terenie [...] przy ul. [...]. Decyzja ta stanowi podstawę do zawarcia umowy w formie aktu notarialnego o oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste. Taka umowa nie została zawarta, co oznacza, iż prawo użytkowania wieczystego nie zostało wpisane w księdze wieczystej. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. P. W skardze oraz pismach procesowych z 12 stycznia 2013 r. i 10 marca 2013 r. zarzucił organom naruszenie zasad konstytucyjnych oraz przepisów prawa administracyjnego i nie rozpoznanie sprawy w jej całokształcie. Wskazał, że wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności został złożony w terminie - w 2000 r., a organ zwlekał z jego rozpoznaniem. Podniósł, że został złożony wniosek dekretowy o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego. Skarżący powołał się na treść decyzji z [...] mają 1988 r. wydanej przez Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu [...] o oddaniu w użytkowanie wieczyste W. i L. P. działki nr [...] o pow. [...] m2 w W., przy ul. [...], która - według jego oceny - uprawnia go do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Skarżący zarzucił, że wraz z niepełnosprawnym bratem są szykanowani przez organy. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej "ppsa"), sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z urzędu obowiązany jest uwzględnić wszelkie naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Także z urzędu Sąd bada, czy zaskarżone decyzje nie są dotknięte którąś z wad wskazanych w rat 156 § 1 kpa Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu (decyzji, postanowienia) nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2) ustawy z 29 lipca 2005 r. decyzję o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości - odpowiednio w przypadku nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego - wydaje: wójt, burmistrz, prezydent miasta, zarząd powiatu albo zarząd województwa. W rozpatrywanej sprawie w I instancji decyzja została wydana przez zarząd [...], który to organ upoważnił do jej wydania Burmistrza [...]. Rzecz jednak w tym, że wyżej powołany przepis art. 3 ust. 1 pkt 2) ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie przewiduje kompetencji do wydawania decyzji przez zarządy dzielnic ani przez burmistrzów dzielnic [...]. Zważyć należy, że miasto W. jest gminą mającą status miasta na prawach powiatu. Natomiast dzielnice są jego jednostkami pomocniczymi nie mającymi samodzielnego bytu prawnego. Zgodnie z art. 6 ustawy z 15 marca 2002 r. o ustroju m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361) organem wykonawczym dzielnicy jest zarząd dzielnicy, a w skład zarządu wchodzi burmistrz dzielnicy (art. 10 ust. 2). Jednakże zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy ustrojowej zarząd dzielnicy może upoważnić poszczególnych członków zarządu, jedynie w zakresie kompetencji, o których mowa w art. 11 ust. 1 tej ustawy. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodzi. Jak wyżej wskazano przepis art. 3 ust. 1 pkt. 2) ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości ściśle określa organy uprawnione do wydania decyzji. Pokreślić należy, że organ - "burmistrz" użyty art. 3 ust. 1 pkt 2) ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości należy rozumieć w znaczeniu nadanym art. 26 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym. Przepis ten stanowi, że burmistrz jest organem wykonawczym w gminie, w której siedziba władz znajduje się w mieście położonym na terytorium tej gminy. Natomiast w miastach powyżej 100.000 mieszkańców organem wykonawczym jest prezydent miasta. Organ pierwszej instancji wprawdzie powołuje się na przepis kompetencyjny, tj. art. 11a ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym, jednakże czyni to niezasadnie. Podstawa ta mogła by mieć zastosowanie, gdyby np. decyzję wydał burmistrz dzielnicy z upoważnienia Prezydenta W. (a nie z upoważnienia zarządu dzielnicy), na podstawie art. 268a kpa lub art. 39 ust. 2 w zw. z art. 11a ust. 1 pkt 2) ustawy o samorządzie gminnym. Skoro decyzja w pierwszej instancji została wydana przez organ jednostki pomocniczej W., to rażąco naruszyła ona przepis art. 3 ust. 1 pkt 2) ustawy z 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, co czyni ja dotkniętą wadami, o jakich mowa w art. 156 § 1 pkt 1) i 2) in fine kpa. Natomiast nie dostrzeżenie przez organ II instancji powyżej wskazanych wad rażąco narusza art. 138 § 1 pkt 1) kpa. Wobec tego Sąd zwolniony jest od merytorycznej oceny zaskarżonych decyzji. Dodatkowo Sąd wskazuje, że z akt sprawy nie wynika, aby decyzja organu II instancji została doręczona L. P. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2) i art. 152 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 ppsa.