I SA/Wa 1139/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun - Kulik Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2017 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] o odmowie potwierdzenia W.M. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J.M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, we wsi [...], powiat [...], województwo [...], w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2016 r. odmówił potwierdzenia W.M. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez J.M. opisanej na wstępnie nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Wojewoda wskazał, że na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 1989 r., sygn. akt [...] , spadek po J.M., zmarłym dnia [...] października 1988 r. w [...], ostatnio stale zamieszkałym w [...], na podstawie testamentu z dnia [...] maja 1984 r. nabyła w całości córka W.M.. Przy czym, badając kwestię potwierdzenia W.M. prawa do rekompensaty za pozostawioną przez J.M. nieruchomość, organ podniósł, że prawo do rekompensaty za przedmiotową nieruchomość zostało przez J.M. częściowo zrealizowane. Jak wynika z uwierzytelnionej kopii aktu nadania wydanego w dniu [...] lipca 1954 r. przez Powiatową Komisję Ziemską w [...] oraz orzeczenia o wykonaniu aktu nadania wydanego w dniu [...] maja 1958 r. przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] J.M. nabył prawo własności gospodarstwa rolnego, położnego w gminie [...], powiat [...] o powierzchni [...] ha, w skład którego wchodziły grunty orne – [...] ha, łąki – [...] ha, pastwiska – [...] ha, grunty pod lasem – [...] ha, wodocieki – [...] ha, grunty pod zabudową – [...] ha. Gospodarstwo zabudowane było domem mieszkalnym o wymiarach [...] oraz oborą [...]. Mając powyższe na uwadze, Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. wezwał W.M. do przedłożenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, w którym została określona wartość nieruchomości pozostawionej przez J.M. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej na datę jej pozostawienia, tj. 1946 r., oraz operatu szacunkowego, w którym została określona wartość gospodarstwa rolnego nabytego przez J.M. , położonego we wsi [...] o powierzchni [...] ha wraz z zabudowaniami. W odpowiedzi w dniu 14 marca 2016 r. W.M. dołączyła do akt sprawy dwa operaty szacunkowe, zgodnie z którymi wartość pozostawionej nieruchomości wynosi [...] zł, natomiast wartość nieruchomości położonej w miejscowości [...], nabytej w ramach realizacji uprawnień z. przez J.M. , określono na kwotę [...] zł. Wojewoda wskazał, że wysokość należnej rekompensaty, stanowiącej 20% ww. wartości, wynosi: [...] zł, więc wartość nieruchomości nabytej przez J.M. w [...] przekroczyła aktualną wartość przysługującej W.M. rekompensaty. Zatem w ocenie Wojewody w wyniku dokonanej realizacji prawa do rekompensaty poprzez nabycie nieruchomości rolnej, której wartość przekroczyła wysokość należnej rekompensaty, należało odmówić W.M. prawa do rekompensaty za pozostawioną przez J.M. nieruchomość. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem W.M. wniosła odwołanie, kwestionując sposób liczenia przez organ rekompensaty. Po jego rozpatrzeniu Minister Skarbu Państwa stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że kwestie rekompensat za tzw. mienie zabużańskie reguluje obecnie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, która weszła w życie w dniu 7 października 2005 r. Organ II instancji przytoczył treść art. 6 ust. 3, art. 7 ust. 1, art. 8 ust. 1 i art. 13 tej ustawy, wskazując, że kwestią sporną ujawniającą się na kanwie przedmiotowego postępowania jest sposób obliczenia wysokości prawa do rekompensaty, w sytuacji gdy na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów doszło do częściowej realizacji uprawnień zabużańskich. W ocenie Ministra Skarbu Państwa organ I Instancji prawidłowo ustalił, że prawo do rekompensaty za pozostawioną poza granicami państwa nieruchomość położoną we wsi [...] zostało częściowo zrealizowane przez J.M., który na podstawie aktu nadania wydanego przez Powiatową Komisję Ziemską w [...] z dnia [...] lipca 1954 r. oraz orzeczenia o wykonaniu aktu nadania z dnia [...] maja 1958 r. przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...], nabył prawo własności gospodarstwa rolnego położonego we wsi [...], powiat [...]. Wojewoda prawidłowo również dokonał obliczenia wartości prawa do rekompensaty poprzez ustalenie 20% wartości nieruchomości pozostawionej oraz uwzględnienie wartości wcześniejszej realizacji uprawnień zabużańskich. Minister podkreślił, że art. 13 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wyraźnie wskazuje, że w przypadku wcześniejszej realizacji uprawnień zabużańskich wartość świadczenia pieniężnego należy pomniejszyć o wartość nabytej własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków. W rozpatrywanej sprawie określona w operacie szacunkowym wartość nieruchomości pozostawionej we wsi [...] wynosi [...] zł, a więc wysokość należnej rekompensaty, stanowiącej 20% tej wartości, wynosi [...] zł. Wartość ta, zgodnie z art. 13 ust. 3 powołanej ustawy, została następnie przez Wojewodę pomniejszona o wartość nabytego prawa do rekompensaty przez J.M. w miejscowości [...], określoną w operacie szacunkowym na kwotę [...] zł. W ocenie organu odwoławczego działania te znajdują oparcie w przywołanych przepisach ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., wobec czego Minister Skarbu Państwa stwierdził prawidłowość decyzji Wojewody [...] o odmowie przyznania prawa do rekompensaty. Na decyzję Ministra Skarbu Państwa skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła W.M.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła błędną interpretację przepisów ustawy zabużańskiej, w szczególności jej art. 13 podnosząc, że pozostawione mienie jest większe niż otrzymana różnica wysokości 20%. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 13 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. z 2016 r., Dz. U. poz. 2042, ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej dokonuje się w wysokości równej 20% wartości tych nieruchomości. Wysokość świadczenia pieniężnego stanowi 20% wartości pozostawionych nieruchomości. W przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3 (czyli w przypadku osoby, która na podstawie odrębnych przepisów, w ramach realizacji prawa do rekompensaty, nabyła na własność albo w użytkowanie wieczyste nieruchomości Skarbu Państwa, lub nieruchomości takie nabyli jej poprzednicy prawni), wysokość zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego, o których mowa w ust. 2, pomniejsza się o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali, przez osoby, o których mowa w art. 2 lub art. 3 powołanej ustawy. Oznacza to, że za konkretną nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej uprawnieni nie mogą otrzymać świadczenia przewyższającego wysokość 20% jego wartości. Jeżeli więc za dany majątek została już poprzednio przyznana rekompensata, to – stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy – wysokość aktualnie zaliczanej kwoty oraz wysokość świadczenia pieniężnego winna być pomniejszona o wartość nabytego prawa własności nieruchomości albo wartość nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartość położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali. Jak podkreślał już Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1494/11 prawo do rekompensaty stanowi jedną całość i przysługuje za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W konsekwencji częściowa realizacja przez jedną z osób uprawnionych prawa do rekompensaty (do zaliczenia) wpływa na zakres rekompensaty przysługujących pozostałym uprawnionym. Poza sporem w rozpatrywanej sprawie jest fakt pozostawienia poza granicami przez poprzednika prawnego skarżącej nieruchomości, której wartość określona została w operacie szacunkowym na kwotę [...] zł, a więc wysokość należnej rekompensaty, stanowiącej 20% tej wartości, wynosiła w rozpatrywanej sprawie [...] zł. Poza sporem pozostaje również fakt, że poprzednik prawny skarżącej zrealizował już częściowo przysługujące mu prawo, nabywając od Państwa aktem nadania a następnie orzeczeniem o wykonaniu tego aktu nieruchomość położoną w miejscowości [...], której wartość określono w operacie szacunkowym na kwotę [...] zł. Zgodnie zatem z treścią powołanego art. 13 ust. 3 omawianej ustawy kwotę [...] zł (czyli 20% wartości pozostawionych nieruchomości) należy pomniejszyć o kwotę [...] zł (wartość nabytego prawa własności nieruchomości). Wynik tej operacji wychodzi ujemny, co oznacza, że wartość nabytej już przez poprzednika prawnego skarżącej własności nieruchomości przewyższyła 20% wartości nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z powyższym prawo do rekompensaty zostało już zrealizowane. Skoro poprzednik prawny w całości wykorzystał przysługujące prawo do uzyskania rekompensaty (która nawet przekroczyła jej obecną wartość), to skarżąca nie ma obecnie możliwości uzyskania dodatkowej rekompensaty. W ocenie Sądu wydane w sprawie rozstrzygnięcia oparte zostały o prawidłowo zinterpretowane przepisy prawa oraz właściwą analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co znalazło odpowiednie odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanych przez organ I i II instancji decyzji. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) orzekł jak w sentencji.