I SA/Wa 114/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Miernik Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] października 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po rozpatrzeniu odwołania H. P. od decyzji Burmistrza Gminy B. Nr [...] z [...] lipca 2008 r. odmawiającej przyznania mu zasiłku celowego z przeznaczeniem na wynajęcie i opłacenie ochrony gospodarstwa rolnego utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że pismem z 4 lipca 2008 r. Komendant Powiatowy Policji w P. zwrócił się do Burmistrza Gminy B. z prośbą o rozważenie możliwości udzielenia wsparcia i zainteresowania się trudną sytuacją również materialną H. P. z uwagi na skierowaną do Komendanta Powiatowego Policji w P. jego prośbą o zapewnienie mu pomocy psychologa. W trakcie przeprowadzonego w dniu 21 lipca 2008 r. rodzinnego wywiadu środowiskowego, H. P. złożył wniosek "o pomoc właściwą na ochronę gospodarstwa przed kradzieżami". W dniu 24 lipca 2008 r. H. P. złożył ponadto oświadczenie, iż jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, które od grudnia 2006 r. wydzierżawia nieodpłatnie. W tymże oświadczeniu wyjaśnił także, iż "o pomoc do Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej został skierowany przez Komendanta Powiatowego. Zgłosił się do Komendy Głównej Policji gdzie występował o pomoc także prawnika i pomoc psychologa dla bezpieczeństwa przed złodziejami". W trakcie postępowania wyjaśniającego organ pierwszej instancji ustalił, że H. P. korzystał już z porady psychologa oraz że w tym przypadku wskazana jest wizyta u lekarza [...]. Na wizytę taką odwołujący się został zapisany przez pracownika Środowiskowego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. na dzień 31 lipca 2008 r. Zaskarżoną decyzją z [...] lipca 2008 r. Burmistrz Gminy B. odmówił przyznania H. P. prawa do zasiłku celowego z przeznaczeniem na wynajęcie ochrony gospodarstwa rolnego. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę przekracza kryterium ustawowe oraz wyjaśnił, że pomoc, o którą wnioskodawca wystąpił nie mieści się w katalogu świadczeń realizowanych w ramach ustawy o pomocy społecznej Od decyzji tej odwołanie, w przepisanym terminie, złożył H. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpoznając odwołanie i całokształt sprawy wskazało, że jak wynika z akt rozpatrywanej sprawy, H. P. jest osobą samotnie gospodarującą. Jego dochód stanowi renta strukturalna w wysokości [...] zł. Ponadto jest on właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego, które, jak twierdzi, wydzierżawia nieodpłatnie. Dochód odwołującego się przekracza określone ustawowo kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej uprawniające taką osobę do przyznania świadczeń z opieki społecznej. Organ podkreślił, że zgodnie z przepisem art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, będącym materialnoprawną podstawą przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Organ wskazał, że z brzmienia powyższego przepisu wynika, że decyzja podejmowana w tym zakresie przez organ administracyjny ma charakter uznaniowy, nie znaczy to jednak, że organ administracji może podejmować decyzję w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami procedury administracyjnej, w tym art.7 i 77 §1 kpa, jak również przepisami ustawy o pomocy społecznej. Organ powołując się na przepisy art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy podał, że ustawa o pomocy społecznej daje wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art.3 ust. 3 i 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 2 ust. 4). Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że wynajęcie i opłacenie ochrony gospodarstwa rolnego należącego do H. P. nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej, o której mowa w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył H. P. Wskazał, że jego gospodarstwo rolne od wielu lat jest okradane. Podniósł, że w tej sprawie wielokrotnie zwracał się do policji i prokuratury, jednakże działania tych organów nie przyniosły oczekiwanych przez skarżącego rezultatów. Wobec uwolnienia przez policję osób okradających jego gospodarstwo rolne zwrócił się o przydzielenie firmy ochroniarskiej. Skarżący podał, że od 2006 r. pobiera rentę w kwocie [...] zł, z której spłaca dług zaciągnięty u osoby prywatnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola sądowo-administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżony akt nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, co skutkuje oddaleniem skargi wobec jej niezasadności. Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115 poz. 726), zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Wobec tego nawet samo spełnianie kryteriów ustawowych nie oznacza przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia. Uznanie administracyjne obejmuje ocenę warunków uzasadniających przyznanie pomocy, w tym cel, na który pomoc ta ma być przeznaczona. Prawidłowo organy obydwu instancji ustaliły, że dochody skarżącego przekraczają kryterium dochodowe określone w art. 8 ust 1 pkt 1) ustawy z dnia 12 marca 2004 r. tj. kwotę [...] zł. Z tej przyczyny wniosek o przyznanie zasiłku celowego na podstawie przepisu art. 39 tej ustawy nie mógł być pozytywnie rozpoznany. Słusznie organy uznały, że nie zostały również spełnione przesłanki do przyznania skarżącemu zasiłku na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany zasiłek celowy specjalny. Organy prawidłowo wskazały, że w niniejszej sprawie nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek, uprawniający skarżącego do otrzymania tego świadczenia. Zważyć należy, że założeniem zasiłku celowego jest zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej (art. 41 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 1 ustawy), a więc takiej potrzeby, która związana jest z codziennym życiem i codziennym zaspokajaniem potrzeb żywieniowych, zdrowotnych, mieszkaniowych, edukacyjnych, itp. (wyrok NSA z 16 lutego 2007 r. I OSK 1022/06 lex 349601). Ponadto przepis art. 41 ust 1 wymaga dla przyznania specjalnego zasiłku celowego wystąpienia "uzasadnionego przypadku". Organ rozpoznający wniosek o przyznanie zasiłku celowego (również zasiłku celowego specjalnego) nie jest zobowiązany do spełniania wszelkich żądań strony, ma on obowiązek realistycznie ocenić, czy zaspokojenie potrzeby bytowej, której sfinansowania żąda wnioskodawca, jest w świetle jego sytuacji życiowej rzeczywiście niezbędne. Niewątpliwie do niezbędnej potrzeby bytowej oraz "uzasadnionego przypadku" nie da się zaliczyć wynajęcia i opłacenia ochrony gospodarstwa rolnego. Brak takiej ochrony nie ma wpływu na wyżej wskazane potrzeby bytowe. Wykracza to także poza ustawowe zadania określone w przepisach o pomocy społecznej. Należy mieć na względzie, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Prawidłowo organy uznały, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc i na wszystkie cele przez nie wskazane. Dlatego w przypadku decyzji uznaniowej, jaką jest decyzja rozstrzygająca w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego, działanie organu oznacza załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela w sytuacji zaistnienia uzasadnionego przypadku, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Kontrolując decyzję uznaniową Sąd ustala, czy dopuszczalne było jej wydanie, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania oraz czy właściwie uzasadnił rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, nie budzi zastrzeżeń Sądu przekonująca argumentacja organów, uzasadniająca odmowę przyznania zasiłku celowego na wynajęcie i opłacenie ochrony gospodarstwa rolnego będącego własnością skarżącego. Jak wyżej bowiem podniesiono nie jest to ani niezbędna potrzeba bytowa oraz nie zachodzi "przypadek szczególnie uzasadniony" w rozumieniu art. 41 ustawy o pomocy społecznej, Z tych przyczyn odmowa przyznania świadczenia nie narusza też zasady swobodnego uznania organu. Organy obydwu instancji wszechstronnie i zgodnie z przepisami prawa przeprowadziły postępowanie (w tym wywiad ) i wydały trafne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.