I SA/Wa 1141/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zażalenia oddala skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] odmówił A. J. przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lutego 1976 r., nr [...] orzekającą o odpłatnym przejęciu od A. J. (s. J.) i A. J. na własność Państwa gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego we wsi [...]. A. J. zwrócił się, na podstawie art. 58 kpa, z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na to postanowienie. Po rozpatrzeniu złożonego zażalenia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że strona, która uchybi terminowi do wniesienia środka odwoławczego może wystąpić o przywrócenie terminu do jego wniesienia, gdy uważa, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. O braku winy w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy strona działała z najwyższą starannością, jednakże nie było możliwe dopełnienie przez nią czynności (dla której przewidziany był termin) z powodu pojawienia się niezależnej od strony trudnej do przezwyciężenia przeszkody. Dopuszczenie się przez stronę nawet najmniejszego niedbalstwa wyklucza zatem możliwość przywrócenia terminu. Natomiast argumentując złożony wniosek, A. J. podniósł, że nie zgadza się z postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., jednak nie wyjaśnił, jakie okoliczności stanowiły przeszkodę w terminowym złożeniu zażalenia. Tym samym, zdaniem Ministra, nie uprawdopodobnił w żaden sposób, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli A. J. i B. J., kwestionując prawidłowość tego postanowienia. W uzasadnieniu skargi opisali dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie zgłoszonego żądania wypłaty wartości przejętej na własność Państwa działki "poprzez jego wycenę i wydanie nabywcy oraz wycenienie wartości zapłaty wynikającej z decyzji i odjęcie od wartości ogólnej jaka wyniknie wartość działki." Skarżący wnieśli o usunięcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny z urzędu nieprawidłowości "wynikłych działaniem naruszającym prawo nie wypłaceniem wypłaty należnej za wykup gospodarstwa rolnego, a przejętej na Skarb Państwa". Brak winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie organu I instancji z dnia [...] marca 2017 r. wyjaśnili faktem, że składali liczne pisma do organu przy czym "pismo z dnia 21 marca 2017 r. oraz kolejne stanowią odwołanie od j.w. Postanowienia Nr [...] r. Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych." W ocenie skarżących "nie znając odpowiedzi załatwienia sprawy wcześniej nie mogliśmy przewidzieć i na wyrost wnieść odwołanie, a mogliśmy wnieść dopiero po otrzymaniu odpowiedzi o załatwieniu sprawy, wyrażonej w piśmie z dnia 21 marca 2017 r." W tej sytuacji, zdaniem skarżących termin do złożenia zażalenia został zachowany, gdyż w zaistniałych okolicznościach sprawy nie mogli z tym zażaleniem wystąpić wcześniej niż to zrobili. Postanowieniem z dnia 27 lutego 2018 r. Sąd odrzucił skargę B. J. W dniu 16 kwietnia 2018 r. do akt sprawy wpłynęło pismo pełnomocnika z urzędu skarżącego, w którym podtrzymał on dotychczasowe stanowisko skarżącego. Zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 7-9 kpa poprzez nieuwzględnienie w postępowaniu słusznego interesu strony, prowadzenia postępowania w sposób, który nie budzi zaufania obywateli do organów administracji oraz niedbanie o to, aby strona postępowania nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2017 r., którym Minister odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią art. 58 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i jednocześnie należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przepis ten wprowadza zatem trzy przesłanki, których łączne spełnienie obliguje organ do przywrócenia uchybionego przez stronę terminu. Są to: uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu, dopełnienie czynności, dla której określony był termin, oraz złożenie wniosku o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku jest niedopuszczalne, o czym stanowi art. 58 § 3 kpa. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy, Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] lutego 1976 r. nr [...] w sprawie przejęcia za spłaty pieniężne na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego wraz z budynkami, stanowiącego działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, położonego we wsi [...], stanowiącego uprzednio własność A. i A. małżeństwa J. Postanowienie to zawiera pouczenie o możliwości złożenia zażalenia do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w ustawowym terminie 7 dni od dnia doręczenia. Postanowienie to, zgodnie ze znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy zwrotnym potwierdzeniem odbioru, zostało doręczone w dniu 28 marca 2017 r. Z tym zatem dniem (czyli 28 marca 2017 r.) rozpoczął bieg 7-dniowy termin do złożenia zażalenia, który zakończył się w dniu 4 kwietnia 2017 r. W tym terminie niewątpliwie nie zostało złożone przez skarżącego żadne zażalenie. Zauważyć należy, że pouczenie to w sposób jasny i prosty informuje zarówno o terminie, jak i sposobie złożenia zażalenia. Niewątpliwie sformułowane ono zostało w sposób zrozumiały także dla osób nieposiadających wiedzy prawniczej. Nadto w ocenie Sądu, znajdującego się w aktach sprawy pisma skarżącego z dnia 21 lutego 2017 r., na które się powołuje w złożonej skardze, nie można uznać za zażalenie. Zostało ono bowiem nadane jeszcze przed wydaniem w dniu [...] marca 2017 r. postanowienia nr [...], a z jego treści wynika, że dotyczy ono innego postępowania administracyjnego, czyli wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji z dnia [...] lutego 1976 r., nie zaś postępowania dotyczącego wznowienia postępowania w sprawie wydania decyzji z dnia [...] lutego 1976 r. Ponadto zawiera ono jedynie żądanie wydania spornej nieruchomości. Jedynym pismem, które złożył skarżący do akt sprawy, dotyczącym kwestionowanego postanowienia Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia [...] marca 2017 r. nr [...], jest wniosek skarżącego z dnia 20 kwietnia 2017 r. o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, który wpłynął do organu w dniu 24 kwietnia 2017 r. Pismo to, za wyjątkiem stwierdzenia skarżącego, że pismo z dnia 21 marca 2017 r. "wyminęło się z Postanowieniem nr [...]" i dlatego w ocenie skarżącego winno ono być uznane również za odwołanie od kwestionowanego postanowienia, czego z wyżej wyjaśnionych przyczyn nie można uczynić, nie zawiera żadnych wyjaśnień, dlaczego skarżący uchybił ustawowemu terminowi do złożenia zażalenia, ani dlaczego, mimo że postanowienie nr [...] zostało doręczone w dniu 28 marca 2017 r., zgodnie z wyjaśnieniami skarżącego zapoznał on się z jego treścią dopiero w dniu 15 kwietnia 2017 r. Oznacza to, że w rozpatrywanej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w artykule 58 Kodeksu postępowania administracyjnego dotycząca uprawdopodobnienia braku winy po stronie skarżącego w uchybieniu ustawowemu terminowi. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można bowiem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Oznacza to, że ani nieposiadanie odpowiedniej wiedzy prawniczej, ani mylne przekonanie skarżącego co do możliwości uznania pisma z dnia 21 marca 2017 r. za zażalenie, ani czas, jaki minął od konkretnego zdarzenia, same w sobie nie stanowią pozytywnej przesłanki do przywrócenia terminu i nie mogą świadczyć o braku winy skarżącego w uchybieniu ustawowego terminu. Sąd w składzie orzekającym, wbrew argumentom skargi, aprobuje zatem stanowisko Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, że w tej sytuacji niepodanie we wniosku o przywrócenie terminu praktycznie żadnych obiektywnych przyczyn uchybienia terminu, nie uzasadniało przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego. W tej sytuacji nie sposób uznać, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia zażalenia, zaś dokonaną przez organ odwoławczy ocenę całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego należy ocenić jako prawidłową, spójną i wyczerpującą, a zatem zgodną z wymogami art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Przy tym dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze analiza znalazła właściwe odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa. Dodatkowo, ze względu na podniesione w skardze zarzuty wyjaśnić należy, że art. 9 kpa stanowi, iż organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Podkreślić należy, że przywołany przepis nie nakłada na organy administracji obowiązku udzielania porad prawnych czy też doradztwa. Z treści tego przepisu nie wynika dla organu obowiązek udzielania stronie postępowania administracyjnego porad co do zasadności czy celowości wniesienia konkretnego środka prawnego. Zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej niezależnie od posiadanej wiedzy prawniczej. W żadnej mierze nie można wymagać od organu, by w ramach obowiązków z art. 9 kpa zastępował stronę w jej aktywności poprzez instruowanie o optymalnym sposobie postępowania. Realizacja przez organ administracji publicznej obowiązku informowania stron, o którym mowa w art. 9 kpa, polega jedynie na poinformowaniu strony co do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w jej sprawie oraz możliwości skorzystania z odpowiedniego środka zaskarżenia, co w rozpatrywanej sprawie prawidłowo organ uczynił. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) orzekł jak w sentencji.