I SA/Wa 1142/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) WSA Krystyna Kleiber Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi L.K., W.W., M.W. i R.W. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [..] maja 2001 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącej L.K. kwotę 300 (trzysta) złotych oraz na rzecz skarżących W.W., M.W. i R.W. kwoty po 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 1142/04 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] września 2001 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa, po rozpatrzeniu wniosku L.K. i W.W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] maja 2001 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy: Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast – po rozpatrzeniu wniosku L.K. i W.W. działających przez adwokata M.J. – decyzją z dnia [...] maja 2001 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – Urząd Spraw Wewnętrznych w W., nr [...] z dnia [...] grudnia 1966 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], o powierzchni [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej nr [...] w Państwowym Biurze Notarialnym w P. jako własność F. i H. małżonków W. W uzasadnieniu decyzji organ centralny podał, iż brak jakichkolwiek akt archiwalnych nie pozwala na uznanie, że w przedmiotowej sprawie zostały naruszone w sposób rażący przepisy ówcześnie obowiązującego prawa, to jest ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70 ze zm.). Od powyższej decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wpłynął wniosek w trybie art. 127 § 3 kpa o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku podniesiono, że organ centralny nie odniósł się do treści decyzji wywłaszczeniowej w kontekście jej zgodności z przepisami, na podstawie których została wydana, to jest ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70 z późn. zm.). Z uwagi na fakt, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena określonej decyzji administracyjnej (a nie akt archiwalnych) , w celu określenia czy została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, należało dokonać oceny treści tej decyzji co do zgodności z obowiązującymi przepisami wyżej wymienionej ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Jednocześnie ponownie zarzucono, że treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie pozostaje w żadnej relacji do dopuszczalnych przez art. 3 wyżej wymienionej ustawy przyczyn przeprowadzenia wywłaszczenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ centralny podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż nie można stwierdzić istnienia podstaw wymienionych w art. 156 § 1 kpa kwalifikujących orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej - Urząd Spraw Wewnętrznych w W. z dnia [...] grudnia 1966 r. do stwierdzenia jego nieważności wobec braku materiału dowodowego, który jak ustalono w postępowaniu wyjaśniającym nie zachował się. Na podstawie jedynego dokumentu, to jest kopii orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1966 r. niemożliwe jest przyjęcie, że zostało ono wydane z rażącym naruszeniem przepisów ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 70 ze zm.). Można jedynie odnieść się do treści tego orzeczenia w kontekście przepisów wyżej wymienionej ustawy, co też organ centralny, wbrew twierdzeniu skarżących, uczynił w zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2001 r. Według zaskarżonego orzeczenia spełnione były przesłanki warunkujące wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości. Natomiast z wnioskiem o wywłaszczenie wystąpiło Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w P., które bezspornie było podmiotem, wymienionym w przepisach art. 3 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy z dnia 12 marca 1958 r., mogącym ubiegać się o wywłaszczenie nieruchomości, o ile jest ona niezbędna na cele określone we wskazanych przepisach, to jest na cele użyteczności publicznej, albo do zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. Nie można zgodzić się ze stwierdzeniem skarżącego, że brak jakichkolwiek dokumentów nie uniemożliwia oceny orzeczenia z dnia [...] marca 1966 r. pod kątem jego zgodności z obowiązującymi wówczas przepisami i stwierdzenia jego nieważności. Stwierdzenie nieważności decyzji, wobec zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 § 1 kpa, wymaga bezspornego ustalenia, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, na co w sprawie niniejszej nie pozwala brak akt wywłaszczeniowych, a z samego orzeczenia z dnia [...] grudnia 1966 r. nie wynika, że jest ono obarczone taką wadą. Skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2001 r., nr [...] wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego L.K. i W.W. Domagając się uchylenia kwestionowanej decyzji skarżący zarzucili, że decyzje odmawiające stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – Urząd Spraw Wewnętrznych w W., nr [...] z dnia [..] grudnia 1966 r. naruszają prawo. Organ de facto uchylił się od oceny kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji stwierdzając, że nie zachowały się jakiekolwiek akta archiwalne dotyczące postępowania wywłaszczeniowego – poza samą decyzją, co nie pozwala na uznanie, że w sprawie wywłaszczeniowej rażąco naruszono obowiązujące wówczas przepisy. Zdaniem skarżących z treści tej decyzji wynika wprost, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70 ze zm.) wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa, albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych. W treści decyzji, mimo, że w podstawie prawnej został powołany art. 3 ust 1ustawy, uzasadnienie ograniczało się do stwierdzenia, iż wywłaszczenie jest zasadne, albowiem okupant niemiecki poczynił nakłady przewyższające wartość przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z treścią art. 22 ust. 1 pkt 5 powołanej ustawy oraz art. 107 kpa orzeczenie powinno zawierać szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne, w tym przypadku winno być m.in. wskazane, która z przesłanek materialnoprawnych wymienionych w art. 3 ust 1 ustawy stanowiła podstawę wywłaszczenia. Wskazanie w uzasadnieniu decyzji innej przyczyny wywłaszczenia niż wymieniona w art. 3 ust 1 jednoznacznie wskazuje, że wywłaszczenie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Podniesiona przez organ okoliczność, że o słuszności decyzji wywłaszczeniowej świadczy, iż rodzice skarżących otrzymali za wywłaszczoną nieruchomość odszkodowanie jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W dniu 28 października 2003 r. zmarł skarżący W.W., jego następcy prawni – W.W., M.W. i R.W. poparli wniesioną w sprawie skargę. Pełnomocnik skarżących w piśmie z dnia 16 stycznia 2005 r. domagał się uchylenia decyzji wydanych w sprawie niniejszej przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oraz stwierdzenia nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...] grudnia 1966 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) stał się właściwy do rozpoznania sprawy zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd wydaje wyroki na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ wraz z odpowiedzią na skargę. W świetle dokumentów zgromadzonych w tych aktach nie można uznać, że w postępowaniu nadzorczym wyczerpane zostały wszelkie możliwości poszukiwania akt archiwalnych postępowania wywłaszczeniowego zakończonego orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – Urząd Spraw Wewnętrznych w W. nr [...] z dnia [...] grudnia 1966 r. [...] Urząd Wojewódzki w W. – Delegatura w P. pismem z dnia [...] listopada 1999 r., nr [...] – w odpowiedzi na wystąpienie Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast – przekazał, iż nie posiada akt sprawy dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] ha. Jednocześnie podano, że w Archiwum Państwowym w P. uzyskano informację, iż Archiwum to nie posiada w swoim zasobie akt Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W., zaś w przechowywanych aktach Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w W. z lat 1951-1972 brak jest poszukiwanej decyzji wywłaszczeniowej. W świetle treści omawianego pisma nie można uznać za prawidłowe odstąpienia od dalszego poszukiwania akt wywłaszczeniowych we właściwym archiwum, skoro Archiwum Państwowe w P. w ogóle nie dysponuje aktami byłego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W., który to organ wydał kwestionowaną decyzję wywłaszczeniową. Ze wskazanego powodu stwierdzić należy, że postępowanie wyjaśniające było w niniejszej sprawie niewystarczające, organ nadzorczy rozpatrzył sprawę z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, powodując przedwczesną odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, uzasadnioną brakiem akt wywłaszczeniowych. Dlatego też koniecznym stało się uchylenie obydwu decyzji wydanych w postępowaniu nadzorczym. Minister Infrastruktury winien podjąć dalsze czynności w celu uzyskania akt postępowania wywłaszczeniowego zakończonego kontrolowaną w postępowaniu nadzorczym decyzją i po ich uzyskaniu ocenić jej prawidłowość, odnosząc się szczegółowo do podnoszonych przez skarżących kwestii związanych z zarzutem wydania decyzji z rażącym naruszeniem przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.