I SA/Wa 1142/24

WyrokWSA w Warszawie2024-08-28

Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Łukasz Trochym, Justyna Wtulich-Gruszczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane osobie, która pozostaje w związku małżeńskim, a jej współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeśli opiekun nie wykazał, że rezygnacja z pracy jest wyłącznie spowodowana koniecznością sprawowania opieki?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji, uznając, że organy wadliwie zastosowały przepisy dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdzono, że przesłanka negatywna dotycząca pozostawania we związku małżeńskim nie może być stosowana w sytuacji, gdy współmałżonek ma znaczny stopień niepełnosprawności, a przepis dotyczący momentu powstania niepełnosprawności został uznany za niezgodny z Konstytucją. Sąd podkreślił, że konieczność stałej opieki nad osobą ze znacznym stopniem niepełnosprawności może stanowić przyczynę rezygnacji z zatrudnienia, a organ nie udowodnił, że powodem niepodejmowania pracy przez skarżącą był jej własny stan zdrowia, a nie opieka nad mężem.
Stan faktyczny
A. Z. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem. Prezydent m.st. Warszawy odmówił przyznania świadczenia, powołując się na pozostawanie we związku małżeńskim oraz niespełnienie przesłanki dotyczącej daty powstania niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, mimo wskazania na niezgodność art. 17 ust. 1b ustawy z Konstytucją i błędne zastosowanie przesłanki małżeństwa. Kolegium uznało, że zakres sprawowanej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia przez skarżącą, a rezygnacja z pracy mogła być spowodowana jej własnym stanem zdrowia. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Warszawie.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji i zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Łukasz Trochym, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 8 marca 2024 r. nr KOA/818/Sr/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 29 grudnia 2023 r. nr UD-IV-WSZ-SRI/003988/SP/2023; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz A. Z. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z 8 marca 2024 r., nr KOA/818/Sr/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania A. Z. od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 29 grudnia 2023 r., nr UD-IV-WSZ-SRI/003988/SP/2023 o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że decyzją z 29 grudnia 2023 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił A. Z. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem A. Z.1 (ur. [...] maja 1950 r.). Prezydent wskazał, że obowiązujące przepisy ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm.) wykluczają możliwość przyznania świadczenia osobie, która pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto w związku z niespełnieniem przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy (w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności A. Z.1 nie określono daty powstania niepełnosprawności, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 25 listopada 2018 r.) świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane. Odwołanie od decyzji Prezydenta wniosła A. Z.. Rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wskazało, że stosownie do art. 63 ust. 1 ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r., poz. 1429) w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego został złożony 11 grudnia 2023 r., zatem do jego rozpoznania będą miały zastosowanie dotychczasowe przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Kolegium przytoczyło treść art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ podał, że katalog przesłanek negatywnych zawiera art. 17 ust. 5 ustawy przewidując m.in., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że małżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 17 ust. 5 pkt 2 lit.a). Odwołując się do treści tego przepisu organ I instancji uznał, że świadczenie nie może być przyznane, gdyż A. Z. pozostaje w związku małżeńskim z osobą wymagającą opieki. Kolegium nie podzieliło tego stanowiska i uznało, że Prezydent naruszył wyżej wskazany przepis. Przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy dotyczy zarówno małżonka, jak i innych krewnych, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny. Natomiast odnosząc się do przepisu art. 17 ust.1b ustawy Kolegium wskazało, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. W orzecznictwie szeroko jest reprezentowany pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z Konstytucją. Mimo powyższego Kolegium utrzymało w mocy decyzję Prezydenta. Organ odwoławczy podkreślił, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodziny osoby niepełnosprawnej, którzy w imię poświęcenia dla najbliższej osoby rezygnują z zatrudnienia, aby świadczyć im stałą opiekę. Treść art. 17 ust. 1 ustawy jednoznacznie wskazuje, że nie każde niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko takie, którego przyczyną jest sprawowanie opieki. Celem tego przepisu jest udzielanie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Świadczenie pielęgnacyjne ze swej istoty służy zatem częściowemu zrekompensowaniu strat finansowych, jakie ponosi osoba opiekująca się niepełnosprawnym członkiem rodziny, na skutek rezygnacji z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania opieki. Kolegium wskazało, że musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a opieką nad wskazaną w ustawie osobą. Rezygnacja z zatrudnienia i niepodejmowanie tego zatrudnienia następuje na skutek sprawowania opieki, która z założenia jest opieką stałą lub długotrwałą. Intencją ustawodawcy przy wprowadzeniu ww. przepisu była bowiem pomoc osobom sprawującym stałą i długotrwałą opiekę nad osobami niepełnosprawnymi, które przez tę okoliczność znajdują się w życiowej sytuacji, zmuszającej ich do rezygnacji z pracy zarobkowej, pomimo istniejących na rynku pracy miejsc i zdolności oraz gotowości do podjęcia zatrudnienia. Organ stwierdził, że wprawdzie konieczność stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną wynika z orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, jednakże sposób sprawowania opieki nie został określony w ustawie o świadczeniach rodzinnych i dlatego należy go rozpatrywać przez pryzmat celu tej regulacji. Opieka musi mieć charakter stały bądź długotrwały i odnosić się do wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych osoby pozostającej pod opieką, których z uwagi na niepełnosprawność nie jest w stanie sama sobie zapewnić. Nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15). Sprawowana opieka musi zatem w sposób oczywisty uniemożliwiać wykonywanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie musi mieć cechy opieki stałej lub długotrwałej lub może być sprawowana przez kilka osób zamiennie, taki związek przyczynowo - skutkowy nie istnieje (por. NSA z 16 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 858/21). W ocenie Kolegium ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Małżonkowie utrzymują się z emerytury męża. Mają syna, który mieszka i pracuje w Gdyni. Wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad mężem, cierpiącym - według oświadczenia wnioskodawczyni - na wiele schorzeń (stan po dwóch operacjach onkologicznych, po przeszczepie szpiku kostnego, wszczepieniu rozrusznika serca, endoprotezy biodrowej) oraz astmę. Wnioskodawczyni pomaga mężowi w codziennej toalecie, ubieraniu, smarowaniu maściami przeciwbólowymi, inhalacji, mierzy ciśnienie, przygotowuje posiłki, podaje leki, asystuje na spacerach i wizytach lekarskich, realizuje recepty. A. Z.1 nie jest osobą leżącą, porusza się samodzielnie, nie wymaga karmienia i pojenia. W ocenie Kolegium czynności wykonywane przez wnioskodawczynię są w istocie czynnościami sprowadzającymi się do pomocy przy czynnościach codziennych. Tak świadczona pomoc nie wykracza poza standardowe obowiązki domowe, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym, a zakres, rodzaj i charakter tych czynności mieści się w zakresie prawidłowych relacji rodzinnych, jakie występują pomiędzy małżonkami. Zatem rodzaj i zakres tych czynności nie wyklucza możliwości podjęcia zatrudnienia przez wnioskodawczynię chociażby w niepełnym wymiarze. W ocenie Kolegium, całokształt okoliczności faktycznych sprawy wskazuje, iż nie zachodzi sytuacja, w której można by przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie podjąć żadnej pracy (choćby pracy dorywczej w niepełnym wymiarze czasu) z powodu wykonywania tej opieki. Świadczenie pielęgnacyjne nie może natomiast zostać przyznane w sytuacji, gdy czas poświęcony na czynności opiekuńcze nie absorbuje, przy należytej jego organizacji, zdecydowanej większości dnia. Ponadto, w ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie brak jest podstaw do uznania, że niepełnosprawność męża i konieczność sprawowania nad nim opieki była jedyną przeszkodą do podjęcia przez wnioskodawczynię zajęć zarobkowych, skoro ostatnie zatrudnienie skarżącej miało miejsce ponad cztery lata temu. Ze znajdującego się w aktach sprawy świadectwa pracy wystawionego przez ostatniego pracodawcę - [...] sp. jawna z 5 lutego 2020 r. wynika, że A. Z. zatrudniona była w okresie od 20 listopada 2018 r. do 31 stycznia 2019 r. na 1/4 etatu, a w okresie od 1 lutego 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. na pół etatu, przy czym wielokrotnie w tym okresie przebywała na zwolnieniach lekarskich, w tym na długotrwałym zwolnieniu od 6 września 2019 r. do 19 stycznia 2020 r. Jak wynika z wywiadu środowiskowego A. Z. z uwagi na stan zdrowia (niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym) od kilkunastu lat nie podejmuje pracy. Powyższe okoliczności mogą świadczyć o tym, że rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej oraz jej niepodejmowanie są związane ze stanem zdrowia wnioskodawczyni. W ocenie Kolegium wnioskodawczyni nie wykazała, aby rezygnacja z pracy bądź jej niepodejmowanie było związane jedynie z koniecznością opieki nad mężem, nie zaś było spowodowane innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie wnioskodawczyni. Kolegium wskazało, że przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ust. 1 ustawy muszą być spełnione kumulatywnie. Świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu dla osób niepodejmujących zatrudnienia. Pomiędzy sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną a rezygnacją z zatrudnienia musi występować ścisły związek. Brak tego związku jest przeszkodą w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wniosła A. Z. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 29 grudnia 2023 r. i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęła w uzasadnieniu skargi. Skarżąca wniosła także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nie sprzeciwił się rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Należy wskazać, że organ I instancji wadliwie uznał, że w sprawie miał zastosowanie, m.in art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przepis ten w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jako niezgodny z Konstytucją, nie może być stosowany w dotychczasowym brzmieniu. Wynika to z treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 oraz z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych. Również wadliwe Prezydent uznał, że świadczenie nie może być przyznane z uwagi na to, że A. Z.1 pozostaje w związku małżeńskim ze skarżącą. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu przed 1 stycznia 2024 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Niewątpliwie żona jest osobą na której, w rozumieniu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży obowiązek alimentacyjny wobec męża. Jak wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie art. 17 ust. 1 ustawy w żaden sposób nie dookreśla pojęcia opieki. Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter sprawowanej opieki. Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi o stałość opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, tj. 24 godziny na dobę (zob.: B. Chludziński [w:] P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17; wyroki: NSA z 23 listopada 2021 r., sygn. akt I OSK 786/2, WSA w Rzeszowie z 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 590/19; WSA we Wrocławiu z 6 listopada 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 287/19; WSA w Gliwicach z 25 listopada 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 970/19). W rozpoznawanej sprawie jest okolicznością niesporną, że mąż skarżącej jest osobą zaliczoną do znacznego stopnia niepełnosprawności. Wymaga stałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Ustalony stopień niepełnosprawności, co wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, datuje się od 28 października 2016 r. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, treść orzeczenia o niepełnosprawności jest wiążąca dla organów orzekających w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (wyrok NSA z 15 października 2021 r., sygn. akt I OSK 643/21). Legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu pomocy i wsparcia ze strony innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stanowić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W rozpoznawanej sprawie organy nie kwestionowały samego faktu sprawowania opieki przez skarżącą nad mężem. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca sprawuje opiekę. Mąż ma 74 lata. Jak wynika z akt sprawy, w tym oświadczenia skarżącej A. Z.1 porusza się o kuli, ma endoprotezę biodra i trudności w chodzeniu. Przeszedł dwie operacje onkologiczne, przeszczep szpiku, ma dolegliwe bóle kości i stawów. Cierpi na okresowy bezdech, ataki kaszlu, co wymaga podania inhalatora lub tlenu. Cierpi na niewydolność serca i ma wszyty rozrusznik. Jest po zabiegu ablacji. Opieka sprawowana przez skarżącą ma charakter stały. Zważyć należy, że opieka nad niepełnosprawną osobą nie polega na wykonywaniu tylko koniecznych czynności opiekuńczych (pomoc w zabiegach higienicznych, w przemieszczaniu się, podawanie leków, robienie zakupów, przygotowywaniu i podawaniu posiłków, wyjazdów do lekarza), lecz także na stałej gotowości świadczenia pomocy. Nie sposób też uznać, aby opiekun wykonał przy chorym wszystkie czynności - ciągiem w jednym czasie, po czym udał się do pracy, nawet w niepełnym wymiarze czasu. Skarżąca pracowała do końca stycznia 2020 r. na ćwierć i następnie pół etatu. Mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności od 2019 r. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od października 2016 r. Podnieść należy, że przepis art. 17 ust. 1 ustawy nie zakreśla ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia, czy też jego niepodejmowania z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie - po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia - wystąpi o świadczenie pielęgnacyjne. Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy powinna być dokonywana adekwatnie do czasu, w którym wnioskodawca występuje o przyznanie świadczenia. Istotne jest więc, czy w dniu złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca spełnia ustawowe przesłanki do jego przyznania. Kluczowym jest, że stan zdrowia męża skarżącej w chwili złożenia wniosku, doprowadził do konieczności sprawowania nad nim stałej opieki, a wobec tego, czy opieka ta uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. Niewątpliwie konieczność objęcia niepełnosprawnego członka rodziny opieką i jej permanentne sprawowanie uniemożliwia podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia. Wskazać należy, że system świadczeń rodzinnych został tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny, wymuszającej rezygnację z zatrudnienia lub niepodejmowaniem tego zatrudnienia. Stanowisko organu, że powodem rezygnacji z zatrudnienia oraz jego niepodejmowaniem jest stan zdrowia skarżącej (umiarkowana niepełnosprawność), a nie konieczność opieki nad mężem, jest jedynie przypuszczeniem, nie mającym udokumentowania w aktach sprawy. Z przepisu art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy wynika, że świadczenie nie może być przyznane opiekunom, którzy są niepełnosprawni, ale w stopniu znacznym. Skarżąca do takich osób się nie zalicza. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności uznać należy, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy oraz art. 77 § 1 i 80 kpa. Przedwczesne i nie znajdujące oparcia w materiale dowodowym jest więc stanowisko organów, że skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia, z przyczyn wskazanych w decyzjach. Sąd zwraca uwagę, że od 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy z 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429), które w zasadniczy sposób zmieniły dotychczasowe warunki przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych. Niemniej jednak na podstawie art. 63 ust. 1 tej ustawy w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Przy czym art. 63 ust. 1 tej ustawy uzależnia zastosowanie przepisów dotychczasowych od powstania prawa, a nie jego stwierdzenia w decyzji. O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza zaistnienie wymaganych przez prawo przesłanek w chwili złożenia wniosku. W konsekwencji art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku wniosku o świadczenie pielęgnacyjne złożonego skutecznie przed 1 stycznia 2024 r. organ rozpatrując ten wniosek po 1 stycznia 2024 r. zobowiązany jest ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określone w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Ze wszystkich wyżej omówionych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ppsa oraz art. 135 ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 205 § 2 ppsa (pkt 2 sentencji wyroku). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym uzasadnione było treścią art. 119 pkt 2 ppsa. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni stanowisko przedstawione w niniejszym uzasadnieniu.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło