I SA/Wa 1147/12
WyrokWSA w Warszawie2012-11-20
Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Przemysław Żmich, Marek Leszczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba nieposiadająca tytułu prawnego do nieruchomości może być stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, jeśli twierdzi, że decyzja ta dotyczy jej obowiązku wydania nieruchomości?Ratio decidendi
Osoba nieposiadająca tytułu prawnego do nieruchomości w dacie komunalizacji nie może być uznana za stronę postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Postępowanie to nie dotyczy interesu prawnego użytkownika, najemcy czy posiadacza bez tytułu prawnego, a jedynie interesu prawnego podmiotów, którym przysługiwał tytuł własności lub które mogłyby wykazać, że tytuł własności przysługiwał im, a nie Skarbowi Państwa.Stan faktyczny
Skarżący S. R. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z 1992 r., twierdząc, że posiadał interes prawny do jej kwestionowania, ponieważ nieruchomość była wykorzystywana przez związek wyznaniowy, a on sam był jej użytkownikiem. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że skarżący nie posiada legitymacji procesowej jako strona, ponieważ nie wykazał tytułu prawnego do nieruchomości w dacie komunalizacji. WSA w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Przemysław Żmich WSA Marek Leszczyński Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2012 r. sprawy ze skargi S. R. na postanowienie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] Minister Administracji i Cyfryzacji, po rozpatrzeniu wniosku S. R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy wcześniejsze postanowienie z dnia [...] marca 2012 r., znak: [..], którym odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. nr [...] w części stwierdzającej nabycie przez Dzielnicę Gminę W. prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...] z obrębu [...], opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 1992 r., nr [...] stwierdził nabycie przez Dzielnicę Gminę W. prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], ozn. w ewidencji gruntów jako działki nr [...] z obrębu [...], opisanych w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].
S. R. zwrócił się do Ministra Administracji i Cyfryzacji z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji komunalizacyjnej w części dotyczącej działki nr ewidencyjny [...], w obrębie [...] o powierzchni [...] m2, położonej przy ul. [...] w W., wskazując, że związek wyznaniowy działający obecnie pod nazwą [...] Uniwersytet [...] od 1986 r. korzystał z nieruchomości przy ul. [..] w W. na potrzeby zakwaterowania studentów, na potrzeby dydaktyczne oraz jako siedziba związku na terenie Polski. Zdaniem wnioskodawcy okoliczności te wyłączyły możliwość komunalizacji nieruchomości w oparciu o art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) (– dalej jako P.w.s.t). S. R. poinformował również, że ma interes prawny do złożenia takiego wniosku, bowiem przeciwko niemu toczy się przed Sądem Okręgowym w W. postępowanie o wydanie nieruchomości przy ul.[...] w W.
W toku postępowania organ pierwszej instancji wskazał, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej podstawowym wymogiem formalnym jest ustalenie, czy podmiot, który je inicjuje posiada legitymację procesową do skutecznego wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania nadzorczego. Minister Administracji i Cyfryzacji wyjaśnił, że przymiot strony w myśl przepisu art. 28 k.p.a. posiada każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes ten musi mieć charakter prawny, tzn. musi istnieć norma prawna, przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do określonego podmiotu możliwości wydania przez organ decyzji lub podjęcia czynności. Ponadto pojęcie strony musi być wyinterpretowane z przepisów prawa materialnego, tj. z normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Organ pierwszej instancji zauważył, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko zgodnie z którym w postępowaniu komunalizacyjnym prowadzonym na podstawie P.w.s.t., stroną postępowania jest Skarb Państwa i właściwa gmina, na której rzecz następuje przekształcenie własnościowe, a także podmiot, który wykaże, iż miał w dacie komunalizacji tytuł prawnorzeczowy do spornej nieruchomości. Jednocześnie przyjmuje się, że postępowanie komunalizacyjne nie dotyczy interesu prawnego osób legitymujących się tytułem użytkownika, najemcy lub bez tytułu prawnego, bowiem komunalizacja nie wpływa na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Minister Administracji i Cyfryzacji zauważył, że ze znajdującej się w aktach administracyjnych karty inwentaryzacyjnej nr [...] wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na mocy decyzji z dnia [..] maja 1969 r. znak: [...] Prezydium Rady Narodowej [...] stwierdziło, że grunt i wszystkie budynki położone w W. oznaczone nr hip. [...] (obejmujące działkę nr [...]) przeszły na własność Państwa wobec nie złożenia przez osoby uprawnione wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Następnie Ministerstwo Gospodarki Komunalnej orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1969 r. znak: [...] po rozpatrzeniu skargi J. B. oraz J. B. na w/w decyzję, nie znalazło podstaw prawnych do uchylenia decyzji z dnia [...] maja 1969 r. Dodatkowo, po rozpatrzeniu pisma J. B. i J. B. o sprostowanie i powtórne przeanalizowanie w/w decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1969 r. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej pismem z dnia [...] maja 1969 r., znak: [...] poinformowało, iż nie znajduje podstaw do zmiany w/w decyzji. Stosownie do wskazanego wyżej art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy prawo własności nieruchomości przeszło na własność gminy z mocy samego prawa, co w konsekwencji sprowadzało się do braku konieczności wydawania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) majątek jednostek samorządu terytorialnego przeszedł - z mocy prawa - na własność Skarbu Państwa.
Minister Administracji i Cyfryzacji zauważył, że pełnomocnik wnioskodawcy dołączył do wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego oświadczenia [...] osób, które miały potwierdzać, że z przedmiotowej nieruchomości w dniu 10 maja 1990 r. korzystał związek wyznaniowy. Z oświadczenia H. P. wynika, że przy ul. [...] zamieszkiwał S. R., z którym zamieszkali inni członkowie związku. Natomiast z oświadczenia M. J., R. P. i W. Z. wynika natomiast, że lokal przy ul. [...] był wykorzystywany na cele mieszkalne. Ponadto z przesłanego przez wnioskodawcę wypisu z rejestru gruntów dla działki nr [...] wynika, że S. R. jest jedynie użytkownikiem działki nr [...]. Powyższe, zdaniem organu, oznacza, że nie można go uznać za stronę niniejszego postępowania administracyjnego. W ocenie Ministra Administracji i Cyfryzacji skarżący legitymuje się co najwyżej interesem faktycznym związanym z posiadaniem działki nr [...], a nie interesem, prawnym, który podnosi wnioskodawca. Samo posiadanie nie jest bowiem wykonywaniem prawa do rzeczy, lecz wykonywaniem faktycznego władztwa rzeczą. Organ pierwszej instancji zauważył również, że Sąd Rejonowy dla [...] w postanowieniu z dnia [...] stycznia 2003 r., sygn. akt [...] oddalił wniosek S. R. o zasiedzenie w/w nieruchomości, z którego także wynika, iż jest on jedynie posiadaczem działki, a nie jej właścicielem. Ponadto w aktach sprawy znajduje się także postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [..] grudnia 2009 r. umarzające postępowanie w sprawie rozpatrzenia kolejnego wniosku S. R. o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości.
Reasumując Minister Administracji i Cyfryzacji uznał, że wnioskodawca nie legitymuje się przymiotem strony postępowania prowadzonego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Mając na uwadze powyższe Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z dnia [...] marca 2012 r., znak: [..] odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [....] maja 1992 r. nr [....] w części stwierdzającej nabycie przez Dzielnicę Gminę [...] prawa własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] z obrębu [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...].
Od powyższego postanowienia S. R. zwrócił się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Ministra Administracji i Cyfryzacji. W wniosku tym podniósł, że nietrafne jest stanowisko organu, iż nie ma on interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej.
W toku postępowania prowadzonego przed organem drugiej instancji Minister Administracji i Cyfryzacji uznał, że po ponownej analizie akt sprawy brak jest podstaw do podważenia stanowiska wyrażonego w postanowieniu wydanym w dniu [...] marca 2012 r., znak: [...]. Organ drugiej instancji w pełni podzielił stanowisko wyrażone w postanowieniu wydanym w pierwszej instancji, a odnoszące się do pojęcia strony postępowania komunalizacyjnego. Organ potwierdził, że S. R. nie wykazał, iż przysługuje mu interes prawny w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a. Minister Admininistracji i Cyfryzacji zauważył, że w niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu z którego wynikałaby dla niego tytuł prawny do spornego mienia (organ z urzędu również nie znalazł) w dacie komunalizacji. Minister Administracji i Cyfryzacji wskazał, że z treści karty inwentaryzacyjnej nr [..] wynika, iż Skarb Państwa został wpisany jako właściciel działki nr [...] na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Natomiast decyzja Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia [...] maja 1969 r., znak: [..] traktowała, iż grunty i wszystkie budynki położone w Warszawie przy ul. [...] , [...] przeszły na własność Państwa wobec nie złożenia przez osoby uprawnione wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, zgodnie z wymogami art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Do ww. decyzji ustosunkowało się Ministerstwo Gospodarki Komunalnej w piśmie z dnia [...] maja 1969 r., znak: [...] oraz w orzeczeniu z dnia [...] grudnia 1969 r., znak: [...]. W tych rozstrzygnięciach uznano, że brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonej decyzji oraz oddania w użytkowanie wieczyste nieruchomości w W. przy ulicy [...], bowiem stosownie do art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy prawo własności nieruchomości przeszło na własność gminy z mocy prawa. Organ odwoławczy wskazał również, że w aktach administracyjnych znajdują się oświadczenia [...] osób, które mają potwierdzać, że z przedmiotowej nieruchomości korzystał związek wyznaniowy, co z kolei ma wyłączyć sporną nieruchomość z zakresu regulacji art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Z załączonych oświadczeń wynika, iż na nieruchomości przy ulicy [...] przebywali członkowie [...] Uniwersytetu [...]. Organ wyjaśnił, że sam fakt zamieszkiwania czy przebywania nie może być utożsamiany z korzystaniem z tej nieruchomości przez związek dla jego celów. Minister Administracji i Cyfryzacji zauważył, że poza wskazanymi oświadczeniami wnioskodawca nie przedłożył innych dowodów świadczących o tym, iż ze spornej nieruchomości korzystał [...] Uniwersytetu [...] w P. W ocenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z powyższych faktów nie wynika, aby S. R., a tym bardziej związkowi wyznaniowemu [...] Uniwersytet [...] w P., przysługiwało prawo własności do przedmiotowej nieruchomości. Skoro więc S. R. nie posiada tytułu prawnego do nieruchomości zdaniem organu uznać należy, iż nie przysługuje mu przymiot strony w sprawie o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Wojewody [...], jak i przymiot ten nie przysługiwał w postępowaniu komunalizacyjnym zakończonym powyższą decyzją.
Mając na uwadze powyższe ustalenia Minister Administracji i Cyfryzacji postanowieniem z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy wcześniejsze postanowienie z dnia [...] marca 2012 r., znak: [...].
Na powyższe postanowienie S. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż wbrew normie zwartej w art. 127 § 3 k.p.a. zaskarżone postanowienie wydane zostało nie przez Ministra Administracji i Cyfryzacji, lecz z upoważnienia Ministra przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Administracji Publicznej. Natomiast pierwotne postanowienie z [...] marca 2012 roku, utrzymane w mocy przez postanowienie z [...] maja 2012 roku wydane zostało z upoważnienia Ministra Administracji i Cyfryzacji przez Dyrektora Departamentu Administracji i Cyfryzacji. Skarżący zauważył, że kompetencja Ministra określona w art. 127 § 3 k.p.a. nie może być delegowana na inną osobę lub inny organ. Dlatego tylko Minister może ponownie rozpatrzyć sprawę w trybie określonym tą normą i tym samym Zastępca Dyrektora Departamentu nie może oceniać prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez Dyrektora tego samego Departamentu, czyli jego bezpośredniego przełożonego. Zdaniem skarżącego w zaskarżonym postanowieniu błędnie odtworzono stan faktyczny sprawy w zakresie istotnym dla oceny, czy skutek określony w art. 5 ust.1 ustawy z 10 maja 1990 roku Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych polegający na przejściu własności nieruchomości ze
Skarbu Państwa na Gminę [...] w rzeczywistości nastąpił, czy też nie nastąpił. S. R. wskazał, że wbrew ustaleniom organu ze złożonych do akt oświadczeń wynikał nie tylko fakt "zamieszkania, czy przebywania" członków [...] Uniwersytet [...] na terenie nieruchomości, lecz również fakt, iż nieruchomość była wykorzystywana na cele odbywania lekcji, wykładów, sesji relaksacyjno-medytacyjnych i warsztatów, prowadzenia prac porządkowych, sadzenie drzew i krzewów, prowadzenia prac inwestycyjnych, prowadzenia prac przystosowujących nieruchomość do potrzeb Uniwersytetu. Zdaniem skarżącego opisany sposób korzystania z nieruchomości dokładnie i precyzyjnie odpowiada pojęciu korzystania z nieruchomości przez związek wyznaniowy dla jego celów. Nie bez znaczenia, zdaniem skarżącego, jest również to, że [...] Uniwersytet [...] nie buduje kościołów, nie odprawia nabożeństw, nie udziela sakramentów i nie działa w sposób właściwy dla Kościoła Katolickiego, Prawosławnego, Protestanckiego, czy Judaistycznego. Ta odmienność sposobu działania nie pozbawia [...] Uniwersytet [...] charakteru związku wyznaniowego, a podejmowanym przez ten związek czynnościom nie odbiera cech korzystania z nieruchomości przez związek wyznaniowy. Dlatego błędny jest pogląd organu, jakoby wskazywane w złożonych do akt i w żaden sposób nie zakwestionowanych dokumentach czynności nie odpowiadały pojęciu korzystania z nieruchomości przez związek wyznaniowy. Oznacza to również, że organ dokonał nietrafnej oceny, jakoby skarżącemu nie przysługiwał interes prawny w domaganiu się stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. S. R. zauważył, że żaden przepis prawny nie limituje kręgu stron postępowania komunalizacyjnego prowadzonego na podstawie przepisów ustawy z 10 maja 1990 roku. Jego zdaniem krąg ten nie jest i nie może być ograniczony do osób, którym przysługiwałby tytuł własności do komunalizowanej nieruchomości, albowiem w takiej sytuacji żadna osoba inna niż Skarb Państwa, czyli właśnie dotychczasowy właściciel komunalizowanej nieruchomości, nie mogłaby być stroną takiego postępowania. Po drugie zauważyć należy, iż w świetle art. 28 k.p.a. każda osoba, której prawa lub obowiązki zależą od prawidłowego stwierdzenia, czy właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa, czy jednostka samorządowa, może być stroną postępowania komunalizacyjnego. W rezultacie interes prawny skarżącego powinien być określony z uwzględnieniem cywilistycznego charakteru stosunków prawnych kształtowanych decyzją komunalizacyjną. Skarżący wskazał również, że obowiązek wydania nieruchomości obciąża go tylko względem rzeczywistego właściciela nieruchomości jeżeli jest nim Miasto W., skarżący nie ma i nie miał w dniu 27 maja 1990 roku obowiązku wydania nieruchomości jakiejkolwiek osobie innej niż Miasto W. Jeśli zaś jest nim Skarb Państwa, skarżący nie ma i nie miał w dniu 27 maja 1990 roku obowiązku wydania nieruchomości jakiejkolwiek osobie innej niż Skarb Państwa. Reasumując skarżący wskazał, że postępowanie komunalizacyjne zakończone decyzją z [...] maja 1992 roku z całą pewnością dotyczyło jego obowiązku, albowiem dokonało zmiany podmiotu uprawnionego do żądania wydania nieruchomości. W jego ocenie podstawą jego interesu prawnego jest w niniejszej sprawie przepis statuujący wyłączność drogi administracyjnej tj. art.18 ust.1 ustawy z 10 maja 1990 roku Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
W odpowiedzi na skargę Minister Administracji i Cyfryzacji wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną
Dokonując oceny sprawy pod kątem wskazanych wyżej kryteriów, Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa i przepisów postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy w opisanych wyżej okolicznościach faktycznych organy prawidłowo przyjęły, iż skarżący nie legitymuje się prawem do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, gdyż nie przysługuje mu status strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. Na wstępie podkreślenia wymaga, że postępowanie prowadzone w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym i ma charakter nadzorczy bowiem organ, który je prowadzi nie orzeka co do istoty sprawy rozstrzygniętej decyzją objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Organ prowadzący postępowanie w tym trybie dokonuje jedynie ustaleń czy decyzja, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności zawiera wady wyliczone enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1 - 7 k.p.a. Nie oznacza to jednak, że w postępowaniu tym nie obowiązują zasady ogólne postępowania administracyjnego, jak również pozostałe regulacje k.p.a. wyznaczające tryb postępowania. W szczególności jednym z podstawowych kryteriów warunkujących dopuszczalność wszczęcia postępowania administracyjnego jest to, że wniosek w tym przedmiocie pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.
Jak już wskazano wcześniej w sprawie będącej przedmiotem kontroli sądu S. R. domagał się stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r., nr [...]. Materialno - prawną podstawę dla jej wydania stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, pz. 191 i nr 43, poz. 253 ze zm.) – dalej jako Przepisy wprowadzające. W myśli powołanej ustawy warunkiem skutecznego skomunalizowania nieruchomości było to, aby w dniu 27 maja 1990 r., bądź w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej skarżącemu przysługiwały tytuły prawno – rzeczowe do nieruchomości. Nie ulega wątpliwości, że aby uznać inny podmiot za stronę postępowania nadzorczego niezbędne jest wskazanie interesu prawnego do udziału w tym postępowaniu w rozumieniu art. 28 k.p.a. Oznacza to, iż będzie on miał interes prawny jeśli wykaże się tytułem prawnym do nieruchomości będącej przedmiotem komunalizacji, który stałby na przeszkodzie komunalizacji z tego powodu, że przekreślałby tytuł Skarbu Państwa do mienia lub uniemożliwiałby komunalizację z przyczyn przewidzianych w art. 11 powołanej ustawy. Orzecznictwo sądów administracyjnych jest w tym zakres jednolite (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 lutego 2002 r. w sprawie I SA 3261/01, LEX nr 82817, w którym wyrażony został pogląd, że podmiot żądający wznowienia postępowania, który nie brał udziału w postępowaniu komunalizacyjnym, winien wykazać, że przysługuje mu tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości). Tym samym, osoba nie posiadająca przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją komunalizacyjną, nie wykazująca się tytułem prawnym do nieruchomości będącej przedmiotem komunalizacji, nie może skutecznie żądać wznowienia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tej decyzji. Z utrwalonej linii orzecznictwa sądów administracyjnych wynika również, że w postępowaniu komunalizacyjnym uprawnienia strony posiadają tylko Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel oraz właściwa miejscowo gmina przejmująca od niego mienie oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące o tym, że to im, a nie Skarbowi Państwa, przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności do skomunalizowanego mienia. Postępowanie to nie dotyczy natomiast interesu prawnego użytkownika, najemcy, użytkownika wieczystego przedmiotu objętego komunalizacją lub innego podmiotu posiadającego to mienie bez tytułu prawnego. Komunalizacja (której wynikiem jest zmiana podmiotu, któremu przysługuje prawo własności) nie ma bowiem wpływu na zmianę zakresu uprawnień tych osób. Wszystkie zobowiązania związane z komunalizowanym mieniem przejmuje od Skarbu Państwa gmina (por. wyroki NSA: z dnia 29 września 1998 r., sygn. I SA 57/98 LEX nr 45032; z dnia 20 stycznia 2010 r. I OSK 498/09 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Dokonując oceny dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych sprawy w świetle powyższych wytycznych należy zgodzić się z organem pierwszej i drugiej instancji, że S. R. nie wykazał, iż we wspomnianej dacie przysługiwał mu jakikolwiek prawno – rzeczowy tytuł do spornej nieruchomości. W szczególności dowodem takim nie mogą być złożone do akt sprawy oświadczenia 6 osób, gdyż jak słusznie zauważył Minister Administracji i Cyfryzacji potwierdzają one jedynie, że działka oznaczona nr [...] była faktycznie wykorzystywana przez Związek Wyznaniowy, który nie jest przecież reprezentowany przez skarżącego. Wbrew twierdzeniom skarżącego dla oceny jego legitymacji prawnej do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie ma również znaczenia cel na jaki ta nieruchomość została wykorzystana. Nie potwierdza również interesu prawnego wnioskodawcy okoliczność prowadzenia przed Sądem Okręgowym w W. postępowania w sprawie wydania nieruchomości położonej przy ul. [...]. Nadmienić należy, że z akt sprawy wynika, iż postanowieniem z dnia [...] stycznia 2003 r., sygn. akt IV [...] Sąd Rejonowy dla W. oddalił wniosek skarżącego o stwierdzenie zasiedzenia, a postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r., sygn. akt I NS [...] umorzył postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego o zasiedzenie własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Nie można również uznać, że postępowanie komunalizacyjne dotyczyło obowiązku S. R., albowiem dokonało zmiany podmiotu uprawnionego do żądania wydania nieruchomości, gdyż ustalenie to nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Wbrew bowiem twierdzeniom skarżącego przepisy komunalizacyjne i orzecznictwo ściśle określają krąg osób, którym przysługuje status stron postępowania administracyjnego.
Za niezasadny należy również uznać zarzut naruszenia normy zawartej w art. 127 § 3 k.p.a. Wbrew zarzutom skarżącego powołany przepis nie wyłącza możliwości delegowania przez organ monokratyczny, to jest Ministra uprawnień do podpisania z upoważnienia organu przez dyrektora departamentu w I instancji i zastępcę dyrektora departamentu w II instancji. Takie wyłączenie mogłoby w określonych sytuacjach prowadzić do paraliżu organizacyjnego i niemożności załatwienia sprawy w ustawowym terminie w drodze kończącego postępowanie rozstrzygnięcia (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. sygn. P 57/07).
Reasumując w ocenie Sądu nadesłane przez S. R. na żądanie organu dokumenty nie potwierdzają tytułu prawnego, który by mu przysługiwał do działki nr [...]. Zatem stanowisko Ministra Administracji i Cyfryzacji, iż skarżący nie wykazał interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. do wszczęcia i w konsekwencji prowadzenia postępowania nadzorczego jest prawidłowe. Zarzuty skargi z uwagi na powyższe rozważania nie mogą się ostać, bowiem zaskarżone postanowienia są zgodne z prawem. Skoro bowiem skarżący nie legitymował się przymiotem strony postępowania komunalizacyjnego, to wszczęcie postępowania nadzorczego z jego inicjatywy było w tej sytuacji niedopuszczalne. W związku z powyższym obowiązkiem organu wynikającym z art. 149 § 3 k.p.a. było orzeczenie o odmowie jego wszczęcia.
Mając na uwadze wszystkie wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło