I SA/Wa 1151/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie NSA Anna Lech (spr.) asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant asystent sędziego Marta Ways po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi A. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie uwłaszczenia [...] oddala skargę. I SA/Wa 1151/04 UZASADNIENIE Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania A. od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2001 r. wydanej w przedmiocie uwłaszczenia [...] nieruchomością położoną w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2 działki nr [...], [...] i [...] obręb [...], umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan sprawy: Wojewoda [...], działając na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2001 r. uwłaszczył [...] nieruchomością położoną w W. przy ul. [...] o pow. [...] m2 działki nr [...], [...] i [...] obręb [...]. Od tej decyzji A. złożyła odwołanie. Zgodnie z art. 127 § 1 kpa odwołanie od decyzji służy stronie. Stroną zaś jest osoba posiadająca interes prawny lub obowiązek (art. 28 kpa), przy czym sam fakt doręczenia decyzji uwłaszczeniowej A. nie przesądza o posiadaniu interesu prawnego w postępowaniu uwłaszczeniowym. A. nie przedłożyła żadnych dokumentów, z których wynikałyby jakiekolwiek prawa rzeczowe do przedmiotowego gruntu istniejące w dniu 5 grudnia 1990 r. W szczególności zaś prawa rzeczowe, ani też prawo zarządu nie może być wywodzone z pisma Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] grudnia 1969 r. (co stwierdził już Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...]), które dotyczy opłat z tytułu użytkowania gruntu o pow.[...] m2. Skoro A. nie wykazała się prawem zarządu do przedmiotowego gruntu istniejącym w dniu 5 grudnia 1990 r., to nie ma przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym potwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu przez podmiot legitymujący się prawem zarządu. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury złożyła A. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie: art. 7, 28, 77 § 1 i 80 kpa oraz przepisów prawa materialnego, a w szczególności art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 32, poz. 159) oraz art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomościami (Dz. U. Nr 22, poz. 99). W uzasadnieniu skargi A. podniosła, że Instytut [...] A. jest placówką naukową od roku 1952. Został utworzony uchwałą Prezydium A. z dnia [...] grudnia 1952 r., zatwierdzoną następnie uchwałą Prezydium Rządu z dnia [...] września 1953 r. Podstawę prawną tej uchwały stanowił art. 42 i 56 wówczas obowiązującej ustawy z dnia 30 października 1951 r. o Polskiej Akademii Nauk (Dz. U. Nr 57, poz. 391). Uchwała Rady Ministrów z dnia [...] kwietnia 1957 r. o oddaniu w użytkowanie części nieruchomości przy ul. [...] wyposażyła więc Instytut w mienie niezbędne do prowadzenia jego działalności. Instytut objął przedmiotową nieruchomość w posiadanie w roku 1957 i władał nią na takich samych zasadach jak [...]. W roku 1961 zgodnie z art. 37 powołanej ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach teren ten przeszedł w użytkowanie Instytutu [...] A. i [...]. Fakt użytkowania omawianej nieruchomości w roku 1969 przez A. potwierdziło również Prezydium Rady Narodowej W. wyznaczając Instytutowi A. opłatę roczną za użytkowanie. Zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) prawo użytkowania przysługujące A. i [...] przekształciło się z mocy prawa w zarząd. Z komentarza do ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Edward Drozd i Zygmunt Truszkowicz, Komentarz do ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, Wydawnictwo Stowarzyszenie Notariuszy Rzeczypospolitej Polskiej, Poznań - Kluczbork 1994) wynika, że (...) "istotą uregulowania zawartego w art. 87 było usunięcie sprzeczności między użytkowaniem przysługującym państwowym jednostkom organizacyjnym, a zasadą jedności własności państwowej. Państwowej jednostce organizacyjnej nie mogło bowiem przysługiwać użytkowanie rozumiane jako ograniczone prawo rzeczowe" (...), co sugerowała treść dotychczasowego przepisu. Nastąpiło więc jedynie przekształcenie dotychczasowej formy korzystania z nieruchomości z użytkowania w zarząd. Tak więc późniejsza decyzja z dnia [...] września 1989 r. o przekazaniu całej nieruchomości w zarząd [...] mogła mieć jedynie charakter deklaratoryjny. Jest ona również sprzeczna ze stanem faktycznym i prawnym sprawy. Fakt legitymowania się prawem zarządu w dniu 5 grudnia 1990 r. skutkował nabyciem przez A. prawa użytkowania wieczystego części gruntu i własności budynku. W konkluzji A. stwierdziła, że organ orzekający nie przeprowadził wnikliwego postępowania dowodowego, nie ustalił w sposób właściwy stanu faktycznego sprawy oraz dokonał błędnej wykładni powołanych w sentencji przepisów prawa materialnego, w sposób sprzeczny z tymi przepisami uznał, że jedynie w przypadku [...] nastąpiło przekształcenie prawa użytkowania w zarząd i uwłaszczenie z mocy prawa, co stanowi naruszenie przepisów art. 7, 28, 77 § 1 i 80 kpa. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie mogła być uwzględniona. Istotą postępowania w niniejszej sprawie było ustalenie czy A. jest stroną postępowania o nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] z siedzibą w W. przy ul. [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa o powierzchni [...] m2 oraz własność budynków na tym gruncie. Zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na interes prawny lub obowiązek. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Może to być norma należąca do prawa administracyjnego bądź do innych gałęzi prawa, np. prawa cywilnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony został pogląd, uznawany również w doktrynie, iż podstawą legitymacji procesowej strony jest przepis prawa materialnego wskazujący na własne prawo (interes prawny) lub obowiązek podmiotu, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Szczególnymi cechami interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym i w prawie administracyjnym jest po pierwsze bezpośredniość związku między sytuacją danego podmiotu, a wspomnianą normą prawa materialnego, na której budowany jest interes prawny. Oznacza to, że jeżeli sprawa dotyczy dwóch lub więcej podmiotów, to interes prawny mają tylko te z nich, których sytuacja prawa wynika wprost z normy prawa materialnego, a nie powstaje za pośrednictwem drugiego podmiotu. Drugą szczególną cechą interesu prawnego jest jego realność, interes ten musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Nie może to być interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny (wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z 2 lutego 1996 r., sygn. akt IV SA 846/95 oraz glosa Jana Zimermana OSP z 1997 r., nr 4, poz. 83). Strona skarżąca podnosi, że przepisami prawnymi uzasadniającymi jej interes prawny jest art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach oraz art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczenia nieruchomości. Art. 37 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159 ze zm.) stanowi, że tereny stanowiące własność Państwa będące do dnia wejścia w życie tej ustawy, to jest do dnia 21 października 1961 r. w użytkowaniu lub zarządzie jednostek państwowych, przechodzą w użytkowanie tych jednostek. Natomiast art. 87 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) wskazuje, że grunty państwowe będące w dniu wejścia w życie tej ustawy (to jest w dniu 1 sierpnia 1985 r.) w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przechodzą w zarząd tych jednostek. Sąd nie podziela poglądu, że powołane przepisy przesądzają o istnieniu interesu prawnego skarżącej, gdyż A. nie wylegitymowała się istnieniem zarządu tą nieruchomością. Kwestia istnienia zarządu przedmiotową nieruchomości była już przedmiotem rozstrzygania przez organy administracji publicznej i Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie I SA 2211/02. W uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę A. na odmowę wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o oddanie w zarząd [...] nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] sąd wskazał, że A. "nie wystąpiła o uregulowanie stanu prawnego posiadanego gruntu i postępowanie regulacyjne, prowadzone na wniosek [...], nie dotyczyło jej interesu prawnego. Interes prawny bowiem, legitymujący do udziału w postępowaniu regulacyjnym, wyraża się chęcią uzyskania tytułu do gruntu, natomiast skarżąca nie okazała takiej woli. Interesu prawnego skarżącej nie dowodzi także pismo z dnia [...] grudnia 1969 r., ustalające opłaty za użytkowanie części gruntu, gdyż podobne pismo - z dnia [...] grudnia 1969 r., nr [...], ustalające opłaty za użytkowanie terenu o powierzchni [...] m2 – otrzymał [...], lecz nie zostało uznane za tytuł prawny do gruntu, jeżeli doszło do wydania decyzji regulacyjnej". Skoro zatem pozostaje w obiegu prawnym ostateczna i prawomocna decyzja o zarządzie przedmiotową nieruchomością wykonywanym przez [...], to zaskarżona decyzja odmawiająca A. prawa strony nie narusza prawa. Nadto podnieść należy, że sąd uznał, że wniosek strony skarżącej o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozstrzygnięcia postępowania toczącego się w sprawie, sygn. akt I SA/Wa 1150/04 ze skargi A. na decyzję o odmowie uwłaszczenia A. przedmiotową nieruchomością nie zasługuje na uwzględnienie. Skoro bowiem pozostaje w obrocie prawnym ostateczna decyzja o zarządzie tą nieruchomością przez [...], a skarga na tę decyzję złożona przez A. została przez Naczelny Sąd Administracyjny oddalona, a nadto w obrocie prawnym pozostaje decyzja o uwłaszczeniu [...] tą nieruchomością, to w obu toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie sprawach sąd miał obowiązek wziąć tę okoliczność pod uwagę. A zatem zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie nie byłoby zasadne. W konkluzji stwierdzić należy, że zgodnie z art. 127 § 1 kpa od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie. Skoro skarżąca A. nie wykazała, że jest stroną postępowania, to z tych względów sąd uznał, że zaskarżona decyzja umarzająca postępowanie odwoławcze nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.