I SA/Wa 1151/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Gabriela Nowak Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2012 r. sprawy ze skargi A.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odpłatnych usług opiekuńczych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z [...] maja 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania A.D. od decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] marca 2012 r., nr [...] przyznającej odpłatne usługi opiekuńcze w okresie od 2 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wnioskiem z 12 grudnia 2011 r. A.D. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. m.in. o przyznanie dalszych nieodpłatnych usług opiekuńczych w okresie od 1 stycznia 2012 r. Decyzją z [...] stycznia 2012 r., nr [...] Prezydent Miasta P. przyznał wnioskodawcy odpłatne usługi opiekuńcze w okresie od 2 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. w wymiarze 4 godzin dziennie od poniedziałku do piątku. Za godzinę świadczonych usług ustalono odpłatność w wysokości 2,00% (z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe) kwoty 12 zł, tj. 0,24 zł (kwota 12 zł, obowiązująca od 1 stycznia 2012 r., stanowi całkowity koszt jednej godziny usług świadczonych przez Polski Czerwony Krzyż). Od powyższej decyzji odwołanie wniósł A.D., kwestionując odpłatność za usługi opiekuńcze. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] lutego 2012 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, jako przyczynę podając brak uwzględnienia przez organ wydatków na leki i leczenie, które mogą stanowić przesłankę zwolnienia skarżącego z obowiązku ponoszenia wydatków na usługi opiekuńcze. Prezydent Miasta P., po ponownym rozpatrzeniu sprawy ustalił, że A.D. jest osobą niepełnosprawną z orzeczonym na stałe [...] stopniem niepełnosprawności. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jego dochód wynosi [...] zł (dochód [...] zł, na który składa się: dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł, zasiłek stały w wysokości [...] zł; pomniejszony o kwotę [...] zł, wpłacaną komornikowi z tytułu zaległych alimentów). Zgodnie z aktualizacją wywiadu środowiskowego z 7 marca 2012 r. miesięczne stałe obciążenia związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą: czynsz – [...] zł, energia elektryczna – [...] zł, woda – [...] zł, gaz – [...] zł. W decyzji Prezydent wskazał, że odpłatność za usługi opiekuńcze ustala się zgodnie z tabelą stanowiącą załącznik nr [...] do uchwały Rady Miasta P. z [...] maja 2004 r., nr [...] w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i ustalania odpłatności za usługi opiekuńcze oraz szczegółowych warunków częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat jak również tryb ich pobierania. Zgodnie z tą tabelą, uzyskując dochód w wysokości [...] zł, A.D. powinien opłacać jedną godzinę usług w wysokości 0,24 zł. Jak następnie organ wyjaśnił, można zwolnić z odpłatności za usługi w całości, jeśli osoba, której udzielono pomocy w formie usług opiekuńczych, ponosi wydatki na leczenie w takiej wysokości, że po odliczeniu kosztów leczenia, dochód nieprzekraczałby kryterium dochodowego. Pomimo, iż skarżący systematycznie zakupuje leki, organ nie zastosował zwolnienia od opłat za świadczone usługi opiekuńcze z uwagi na fakt, że na zakup leków i leczenie A.D. otrzymuje systematyczną pomoc z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. I tak, w każdym miesiącu 2011 r. skarżący był objęty pomocą finansową w postaci zasiłków celowych na zakup leków w łącznej wysokości [...] zł. Przy przedstawionych fakturach na leki opiewających na kwotę [...] zł Prezydent uznał, że skarżący nie ponosi sam wydatków na koszty leczenia i rehabilitację, gdyż pokrywane są one w całości ze środków MOPS, a zatem nie ma wskazań do zwolnienia z odpłatności za przyznane usługi opiekuńcze. W związku z powyższym Prezydent Miasta P. decyzją z [...] marca 2012 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), przyznał A.D. odpłatne usługi opiekuńcze w okresie od 2 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. w wymiarze 4 godzin dziennie od poniedziałku do piątku, ustalając odpłatność za godzinę świadczonych usług w wysokości 0,24 zł. W odwołaniu od decyzji A.D. zarzucił Prezydentowi naruszenie art. 7, 10, 75 i 77 Kpa oraz uchwały Rady Miasta P. z [...] maja 2004 r., nr [...]. Podniósł, że w § 6 ww. uchwały nie ma żadnej wzmianki, by w sytuacji, gdy dana osoba ma przyznane środki na leki z MOPS, nie było możliwości odliczenia od jej dochodu tych wydatków w celu uzyskania nieodpłatnych usług opiekuńczych. Ponadto odwołujący zakwestionował ustaloną przez organ I instancji sumę wydatków na leki twierdząc, że wyniosły one [...] zł. Różnica ta wynosi zatem [...] zł, czyli miesięcznie [...] zł i ta kwota powinna być odliczona od dochodu jako wydatki na leki. W takiej sytuacji kryterium dochodowe nie zostałoby przekroczone i odwołującemu przysługiwałyby usługi nieodpłatne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z [...] maja 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że wnioskodawca uzyskał dochody przekraczające kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 477 zł. Przekroczenie to wyniosło [...] zł i jest mniejsze od 30%, co uzasadnia ustalenie odpłatności na najniższym poziomie, tj. 2% całkowitej ceny usługi, wynoszącej 12 zł. Ponadto, w ocenie organu odwoławczego, Prezydent zasadnie odmówił A.D. zwolnienia od opłat z uwagi na wydatki na leczenie. Z samego uznaniowego charakteru decyzji o zwolnieniu od opłat wynika uprawnienie organu orzekającego do uwzględnienia sytuacji wnioskodawcy w jej całokształcie, także w aspekcie uzyskiwanych świadczeń celowych. Z tego powodu, biorąc pod uwagę kwotę przyznanej pomocy finansowej na zakup leków w wysokości [...] zł, nawet przy faktycznych wydatkach poniesionych w wysokości [...] (co nie zostało jednak udokumentowane), udzielona pomoc w 2011 r. pokryła wydatki na leki w 88%. Tym samym Prezydent nie przekroczył granic uznania administracyjnych przyznając odpłatne usługi opiekuńcze. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A.D., podnosząc argumenty tożsame jak te zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie sądu podlegają zatem zgodność aktów administracyjnych (w tym przypadku decyzji) zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji, w toku rozpoznawanej sprawy, nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Zgodnie zaś z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270.; dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając przedmiotową sprawę według wskazanych wyżej kryteriów, sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona, jednak z innych przyczyn niż w niej podniesione. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] maja 2012 r. narusza bowiem przepisy prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Jak wynika z komparycji zaskarżonej decyzji oraz komparycji decyzji, która zapadła w dniu [...] lutego 2012 r., w sprawie [...], w wydawaniu obu decyzji brali udział ci sami członkowie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. w osobach M. J. i B. K. Zgodnie natomiast z treścią przepisu art. 27 § 1 Kpa członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 Kpa. Natomiast zgodnie ze znowelizowanym ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r., która weszła w życie w dniu 11 kwietnia 2011 r. (Dz. U. z 2011r. Nr 6, poz.18), przepisem art. 24 § 1 pkt 5 Kpa, pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Taka sytuacja miała miejsce w toku niniejszego postępowania, wszczętego na wniosek skarżącego. Zdaniem sądu, powyższa okoliczność powoduje wypełnienie dyspozycji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., określającego w jakich przypadkach sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję z powodów dających podstawę do wznowienia postępowania. Nowelizacja przepisów procedury administracyjnej, o której mowa powyżej, ma na celu wzmocnienie gwarancji obiektywizmu i ochrony przed stronniczością w orzekaniu przez organy administracyjne. Jest to istotne zwłaszcza dlatego, że zasada obiektywizmu musi być respektowana we wszystkich stadiach załatwiania spraw administracyjnych, niezależnie od rozwiązań ustrojowych ważących na toku instancji administracyjnych (Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, B. Adamiak, J. Borkowski, wyd. 12, str. 176). Stwierdzenie takich wad formalnych postępowania administracyjnego zwalnia obecnie Sąd od merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. Ze względu na powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) oraz art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.