I SA/Wa 1155/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2011 r. sprawy ze skargi [...] S. [...] w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej [...] S. [...] w W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] Spółdzielni [...] w W. "[...]" o ponowne rozparzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], sprostowanej postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r., umarzającej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej w W. [...] z dnia [...] grudnia 1973 r., przyznającej Spółdzielni lokal użytkowy w budynku przy ul. [...] w W. o pow. [...] m2 – utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., z dnia [...] kwietnia 2011 r. została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Pismem z dnia 14 maja 2007 r. [...] Spółdzielnia [...] w W. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej w W. [...] z dnia [...] grudnia 1973 r, nr [...], którą przyznano Spółdzielni lokal użytkowy o pow. [...] m2 w budynku przy ul. [...] w W., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 2 ust. 1 w zw. z art. 4, art 7, art. 13 i art. 14 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe (Dz. U. z 1962 r., Nr 47, poz. 227 ze .zm.) oraz art. 99 § 1 k.p.a. Zawiadomieniem z dnia 10 marca 2009 r. Kolegium wszczęło postępowanie w sprawie przedmiotowego wniosku. Pismem z dnia 17 listopada 2009 r. Urząd Miasta [...] W. poinformował Kolegium, iż z pisma procesowego Spółdzielni, złożonego w sprawie sygn. akt [...] oraz złożonego, również w postępowaniu sądowym, protokołu technicznego z dnia 1 marca 1974 r. przekazania obiektu po byłej kotłowni wynika, iż Spółdzielnia nie objęła lokalu w terminie wskazanym w decyzji o przydziale lokalu. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], sprostowaną postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r., Kolegium - działając na podstawie art. 157 § 3 k.p.a i art. 158 § 1 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. - umorzyło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej w W. [...] z dnia [...] grudnia 1973 r, przydzielającej Spółdzielni lokal użytkowy (na potrzeby warsztatowo - magazynowe) w budynku przy ul. [...] w W. o pow. użytkowej [...] m2, "do czasu wygaśnięcia lokalizacji i bez prawa do lokalu zastępczego". W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że dla określenia, czy badana decyzja została wydana zgodnie obowiązującymi w jej zakresie przepisami prawa, istotne znaczenie ma stan prawny obowiązujący w dacie jej wydawania, tj. w dniu [...] grudnia 1973 r. Jak ustalono na podstawie akt sprawy, w szczególności treści protokołu technicznego przekazania obiektu po byłej kotłowni z dnia 1 marca 1974 r oraz pisma Zakładu Energetyki Cieplnej z dnia 7 stycznia 1974 r., Spółdzielnia nie objęła przedmiotowego lokalu w terminie wskazanym w decyzji o przydziale. Tymczasem, zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe (Dz. U. Z 1962 r., Nr 47, poz. 227 ze zm.) przydział traci ważność o ile przydzielony lokal nie zostanie objęty przez uprawnionego z jego winy w ciągu 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji o przydziale. Decyzja z dnia [...] grudnia 1973 r. nie została zaskarżona w trybie instancyjnym co oznacza, że stała się ostateczna. Jak wynika z dokumentów, Spółdzielnia weszła w posiadanie lokalu w dniu [...] maja 1974 r., zatem po upływie wskazanego w powołanym wyżej przepisie, terminu. Oznacza to, że decyzja o przydziale lokalu wobec nie objęcia tego lokalu w określonym terminie, utraciła moc prawną (wygasła z mocy prawa), a tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia jej nieważności. W konsekwencji, w zaistniałej sytuacji postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Pismem z dnia 22 grudnia 2009 r. S. [...] w W. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy, zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...]. We wniosku podniesiono zarzut dokonania przez organ nieprawidłowych ustaleń i oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego poprzez uznanie, iż decyzja z dnia [...] grudnia 1974 wygasła z mocy prawa. Powołując się na art. 6 k.p.a, wnioskodawca stwierdził, że naruszenie zasady legalności powoduje wadliwość decyzji administracyjnej w stopniu obligującym właściwe organy administracji publicznej do stwierdzenia nieważności na podstawie art 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., na podstawie art. 138 § 1 k.p.a., utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w rozpatrywanej sprawie postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1973 r. wszczęte zostało z uwagi na ewentualność wystąpienia przesłanki, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Na okoliczność pojęcia "rażącego prawa" Kolegium przywołało orzecznictwo sądów administracyjnych. Następnie, odnosząc się do zarzutu nieprawidłowej oceny materiału dowodowego, organ wskazał na konieczność przywołania art. 2 i art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe, obowiązującej w dacie wydania decyzji przydziałowej. Organ podkreślił, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, a w szczególności z treści protokołu technicznego przekazania obiektu po byłej kotłowni z dnia 1 marca 1974 r. oraz pisma Zakładu Energetyki Cieplnej z dnia 7 stycznia 1974 r., że Spółdzielnia nie objęła przedmiotowego lokalu w przewidzianym dyspozycją art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 r. Prawo lokalowe, 30 dniowym terminie od dnia uprawomocnienia się decyzji o przydziale. Zgodnie zaś z dyspozycją powołanego wyżej przepisu w takim przypadku, przydział " traci ważność". Decyzja z dnia [...] grudnia 1973 r. nie została zaskarżona w trybie instancyjnym, co oznacza, że stała się ostateczna. Nadesłane dokumenty potwierdzają, że Spółdzielnia weszła w posiadanie przedmiotowego lokalu przy ul. [...], dopiero w dniu [...] maja 1974 r., zatem po upływie wskazanego w przepisie art. 33 ust. 2 terminu, a więc decyzja o przydziale lokalu utraciła moc prawną (wygasła z mocy prawa). Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosła [...] Spółdzielnia [...] w W., reprezentowana przez radcę prawnego P.G. Skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie przepisu art. 105 § 1 k.p.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niewłaściwą interpretację i w konsekwencji uznanie, iż zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania w niniejszej sprawie; 2) naruszenie przepisu art. 7 i 77 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i pominięcie istotnych w sprawie dowodów w postaci postanowienia Sądu Rejonowego dla W., Wydział I Cywilny z dnia [...] sierpnia 2007 r., wydanego w sprawie [...] oraz postanowienia Sądu Okręgowego w W., Wydział [...] Cywilny Odwoławczy z dnia [...] lutego 2008 r., wydanego w sprawie o sygn. akt [...], z których jednoznacznie wynika iż S. [...] w W. wstąpiła w stosunek najmu na mocy decyzji Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej w W. [...] z dnia [...] grudnia 1973 r., nr [...], przyznającej lokal użytkowy w budynku przy ul. [...] w W.; 3) naruszenie przepisu art. 365 kodeksu postępowania cywilnego poprzez jego nie zastosowanie i w konsekwencji nie związanie prawomocnym orzeczeniem zarówno Sądu Rejonowego jak i Sądu Okręgowego, o których mowa w punkcie poprzedzającym; 4) naruszenie przepisu art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 30 stycznia 1959 roku Prawo lokalowe poprzez uznanie, iż S. [...] nie objęła lokalu w terminie określonym przedmiotową ustawą i nie uwzględnienie faktu, iż Spółdzielnia objęła lokal w zakreślonym terminie; 5) sprzeczność ustaleń organu ze zgromadzonym materiałem dowodowym, poprzez błędne ustalenie iż przedmiotowa decyzja wygasła wobec nie objęcia lokalu w terminie 30 dni od dnia jej wydania; Skarżąca zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła, iż bezpodstawne umorzenie postępowania i pozbawienie strony możliwości obrony jej praw stanowi rażące naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. W ocenie Spółdzielni wydanie decyzji w przedmiocie umorzenia postępowania nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona w sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] jak i ją poprzedzająca naruszają prawo. Wydając rozstrzygnięcie, w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, obowiązkiem Kolegium była ocena prawidłowości decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. w granicach zarzutów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a także ocena pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. W ocenie Sądu ocena to została dokonana nieprawidłowo. I tak decyzja organu pierwszej instancji została wydana w oparciu o przepis art. 157 § 3 k.p.a. (poprzednio obowiązującego) i art. 158 § 1 k.p.a w związku z art. 105 § 1 k.p.a. Przepis art. 157 § 3 k.p.a. stanowił, iż odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Organ był uprawniony do zastosowania tego przepisu w sytuacji stwierdzenia przyczyn o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym uniemożliwiającym wszczęcie postępowania w trybie nadzoru. Z kolei, zastosowany przepis art. 158 § 1 k.p.a., stanowi, iż rozstrzygnięcie w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Może to być decyzja stwierdzająca nieważność, odmawiająca stwierdzenia nieważności albo stwierdzająca wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa, czy decyzja o umorzeniu postępowania. Wszystkie one mogą zapaść dopiero w toczącym się już postępowaniu nieważnościowym. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż intencją organu było umorzenie postępowania administracyjnego z uwagi na okoliczność, iż decyzja Kierownika Wydziału Spraw Lokalowych Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] grudnia 1973 r., przydzielająca Spółdzielni lokal użytkowy wygasła z mocy prawa, z powodu objęcia w posiadanie przedmiotowego lokalu przez Spółdzielnię w dniu [...] maja 1974 r., czyli po upływie wymaganego terminu. Tak więc, biorąc pod uwagę stan faktyczny sprawy oraz zastosowane przez organ podstawy prawne należy stwierdzić, iż organ z jednej strony odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1974 r. (które de facto było już prowadzone), z przyczyny o charakterze przedmiotowym, z drugiej zaś umorzył wszczęte już postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1974 r. Taka konstrukcja rozstrzygnięcia jest nieprawidłowa i wewnętrznie sprzeczna. Jednak, podstawową kwestią w niniejszej sprawie, była ocena czy w oparciu o materiał dokumentacyjny sprawy, dopuszczalne było zastosowania instytucji umorzenia postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu stwierdzenie Kolegium, iż decyzja z dnia [...] grudnia 1974 r. wygasła, a tym samym odpadł przedmiot postępowania, jest przedwczesne. Z akt sprawy nie wynika, aby organ administracji przeprowadził postępowanie zmierzające do ustalenia czy faktycznie decyzja z dnia [...] grudnia 1974 r. wygasła. Powoływanie się wyłącznie na dwa dokumenty - protokół technicznego przekazania obiektu po byłej kotłowni z dnia 1 marca 1974 r. oraz pismo Zakładu Energetyki Cieplnej z dnia 7 stycznia 1974 r., w ocenie Sądu jest niewystarczające. Obowiązkiem organu było bowiem zbadanie, czy nastąpiło stwierdzenie wygaśnięcia decyzji w formie przewidzianej prawem. Oznacza to, iż w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., a uchybienie to w okolicznościach niniejszej sprawy mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzenia organu, w kwestii wygaśnięcia decyzji z dnia [...] grudnia 1974 r., uznać należy zatem, za co najmniej przedwczesne. W tej sytuacji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji winien wziąć pod uwagę powyższe zalecenia Sądu. W konsekwencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. ----------------------- 5