I SA/Wa 1155/24

WyrokWSA w Warszawie2024-09-04

Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Monika Sawa, Justyna Wtulich-Gruszczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wynajem lokalu usługowego przez osobę fizyczną, która nie prowadzi działalności gospodarczej, a jedynie rozlicza przychody z najmu jako najem prywatny, może być uznany za działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców, co skutkowałoby zastosowaniem dłuższego okresu wnoszenia opłaty przekształceniowej?
Ratio decidendi
Wynajem lokalu usługowego przez osobę fizyczną, która nie prowadzi działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy Prawo przedsiębiorców (nie posiada przedsiębiorstwa, nie wprowadza lokalu do majątku firmy), a jedynie rozlicza przychody z najmu jako najem prywatny, nie stanowi działalności gospodarczej. W konsekwencji, nie można takiej osoby uznać za przedsiębiorcę w rozumieniu art. 7 ust. 6a ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności, co uniemożliwia ustalenie 99-letniego okresu wnoszenia opłaty przekształceniowej.
Stan faktyczny
Skarżący J. i L. C. zakwestionowali decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy ustalającą 99-letni okres wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej. Organy administracji uznały, że skarżący, wynajmując lokal usługowy, prowadzą działalność gospodarczą i są przedsiębiorcami. Skarżący natomiast twierdzili, że wynajem ten stanowi najem prywatny, a oni nie są przedsiębiorcami, co powinno skutkować ustaleniem 20-letniego okresu wnoszenia opłaty. Sprawa dotyczyła przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej w prawo własności.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz decyzję organu I instancji w części dotyczącej okresu wnoszenia opłaty przekształceniowej i zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie Sędzia WSA Monika Sawa Asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.) Protokolant starszy referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2024 r. sprawy ze skargi J. C. i L. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2024 r. nr KOC/1473/Go/24 w przedmiocie ustalenia rocznej opłaty przekształceniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz punkt 2 decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 16 lutego 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz J. C. i L. C. solidarnie kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z 10 kwietnia 2024 r., nr KOC/1473/Go/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie powoływane dalej jako: "Kolegium", "organ", "SKO w Warszawie" po rozpoznaniu odwołania L. C. i J. C. od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 16 lutego 2024r., Nr [...], w części dotyczącej pkt 2, tj. w zakresie okresu wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 16 lutego 2024r., Nr [...] w zaskarżonej części. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawiał się następująco : Zaświadczeniem z 18 lutego 2020 r., nr [...]Prezydent m.st. Warszawy potwierdził, że prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym, oznaczonej jako działki ewid. nr [...] i [...] z obrębu [...] o pow. 7872 m 2, uregulowanej w księdze wieczystej Nr [...], uległo przekształceniu w prawo własności z dniem 1 stycznia 2019 r. Prezydent m.st. Warszawy wskazał, że roczna opłata przekształceniowa w odniesieniu do lokalu niemieszkalnego [...] usytuowanego w budynku przy ul. [...], dla którego prowadzona jest księga wieczysta Nr [...] wynosi 2.680,92 zł. Opłata ta powinna być wnoszona przez okres 33 lat, licząc od dnia przekształcenia w następujących terminach: za rok 2019 - do dnia 29.02.2020r., za rok 2020 - do dnia 31.03.2020r., w latach następnych - do dnia 31 marca danego roku. Pismem z 5 marca 2020 r. J. C. i L. C. wnieśli o ustalenie opłaty przekształceniowej w drodze decyzji, wskazując że nie zgadzają się z podaną w zaświadczeniu Prezydenta m.st. Warszawy z 18 lutego 2020 r. wysokością opłaty, jak również okresem jej wnoszenia. Prezydent m.st. Warszawy decyzją z 28 maja 2020 r., Nr [...] orzekł o ustaleniu rocznej opłaty przekształceniowej związanej z udziałem w przedmiotowej nieruchomości gruntowej w wysokości 2.680,92 zł (pkt 1) oraz o ustaleniu okresu wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej przez 33 lata, licząc od dnia przekształcenia, tj. od 1 stycznia 2019r. (pkt 2). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 12 października 2021r., Nr KOX/734/Pu/20 uchyliło ww. decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 28 maja 2020 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Prezydent m.st. Warszawy dwukrotnie wydawał decyzje, które następnie Kolegium uchylało. W ostatniej swej decyzji z 10 października 2023r., Nr KOX/569/Pu/20 Kolegium uchyliło decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 24 lipca 2023r., i określiło wytyczne jakie organ ma uwzględnić w zakresie wykładni przepisów ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 904 ze zm., powoływanej dalej jako: "u.p.p.u.w.", "ustawa przekształceniowa"). Wskazało, że przy wykładni użytego w redakcji przepisu art. 7 ust. 6a u.p.p.u.w. sformułowania "do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców należy uwzględnić również treść przepisu art. 5, a w szczególności ust. 1 tego przepisu. Zgodnie z jego treścią nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu kwoty minimalnego wynagrodzenia określonej w tym przepisie i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej. Wydając kolejną decyzję z 16 lutego 2024 r., Nr [...] Prezydent m.st. Warszawy orzekł o ustaleniu rocznej opłaty przekształceniowej związanej z udziałem w przedmiotowej nieruchomości gruntowej w wysokości 893,64 zł (pkt 1) oraz o ustaleniu okresu wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej przez 99 lat, licząc od dnia przekształcenia, tj. od 1 stycznia 2019r. Wskazał, że opłata winna być wnoszona w terminach za rok 2019r. - do dnia 29.02.2020r., za rok 2020-do dnia 30.06.2020r., w latach następnych - do dnia 31 marca danego roku (pkt 2). Odwołanie od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z 16 lutego 2024r., Nr [...] w części dotyczącej pkt 2, tj. w zakresie okresu wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej, wnieśli L. C. i J.C. W odwołaniu Skarżący wnieśli o ustalenie, że opłata w wysokości ustalonej w pkt 1 skarżonej decyzji, przy zastosowaniu stawki procentowej 1% powinna być wnoszona przez okres 20 lat licząc od dnia przekształcenia, zgodnie z art. 7 ust. 6 u.p.p.u.w. Rozpoznając sprawę Kolegium przytoczyło treść art. 7 ust. 6 ustawy przekształceniowej wskazując, że co do zasady okres wnoszenia opłaty przekształceniowej wynosi 20 lat. Wyjątki od tej zasady zostały przewidziane w art. 7 ust. 6a u.p.p.u.w. Kolegium zaznaczyło, że w pkt 2 decyzji z 18 października 2023 r. zawarło wytyczną, co do wykładni użytego w art. 7 ust. 6a ustawy przekształceniowej określenia "do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, wskazując, ze przy wykładni tego pojęcia należy uwzględnić art. 5 ww. ustawy, a w szczególności ust. 1 tego przepisu. Wskazało, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2024r., poz. 236) działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Z kolei art. 5 Prawa przedsiębiorców stanowi, że "Nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207 oraz z 2023 r. poz. 1667), i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej (ust. 1). Przez przychód należny, o którym mowa w ust. 1, rozumie się kwoty należne, choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych towarów, udzielonych bonifikat i skont (ust. 6)". Organ podkreślił, że przepis odnosi się do wykonywania działalności gospodarczej, nie zaś wpisu do CEIDG (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej). Jeżeli przychód należny z działalności nieewidencjonowanej przekroczył w danym miesiącu wysokość 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia, działalność ta z mocy prawa staje się działalnością gospodarczą począwszy od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie wysokości dopuszczalnego przychodu należnego. Konsekwencją natomiast przyjęcia przez ustawodawcę, że działalność nieewidencjonowana nie stanowi działalności gospodarczej jest uznanie, że osoba fizyczna wykonująca działalność nieewidencjonowaną nie jest przedsiębiorcą, o którym mowa w art. 4 ust. 1 Prawa przedsiębiorców (przedsiębiorcą jest osoba fizyczna wykonująca działalność gospodarczą). Kolegium zaznaczyło, że ustalenie 99-letniego okresu wnoszenia opłaty przekształceniowej wymaga ustalenia łącznego wystąpienia 3 przesłanek: 1) nowy właściciel gruntu jest przedsiębiorcą, 2) nieruchomość jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 Prawa przedsiębiorców, 3) stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia wynosi 1 %. Podniosło, że "osoba fizyczna co do zasady może być uznana za przedsiębiorcę tylko, jeżeli prowadzi działalność gospodarczą, która jest lub powinna być wpisana do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Jeżeli zatem organ I instancji chce uznać skarżących za przedsiębiorców, którzy prowadzą nieewidencjonowaną działalność gospodarczą, to powinien wykazać spełnienie ww. warunku w zakresie osiągniętego przez nich odpowiedniego przychodu należnego (...). Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby organ I instancji ustalił na podstawie stosownych dokumentów, np. umowy najmu lokalu, jaki skarżący otrzymują (lub powinni otrzymywać) "przychód należny" z tytułu wynajmowania przedmiotowego lokalu". Kolegium podało, że z wydruku KW Nr [...] wynika, że lokal [...] położny w budynku przy ul. [...] w [...] stanowi lokal niemieszkalny, a prawo jego współwłasności Skarżący nabyli na podstawie umowy z 15 lipca 2014 r., rep. A Nr [...] ustanowienia odrębnej własności lokalu usługowego i przeniesienia jego własności oraz umowy przeniesienia udziału we współwłasności lokalu niemieszkalnego - garażu na rzecz członka spółdzielni mieszkaniowej. Z ustaleń organu I instancji wynika, że w lokalu [...] zlokalizowanym w budynku przy ul. [...] prowadzony jest Niepubliczny Żłobek "[...]", który został wpisany do rejestru żłobków i klubów dziecięcych 30.10.2017 r. i na dzień 1.01.2019 r. funkcjonował w lokalu [...] (pismo Urzędu m.st. Warszawy Biuro Pomocy i Projektów Społecznych z 14.07.2022 r., znak: [...]). Prezydent m. st. Warszawy pismem z 26 maja 2023r., znak: [...] zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] o udzielenie informacji, czy J. i L. C. oferujący usługę najmu nieruchomości byli na dzień 1 stycznia 2019 r. przedsiębiorcami prowadzącymi działalność nieewidencjonowaną oraz czy w ich przypadku spełniony został warunek dotyczący osiągniętego przez nich odpowiedniego przychodu należnego. [...] wskazał, że "podani podatnicy nie są przedsiębiorcami, nie prowadzili pozarolniczej działalności gospodarczej w 2019 r. (ani obecnie), nie prowadzili działalności nierejestrowej; podatnicy rozliczali się z rent oraz najmu prywatnego mieszkania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych (poza działalnością gospodarczą, poza działalnością nierejestrowaną). Prezydent m. st. Warszawy pismem z 3 listopada 2023r., znak: [...] ponownie wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z wnioskiem o "wskazanie przychodów należnych z wynajmu nieruchomości uzyskiwanych przez Panią J. C. (...) i P. C. (...) z wyszczególnieniem miesięcznych kwot, w okresie ostatnich 60 miesięcy". Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] w piśmie z 7 grudnia 2023 r., znak: [...] odmówił udzielenia żądanych informacji. Prezydent m. st. Warszawy pismem z 14 grudnia 2023 r., znak: [...] wystąpił do J. i L. C. z wnioskiem o złożenie "zestawienia z właściwego Urzędu Skarbowego ze względu na miejsce zamieszkania, przychodów należnych uzyskiwanych z wynajmu nieruchomości, z wyszczególnieniem miesięcznych kwot, w okresie ostatnich 60 miesięcy". Pismem z 8 stycznia 2024 r. J. i L. C. poinformowali Prezydenta m. st. Warszawy, że nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej w sposób zorganizowany. Powołując się na uchwałę składu 7 sędziów NSA z 24.05.2021 r., sygn. akt II FPS 1/21 stwierdzili, że wynajem nie zalicza się do działalności gospodarczej. Jednocześnie odmówili złożenia zestawienia przychodów z najmu, o które wnioskował Prezydent m.st. Warszawy. Kolegium wyjaśniło, że w art. 7 ust. 6a ustawy przekształceniowej zostały wprowadzone wyjątki od 20-letniego okresu uiszczania opłaty przekształceniowej. Wskazany przepis przewiduje możliwość złożenia przez przedsiębiorcę właściwemu organowi oświadczenia o zamiarze wnoszenia opłaty przez jeden z okresów wskazanych w art. 7 ust. 6a pkt 1-4 ustawy przekształceniowej. W przedmiotowej sprawie skarżący takiego oświadczenia nie złożyli. Jednakże, brak takiego oświadczenia nie stoi na przeszkodzie ustaleniu obowiązku uiszczania opłaty rocznej na podstawie art. 7 ust. 6a ustawy przekształceniowej. Zgodnie z art. 7 ust. 6c ustawy przekształceniowej, w przypadku gdy właściciel gruntu będący przedsiębiorcą nie złożył oświadczenia w terminie, o którym mowa w ust. 6a, właściwy organ wydaje zaświadczenie i informuje o obowiązku wnoszenia opłaty odpowiednio przez okres, o którym mowa w ust. 6a. Organ wskazał, że z treści art. 7 ust. 6a ustawy przekształceniowej wynika, iż unormowanie to zakłada występowanie dwóch przesłanek. Należą do nich, po pierwsze, aby właściciel gruntu był przedsiębiorcą oraz po drugie, by przekształcenie prawa dotyczyło nieruchomości wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy - Prawo przedsiębiorców (...) . Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykorzystywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Z tego powodu elementami działalności gospodarczej są: zorganizowanie, zarobkowość, wykonywanie działalności we własnym imieniu oraz ciągłość. Istotne jest przy tym, że (...) cechą prowadzenia zarobkowej działalności nie musi być zawsze jej dochodowość. W związku z tym, działalnością gospodarczą może być objęta także nieruchomość lub jej część, która w danym momencie dochodu nie przynosi. Kolegium podniosło, że powołana przez Skarżących uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt II FPS 1/21 nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczy kwestii opodatkowania przychodów z najmu. Zaznaczyło, że z powołanej uchwały nie wynika, że najem lokalu przez osobę fizyczną nie stanowi działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 Prawa przedsiębiorców. Kolegium stwierdziło, że skarżący odmówili podania wysokości przychodów uzyskiwanych z najmu lokalu usługowego [...], których wysokość pozwoliłaby organowi w sposób jednoznaczny ustalić, że wynajem przez nich lokalu nie stanowi działalności gospodarczej. Ustalenie, że kwota przychodów uzyskiwanych z najmu nie przekracza progu wskazanego w art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców wykluczyłoby możliwość uznania skarżących za osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, a tym samym za przedsiębiorców w rozumieniu art. 7 ust. 6a ustawy przekształceniowej. W ocenie Kolegium, zostały zatem spełnione łącznie 3 przesłanki dla ustalenia 99-letniego okresu wnoszenia opłaty przekształceniowej, tj.: w dniu przekształcenia stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wynosiła 1%, nieruchomość była i jest wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 Prawa przedsiębiorców przez najemców, jak również Skarżący są przedsiębiorcami, gdyż uzyskują przychody ze stosunku najmu lokalu niemieszkalnego. Skargę na decyzję Kolegium z 10 kwietnia 2024 r., nr KOC/1473/Go/24 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z 16 lutego 2024 r., nr [...] w zaskarżonej części wnieśli J. i L.C. Skarżący wnieśli o jej uchylenie i orzeczenie, że roczna opłata przekształceniowa w wysokości ustalonej w pkt 1 orzeczenia dla ułamkowej części przedmiotowej nieruchomości gruntowej związanej z prawem własności lokalu nr [...], przy zastosowaniu stawki procentowej 1% powinna być wnoszona przez okres 20 lat licząc od dnia przekształcenia zgodnie z art. 7 ust. 6 ustawy przekształceniowej. Ponadto, wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonej decyzji zarzucili niezgodną z obowiązującymi przepisami prawa interpretację kwalifikującą ich jako przedsiębiorców wykonujących działalność gospodarczą, którymi nie są. Podnieśli, że działalnością gospodarczą jest zorganizowana działalność gospodarcza. Zorganizowanie wskazuje, że działalność gospodarcza związana jest z wyborem określonej formy organizacyjno-prawnej jej wykonywania. Ponadto, o zorganizowaniu działalności można mówić, gdy prowadzenie jej wymaga pewnego wysiłku organizacyjnego. Skarżący oświadczyli, że tego warunku nie spełniają i dlatego ich wynajmowanie lokalu nie jest działalnością gospodarczą, a więc nie można ich uznać za przedsiębiorców. Skarżący zaznaczyli, że dywagacje na temat osiąganego przychodu dotyczą jedynie osób prowadzących działalność gospodarczą nierejestrowaną. Podnieśli, że ich ta kwestia nie dotyczy. Jako błędne wskazali także stanowisko organu dotyczące spełnienia równocześnie 3 przesłanek do ustalenia 99-letniego okresu wnoszenia opłaty przekształceniowej, gdyż warunki te nie zostały spełnione. Oświadczyli, że nie prowadzą działalności gospodarczej, a więc nie są przedsiębiorcami. Dodali, że wynajmowana nieruchomość nie jest wprowadzona jako składnik do majątku firmy, która nie istnieje a więc przychody z najmu nie są przychodami z działalności gospodarczej. Wskazali, że potwierdził to Urząd Skarbowy w Piasecznie w piśmie z 9 czerwca 2023 r. Zaznaczyli, że kwestia, czy i jaką działalność gospodarczą prowadzi najemca w lokalu nie ma związku ze stanem prawnym właściciela lokalu i jego działalnością. Wskazali, że przywołana uchwała 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24.05.2021 r., sygn. akt IIFPS1/21 ma istotne znaczenie w sprawie, gdyż wynika z niej, że najem nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 3 Prawa przedsiębiorców, a tym samym nie są oni przedsiębiorcami. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje : Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie zaś z przepisem art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024, poz. 935 t.j.- dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. W ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 10 kwietnia 2024 r., nr KOC/1473/Go/24, którą organ utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia 16 lutego 2024r., Nr [...], w części dotyczącej pkt 2, tj. w zakresie okresu wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej. Podstawę materialnoprawną orzekania przez organy stanowił przepisy ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (j.t. Dz. U. z 2023 r., poz. 904 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.p.u.w.", "ustawa przekształceniowa" oraz art. 3, 4 ust. 1, art. 5 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2023 r., poz. 221 ze zm.) powoływanej dalej jako: "Pp". Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy przekształceniowej, z dniem 1 stycznia 2019 r. prawo użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe przekształca się w prawo własności tych gruntów. Przy czym, z ust. 2 art. 1 ustawy przekształceniowej wynika, że przez grunty zabudowane na cele mieszkaniowe należy rozumieć nieruchomości zabudowane wyłącznie budynkami: 1) mieszkalnymi jednorodzinnymi lub 2) mieszkalnymi wielorodzinnymi, mieszkalne, lub 3) o których mowa w pkt 1 lub 2, wraz z budynkami gospodarczymi, garażami, innymi obiektami budowlanymi lub urządzeniami budowlanymi, umożliwiającymi prawidłowe i racjonalne korzystanie z budynków mieszkalnych. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 4 ustawy przekształceniowej podstawę ujawnienia prawa własności gruntu w księdze wieczystej oraz ewidencji gruntów i budynków stanowi wydane przez właściwy organ zaświadczenie potwierdzające przekształcenie i informujące o obowiązku wnoszenia rocznej opłaty przekształceniewej, zwanej dalej "opłatą", wysokości i okresie wnoszenia tej opłaty, a także możliwości wniesienia opłaty jednorazowej i zasadach jej wnoszenia. Jeżeli właściciel nieruchomości nie zgadza się z zawartą w zaświadczeniu informacją o wysokości i okresie wnoszenia opłaty, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy przekształceniowej - może złożyć do właściwego organu, w terminie 2 miesięcy od dnia doręczenia zaświadczenia, wniosek o ustalenie wysokości lub okresu wnoszenia tej opłaty w drodze decyzji. Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 ustawy przekształceniowej z tytułu przekształcenia nowy właściciel gruntu ponosi na rzecz dotychczasowego właściciela gruntu opłatę, której wysokość jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywałaby w dniu przekształcenia. Stosownie do art. 7 ust. 6, opłata jest wnoszona przez okres 20 lat, licząc od dnia przekształcenia. W myśl art. 7 ust. 6a ustawy przekształceniowej, właściciel gruntu będący przedsiębiorcą, w odniesieniu do nieruchomości wykorzystywanej do prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy Pp., z uwzględnieniem art. 14, może w terminie 3 miesięcy od dnia przekształcenia złożyć właściwemu organowi oświadczenie o zamiarze wnoszenia opłaty przez okres: 1) 99 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 1% albo 2) 50 lat, licząc od dnia przekształcenia-jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 2%, albo 3) 33 lat, licząc od dnia przekształcenia - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, wynosi 3%, albo 4) w którym suma opłat nie przekroczy wartości rynkowej nieruchomości stanowiącej podstawę ustalenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2 - jeżeli stawka procentowa opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, o której mowa w ust. 2, jest wyższa niż 3%. W myśl art. 7 ust. 6c ustawy przekształceniowej, w przypadku gdy właściciel gruntu będący przedsiębiorcą nie złożył oświadczenia w terminie, o którym mowa w ust. 6a, właściwy organ wydaje zaświadczenie i informuje o obowiązku wnoszenia opłaty odpowiednio przez okres, o którym mowa w ust. 6a. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Kolegium i utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta m. st. Warszawy w zaskarżonej części, Sąd uznał, że organy orzekające błędnie uznały, że skarżący w związku z wynajmowaniem lokalu usługowego [...] w którym prowadzony jest Niepubliczny Żłobek "[...]" i uzyskiwaniem z tego tytułu przychodów prowadzą działalność gospodarczą, a tym samym są przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów ustawy Pp. W konsekwencji organy nieprawidłowo ustaliły skarżącym okres wnoszenia rocznej opłaty przekształceniowej w oparciu o art. 7 ust. 6a pkt 1 ustawy przekształceniowej, tj. na 99 lat. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy Pp. "przedsiębiorcą" jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, wykonująca działalność gospodarczą. Stosownie do treści art. 3 ustawy Pp. "działalnością gospodarczą" jest zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Przez zorganizowanie - jak wskazywano w uzasadnieniu projektu do ww. ustawy - należy rozumieć wykorzystanie konkretnych składników materialnych (np. nieruchomości lub ruchomości) lub składników niematerialnych (np. know-how, dobre imię, prawa na dobrach niematerialnych), które są przez daną osobę łączone w sensie funkcjonalno-gospodarczym w jeden uporządkowany kompleks, zdatny do tego, aby przy jego wykorzystaniu można było uczestniczyć w obrocie gospodarczym. (...). Działalnością wykonywaną w sposób "ciągły" jest natomiast działalność wykonywana regularnie i powtarzalnie. Przekładając powyższe na okoliczności niniejszej sprawy należy jednoznacznie stwierdzić, że działanie skarżących polegające na wynajmowaniu lokalu usługowego niewątpliwie nie stanowi działalności gospodarczej, lecz tzw. najem "prywatny" zwany też "osobistym". Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom SKO, z akt nie wynika aby skarżący prowadzili jakąkolwiek działalność gospodarczą. Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z posiadaniem przedsiębiorstwa, czyli zorganizowanego zespołu składników materialnych i niematerialnych przeznaczonego do prowadzenia działalności gospodarczej. Przedsiębiorstwo obejmuje m.in. indywidualizujące je oznaczenie, własność ruchomości i nieruchomości, prawa najmu i dzierżawy, koncesje, licencje i zezwolenia, a także księgi i dokumenty związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa (art. 55[1] k.c.). Prowadzenie przedsiębiorstwa wymaga zatem zidentyfikowania i wydzielenia z majątku podatnika będącego osobą fizyczną składników majątkowych, które będą służyć prowadzeniu działalności gospodarczej. Wiąże się to zazwyczaj m.in. z prowadzeniem ewidencji środków trwałych, ksiąg podatkowych, tworzeniem zorganizowanej struktury, mającej umożliwić gospodarowanie tym majątkiem, finansowaniem wydatków związanych z utrzymaniem tego majątku z przychodów z działalności gospodarczej (por. uchwała siedmiu sędziów NSA z 24 maja 2021 r., sygn. akt II FPS 1/21). W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Zaznaczyć trzeba, że skarżący zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w skardze wyraźnie wskazywali, że nie są przedsiębiorcami wykonującymi działalność gospodarczą. Podkreślali, że nie prowadzą działalności gospodarczej, a wynajmowana nieruchomość nie jest wprowadzona jako składnik do majątku firmy, gdyż taka nie istnieje. Przychody z najmu nie są przychodami z działalności gospodarczej, gdyż nie prowadzą działalności gospodarczej. Powyższe potwierdził Urząd Skarbowy w [...] w piśmie z 9 czerwca 2023 r., znak: [...], w którym poinformował, że wskazani podatnicy (J. C. i L. C.) "nie są przedsiębiorcami, nie prowadzili pozarolniczej działalności gospodarczej w 2019 r. (ani obecnie), nie prowadzili działalności nierejestrowej". Podatnicy rozliczali się z dochodu uzyskiwanego z tytułu rent oraz z najmu prywatnego mieszkania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych (poza działalnością gospodarczą, poza działalnością nierejstrowaną). Pismem z 8 stycznia 2024 r. skarżący poinformowali Prezydent m.st. Warszawy, że nie prowadzą żadnej działalności gospodarczej w sposób zorganizowany. Z odpowiedzi Naczelnika Urzędu Skarbowego, jak i oświadczeń skarżących jednoznacznie, wynika że skarżący nie są przedsiębiorcami i nie prowadzili pozarolniczej działalności gospodarczej w 2019 r., ani obecnie jej nie prowadzą, nie prowadzili także działalności nierejestrowej. Rację należy przyznać skarżącym, że nie prowadzili i nie prowadzą działalności gospodarczej, a jedynie dokonują zwykłego najmu lokalu usługowego "prywatnego", w którym to lokalu działalność gospodarczą ma natomiast zarejestrowany najemca. Kwestia czy i jaką działalność gospodarczą prowadzi najemca w lokalu nie ma natomiast związku z stanem prawnym właściciela lokalu i jego działalnością. Zgodnie z art. 659 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 poz. 1061 t.j.) przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Istotą najmu jest jego ciągłość, powtarzalność wzajemnych świadczeń tak wynajmującego, jak i najemcy. Z jednej strony jest to obowiązek stałego, ciągłego utrzymania przedmiotu najmu w należytym stanie, a z drugiej zapłata, najczęściej periodycznie świadczeń w postaci czynszu. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że najem "prywatny" (nie będący działalnością gospodarczą) może mieć także charakter zorganizowany, ciągły i powtarzalny (tak jak przy działalności gospodarczej), jednakże samo uzyskiwanie przez wynajmującego pożytków z majątku (w postaci czynszu) nie oznacza od razu prowadzenia działalności gospodarczej. W orzecznictwie stwierdzono, że osoba fizyczna ma prawo prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem swojego mienia, lecz może także wykorzystywać je do celów "prywatnych", oddając je w najem. Wówczas nieruchomości i lokale, nie są składnikami majątku przedsiębiorstwa i nie stanowią jego środków trwałych (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 642/21, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 stycznia 2024 r. sygn. I SA/Go 350/23). Podobne stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów i literaturze (na tle spraw podatkowych), gdzie wskazuje się, że z tytułu umowy najmu wynajmujący (najczęściej właściciel) uzyskuje ekwiwalent za oddanie najemcy rzeczy do używania. Stanowi on pożytek cywilny przynoszony przez rzecz, a zatem ma dla wynajmującego charakter zarobkowy. Przyjęto, że skoro czynsz jest pożytkiem cywilnym z posiadanego majątku, to błędne byłoby przyjęcie, że bierne uzyskiwanie przez podatnika pożytków z majątku stanowi prowadzenie działalności gospodarczej (por. M. J., A. G., Kwalifikacja przychodów z najmu prywatnego do źródła przychodów, publ. Monitor Podatkowy 2017/6, s. 55). Wobec tego, sam fakt, że skarżący wynajęli lokal usługowy [...] znajdujący się w budynku przy ul. [...] część lokalu i uzyskują z niego przychody nie przesądza jeszcze, że prowadzą działalność gospodarczą, a tym samym, że są przedsiębiorcami. Jak trafnie ponieśli skarżący, w kwestii przychodów z najmu – na tle sprawy podatkowej - wypowiedział Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z 24 maja 2021 r., sygn. II FPS 1/21. Wynika z niej, że przychody z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy oraz innych umów o podobnym charakterze są zaliczane jako dochody z działalności gospodarczej tylko gdy stanowią składnik majątkowy mienia osoby fizycznej, który został przez nią wprowadzony do majątku związanego z wykonywaniem działalności gospodarczej. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zachodziła bowiem lokal usługowy UB6, który został przeznaczony na wynajem przez skarżących nie został wprowadzona czy też zaliczony do majątku związanego z wykonywaniem działalności gospodarczej. Lokal stanowił wyłącznie majątek prywatny skarżących, z którego czerpią oni zysk. Jak wynika z wydruku księgi wieczystej KW [...] skarżący są współwłaścicielami lokalu, który nabyli na podstawie umowy z 15 lipca 2014 r., rep. A Nr [...] ustanowienia odrębnej własności lokalu usługowego i przeniesienia jego własności. W orzecznictwie podkreśla się, że zakup i posiadanie nieruchomości może być wynikiem lokowania kapitału przez osoby, które nie trudnią się działalnością gospodarczą. Czynsz najmu w takim przypadku jako pożytek cywilny związany jest przede wszystkim z posiadaniem określonego majątku (wyrok NSA z 20 października 2020 r., sygn. akt II FSK 1647/18). Odnosząc się do kwestii ustalenia wysokości uzyskiwanych przez skarżących przychodów z najmu lokalu usługowego, które zdaniem organów, stosownie do treści art. 5 ust. 1 Prawa przedsiębiorców pozwoliłyby w sposób jednoznaczny przesądzić o tym, czy skarżący prowadzą działalność gospodarczą – należy w pierwszej kolejności wskazać, że powyższe było konsekwencją błędnego przyjęcia przez organ, że wynajem lokalu jest działalnością gospodarczą. W polskim systemie prawnym obowiązują regulacje które dopuszczają możliwość osiągania przychodów z tytułu zawartych umów najmu zarówno w ramach tzw. najmu prywatnego (art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku od osób fizycznych), jak również w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej. Jednakże powoływane przepisy nie uzależniają zaliczenia przychodów z tytułu umowy najmu od spełnienia pojedynczych przesłanek tj. np. liczby wynajmowanych lokali, czasu trwania umowy najmu, celu na jaki lokal (mieszkalny czy użytkowy) jest wynajmowany, czy w szczególności wysokości przychodów uzyskiwanych z najmu. Przesłanki te nie mogą samodzielnie przesądzać o tym, czy dany wynajem lokalu należy zaliczyć do działalności gospodarczej. Konsekwencją tego byłoby pozbawienie osoby fizycznej prawa korzystania z możliwości dokonywania wynajmu swojego prywatnego majątku i rozliczania się według preferencyjnej stawki 8,5%. Dodać także trzeba, że aktualnie funkcjonują dwie stawki podatkowe od przychodów ewidencjonowanych od najmu tj. 8,5% do kwoty 100 000 zł oraz od nadwyżki ponad tę kwotę - ryczałt wynosi 12,5%. Zatem sam ustawodawca zakładał, że możliwe jest osiąganie większych przychodów z tytułu najmu niż tylko czynsz z posiadania pojedynczych czy nawet kilku lokali. Wobec tego z samej wysokości osiąganego przychodu, jak również liczby wynajmowanych nieruchomości nie da się wyprowadzić wniosku, że nie jest to przychód z najmu, lecz z nieewidencjonowanej działalności gospodarczej. Mając na względzie powyższe rozważania, Sąd przyjął że jakkolwiek organy orzekające w sprawie zebrały materiał dowodowy i ustaliły stan faktyczny w sprawie, to jednak dokonały jego błędnej oceny, co skutkowało niezasadnym przyjęciem, że skarżący wynajmując lokal usługowy na wolnym rynku i osiągając z umowy najmu regularny dochód - jest przedsiębiorcą. W konsekwencji SKO niezasadnie przyjęło, że w sprawie ustalenia opłaty przekształceniowej związanej z przekształceniem prawa użytkowania wieczystego w prawo własności - ma zastosowanie art. 7 ust. 6a pkt 1 ustawy przekształceniowej, tj. że należy ustalić okres płatności opłaty rocznej przekształceniowej na 99 lat. W ocenie Sądu, co trzeba jednoznacznie przesądzić z uwagi na długotrwałość kontrolowanego postępowania administracyjnego (a więc kilkakrotnie powtarzanych postępowań w obu instancjach i czwarte z kolei rozstrzygnięcie Kolegium w tej kwestii) – że w świetle całości akt sprawy nie ma podstaw by twierdzić, że skarżący są przedsiębiorcami w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, a więc udział w spornej nieruchomości gruntowej nie jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę. Skutkuje to przyjęciem, że przepis art. 7 ust. 6a pkt 1 ustawy przekształceniowej nie ma co do niej zastosowania. Rozpoznając sprawę ponownie organy orzekające w sprawie powinny wziąć pod uwagę rozważania prawne wyrażone w niniejszym uzasadnieniu oraz wydać rozstrzygnięcie zgodne z przepisami ustawy przekształceniowej i kpa. W związku z powyższym, Sąd uznał zarzuty skargi za zasadne i w konsekwencji uchylił zaskarżoną decyzję oraz punkt 2 decyzji organu pierwszej instancji. O powyższym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ppsa oraz art. 135 ppsa. O kosztach postępowania należnych skarżącym od organu Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Zasądzona kwota odpowiada równowartości wpisu sądowego od skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło