I SA/Wa 1159/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Referent Anna Kaczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2019 r. sprawy ze skargi S. K. i H. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 605/16 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz skarżących S. K. i H. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. H. K. i S. K. skargą z 10 maja 2019 r. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 605/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul [...] róg ulicy [...], oznaczoną hip. "[...]" dz. nr [...] – w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W skierowanej do Sądu skardze na niewykonanie wyroku skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w maksymalnej wysokości. Uzasadniając skargę wskazali, że Prezydent [...] nie wydał rozstrzygnięcia, pomimo upływu terminu, liczonego od stycznia 2017 r., tj. od daty przekazania akt sprawy przez Sąd, i wezwania z 16 stycznia 2018 r. do wykonania prawomocnego wyroku. W odpowiedzi na skargę Prezydent stwierdził, że zgodnie z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.) odszkodowanie przysługuje właścicielowi nieruchomości na dzień wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, zachodzi więc konieczność przedłożenia przez wnioskodawcę dokumentu potwierdzającego, kto był właścicielem nieruchomości, położonej w W. przy ul. [...] róg [...] w przeddzień wejścia w życie tego aktu. W związku z tym strona postępowania została wezwana do złożenia do akt stosownego dokumentu. Ponadto podniósł, że w sprawie konieczne jest też ustalenie, czy działka ta mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz w jakiej dacie właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością. Poinformował także, iż z uwagi na obszerny materiał i dużą ilość prowadzonych postępowań, wniosek zostanie rozpoznany bez zbędnej zwłoki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 października 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 605/16 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] róg [...], oznaczoną hip. "[...]" dz. nr [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 1 lutego 2017 r. Wynika to ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, znajdującego się w aktach sądowych sprawy o sygn. I SAB/Wa 605/16. Jak dotąd jednak organ sprawy nie rozstrzygnął. Skoro zaś Prezydent, w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 25 października 2016 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach - biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy - Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 2.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Rozpoznając jednocześnie sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie ich w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13, dostępny na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia nie tylko długość trwającego postępowania, lecz też okoliczność, iż organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku w dniu 1 lutego 2017 r., wraz z aktami administracyjnymi sprawy, dopiero 29 marca 2017 r. podjął czynności w sprawie, występując o dokumenty. Na wystosowane pisma uzyskał odpowiedź w maju 2017 r., zaś 7 sierpnia 2017 r. zostały mu przekazane przez strony postępowania uwierzytelnione odpisy działu I i II księgi hipotecznej "[...]". Prezydent na powyższe zareagował dopiero pismem z 28 maja 2019 r. - a więc już po wniesieniu skargi oraz ponad rok od wezwania go w styczniu 2018 r. przez skarżących do wykonania wyroku. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż okoliczności powołane przez organ w odpowiedzi na skargę nie mogą stanowić usprawiedliwienia jego bezczynności i niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego, zwłaszcza w sytuacji, gdy podejmuje on czynności w postępowaniu w tak długich odstępach czasu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 154 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 2 sentencji wyroku. O kosztach procesu zwartych w punkcie 3 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).