I SA/Wa 116/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawny wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie wywłaszczenia nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W związku ze skierowanym do skarżącej A. S. wezwaniem do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł od skargi wniesionej na opisaną w sentencji decyzję Ministra Skarbu Państwa, skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy (PPF) wnioskodawczyni podała, że jest studentką studiów dziennych, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z korepetycji oraz posiadanych oszczędności w wysokości [...] zł. Skarżąca oświadczyła ponadto, że posiada majątek w postaci mieszkania o pow. [...] m2. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W świetle powyższego, ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem wyjątek od zasady, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Celem tej instytucji jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Zasadność przyznania prawa pomocy musi zatem wynikać z oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania oraz jej aktualnej kondycji finansowej. W odniesieniu do tych warunków należy stwierdzić, iż skarżąca nie wykazała, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania wszczętego jej skargą na decyzję z [...] listopada 2011 r. (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), jak również, że poniesienie pełnych kosztów postępowania wiązałoby się dla niej z uszczerbkiem utrzymania koniecznego, co uzasadniałoby częściowe uwzględnienie wniosku poprzez przyznanie prawa pomocy w ograniczonym zakresie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest wyłączone w stosunku do osób posiadających środki majątkowe, a zatem posiadających zdolność do ponoszenia kosztów postępowania we własnym zakresie. Tak zaś należy ocenić możliwości finansowe skarżącej w świetle faktu posiadania przez nią oszczędności w wysokości [...] zł. Okoliczność ta stanowiła wystarczająca podstawę do odmowy uwzględnienia wniosku, uzasadniającą zarazem odstąpienie od wezwania skarżącej w trybie art. 255 p.p.s.a. do złożenia dodatkowych oświadczeń odnoszących się do wykazywanej przez nią sytuacji majątkowej (np. poprzez wskazania wysokości dochodu uzyskiwanego z tytułu świadczonych usług korepetytorskich i wysokości niezbędnych wydatków ponoszonych na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych), z uwagi na to, że wnioskodawczyni nie wskazała na żadne inne okoliczności, które stanowiłby uzasadnioną podstawę dla przyjęcia, że bieżąca kondycja finansowa skarżącej uniemożliwia jej (mimo posiadania tychże oszczędności) poniesienie kosztów sądowych oraz kosztów działania pełnomocnika procesowego. Należy następnie zauważyć, że wpis od skargi, określony na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), wynosi 200 zł. Odnosząc się do innych, potencjalnych kosztów sądowych w sprawie, której dotyczy rozpoznawany wniosek, należy zaś podkreślić, że są one ustanowione w niżej, niż wpis od skargi wysokości (100 zł - opłata za sporządzenie uzasadnienia wyroku, wpis od ewentualnej skargi kasacyjnej), zaś ich uiszczenie rozłożone będzie w czasie. Okoliczność, że do dyspozycji skarżącej pozostają środki pieniężne w wysokości wielokrotnie przekraczającej wysokość opłat sądowych w sprawie skutkować musi uznaniem – wobec braku podstaw do przyjęcia, że istnieją uzasadnione powody, dla których skarżąca nie może tych środków uruchomić - że wnioskodawczyni posiada możliwość samodzielnego pokrycia opłat sądowych w sprawie, której dotyczy rozpoznawany wniosek o prawo pomocy. Aktualna sytuacja finansowa skarżącej – posiadającej znaczne zasoby pieniężne, których wykorzystanie zależy od jej własnej decyzji –pozwala zarazem przyjąć, że skarżąca posiada także zdolność do pokrycia we własnym zakresie kosztów działania w sprawie profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu wiąże się z poniesieniem przez Skarb Państwa określonych wydatków. Konsekwencją publicznoprawnego charakteru tych wydatków jest zaś to, że mogą one zostać zrealizowane tylko wówczas, gdy zostanie ustalone, iż wnioskodawca, pomimo poczynienia oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania, nie jest w stanie we własnym zakresie ponieść kosztów postępowania sądowego. W rozpoznawanym przypadku wnioskodawczyni nie wykazała, że zachodzi taka sytuacja. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji