I SA/Wa 116/12

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 116/12 oddalił skargę A. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W tej sytuacji A. S ., wnioskiem z dnia 22 października 2012 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest studentką studiów dziennych na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w W. i nie osiąga jakiegokolwiek dochodu. Poza mieszkaniem o powierzchni [...] m² nie posiada ona żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca zaznaczyła, że do niedawna utrzymywała się z oszczędności i korepetycji, obecnie zaś z bezzwrotnych pożyczek od rodziny oraz że nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania. Wobec podniesionych we wniosku okoliczności, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawczyni, pismem z dnia 26 października 2012 r. wezwano skarżącą do złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów i oświadczeń, pozwalających na pełne wyjaśnienie jej sytuacji majątkowej. W odpowiedzi na powyższe skarżąca nadesłała m.in. dokumenty wskazujące wysokość wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem mieszkania, zaświadczenie o zarobkach, a także wyciąg z rachunku bankowego. W związku z tym, że z analizy nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego nie wynikało jednoznacznie jakiego okresu on dotyczy i nie zostały na nim wykazane jakiekolwiek operacje bankowe, pismem z dnia 29 listopada 2012 r. wezwano wnioskodawczynię do nadesłania, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, potwierdzonych przez bank wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, wraz z wykazem dokonywanych operacji, z okresu ostatnich dziewięciu miesięcy. Wezwanie doręczone zostało w dniu 10 grudnia 2012 r. Termin do jego wykonania upływał zatem w dniu 17 grudnia 2012 r. Mimo upływu wyznaczonego terminu skarżąca nie wykonała przedmiotowego wezwania. W dniu 16 grudnia 2012 r. do Sądu wpłynęło jedynie pismo wnioskodawczyni, w którym wskazała ona, że jeżeli treść złożonego wcześniej oświadczenia jest niewystarczająca, to nie ma ona możliwości dalszego udokumentowania swoich zasobów materialnych. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Instytucja przyznania prawa pomocy jest zatem rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że A. S. nie wykazała należycie, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W rozpoznawanej sprawie pismem z dnia 29 listopada 2012 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy - potwierdzonych przez bank wyciągów lub wykazów z posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych, wraz z wykazem dokonywanych operacji, z okresu ostatnich dziewięciu miesięcy. Mimo upływu wyznaczonego terminu skarżąca nie wykonała wezwania - nie nadesłała żądanych dokumentów, co uniemożliwia rzeczywistą ocenę jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Przy czym podkreślić trzeba, że powyższe wezwanie z dnia 29 listopada 2012 r. do nadesłania dodatkowych dokumentów wynikało m.in. z faktu, że nadesłany w odpowiedzi na wezwanie z dnia 26 października 2012 r. wyciąg z rachunku bankowego nie zawierał jakichkolwiek informacji o dokonywanych na nim operacjach oraz nie wynikało z niego w sposób jednoznaczny jakiego okresu wyciąg ten dotyczył. Wezwanie to miało na celu pełne wyjaśnienie sytuacji materialnej wnioskodawczyni, a tym samym ustalenie istnienia przesłanek do ewentualnego pozytywnego załatwienia złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wskazano, mimo stosownego wezwania, wnioskodawczyni nie nadesłała żądanego wyciągu z rachunku bankowego, co uniemożliwiło dokonanie właściwej i pełnej oceny jej stanu majątkowego. W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała należycie, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w sprawie i brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego w tym przedmiocie wniosku. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.