I SA/Wa 1160/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych Spółka Akcyjna w W. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji o uwłaszczeniu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody W. z dnia [...] marca 2003 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżących Polskich Kolei Państwowych Spółka Akcyjna w W. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...]maja 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych Spółka Akcyjna, zwanych dalej "PKP", utrzymał w mocy decyzję Wojewody W. z dnia [...] marca 2004 r. nr [...]odmawiającą stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa własności gruntu położonego w obrębie S., gmina K., oznaczonego numerem geodezyjnym działki [...] o powierzchni 15,12 ha (arkusz mapy nr 1), pozostającego w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu PKP oraz nabycia z dniem 1 czerwca 2003 r. przez PKP prawa użytkowania wieczystego oznaczonego wyżej gruntu i prawa własności znajdujących się na nim urządzeń. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury podał, że powołaną decyzją z dnia [...] marca 2004 r. Wojewoda W., na podstawie art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa, z dniem 1 czerwca 2003 r. przez Skarb Państwa własności pozostającego w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu PKP gruntu położonego w obrębie S., gmina K., oznaczonego jako działka nr [...] o powierzchni 15,12 ha (arkusz mapy nr 1) i nabycia z dniem 1 czerwca 2003 r. przez PKP prawa użytkowania wieczystego tego gruntu oraz prawa własności znajdujących się na nim urządzeń. Od powyższej decyzji Wojewody W. odwołały się PKP. Rozpoznając odwołanie Minister Infrastruktury zważył, że zgodnie z art. 37a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" grunty wchodzące w skład linii kolejowych, pozostające w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu PKP, nie stanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP, stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem oraz przedmiotem prawa użytkowania wieczystego przez PKP. Z akt sprawy nie wynika, czyją własność stanowiła w dniu[...] lutego 2003 r. przedmiotowa nieruchomość, gdyż nie posiada ona uregulowanego stanu prawnego. Wobec tego nie jest możliwe stwierdzenie, że nie stanowiła ona własności Skarbu Państwa w dniu [...] lutego 2003 r. Nie została zatem spełniona podstawowa przesłanka do stwierdzenia nabycia własności przez Skarb Państwa w trybie art. 37a powołanej ustawy. Na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2004 r. PKP wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, że nie ma żadnej wątpliwości, iż przedmiotowy grunt wchodzi w skład linii kolejowej. Spełniona została zatem podstawowa przesłanka wymieniona w powołanym przepisie art. 37a. Grunt pozostaje od lat we władaniu PKP i nie stanowi własności Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego, a zatem zostały spełnione i pozostałe przesłanki określone w tym przepisie. Fakt natomiast, że nie ustalono właściciela gruntu nie może stanowić przeszkody do wydania przez Wojewodę decyzji o uwłaszczeniu. Wprawdzie w ust. 7 określono tryb wypłaty odszkodowania na wniosek złożony przez właściciela, ale nie oznacza to, że właściciel musi być znany w chwili wydawania decyzji. Wniosek o odszkodowanie może być złożony do 31 grudnia 2007 r. Strona skarżąca zwróciła uwagę, że intencją regulacji zawartej w art. 37a było stworzenie instrumentów prawnych, które w sposób zdecydowany przyspieszą proces regulacji stanu prawnego nieruchomości będących we władaniu PKP. Odmowna decyzja w tej sprawie udaremnia osiągnięcie tego celu. Ponadto, zdaniem PKP, to organ przed wydaniem decyzji powinien ustalić, czyją własność stanowiła nieruchomość, tak jak to czyni w sprawach uwłaszczenia w trybie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami lub na podstawie art. 34 ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" ustalając własność Skarbu Państwa. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Postępowanie w sprawie będącej przedmiotem skargi zostało wszczęte wnioskiem PKP opartym na przepisie art. 37a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" ustanawiającym szczególny tryb uwłaszczenia Skarbu Państwa oraz PKP gruntami wchodzącymi w skład linii kolejowych. Z powołanego przepisu wynika, że grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu [...] lutego 2003 r. we władaniu PKP, nie stanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub PKP, stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem. Do gruntów tych PKP przysługuje z mocy prawa, z dniem 1 czerwca 2003 r., prawo użytkowania wieczystego i prawo własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tych gruntach. Nabycie tych praw określa wojewoda w drodze decyzji. Aby zatem wojewoda mógł wydać decyzję stwierdzającą nabycie własności gruntu przez Skarb Państwa i użytkowania wieczystego przez PKP muszą zostać ustalone, na dzień [...] lutego 2003 r., następujące przesłanki: 1) grunty pozostawały we władaniu PKP (przesłanka pozytywna), 2) grunty nie stanowiły własności Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego ani PKP (przesłanka negatywna). W niniejszej sprawie Wojewoda W. ustalił jedynie, że władającym przedmiotowymi gruntami jest PKP. Ponadto organ ustalił, że Gmina K. nie jest właścicielem przedmiotowych działek. W pozostałym zakresie stwierdził, że stan prawny przedmiotowych gruntów jest nieuregulowany i brak jest informacji dotyczących właściciela działki. Wnioskująca zaś PKP poinformowała, że nie dysponuje żadnymi dokumentami, które świadczyłyby, że przedmiotowa działka stanowi własność osób fizycznych, jak również własność Skarbu Państwa. W oparciu o ustalony w ten sposób stan faktyczny Wojewoda W. stwierdził, że zebrany materiał dowodowy nie wskazuje danych dotyczących właściciela przedmiotowej działki, zatem stan sprawy nie odpowiada przesłankom określonym w art. 37a ustawy. Nie jest więc możliwe stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności gruntu przez Skarb Państwa i prawa użytkowania wieczystego przez PKP. Z tym samym uzasadnieniem i z powołaniem się na ustalenia organu pierwszej instancji zaskarżoną decyzją Minister Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody W. Stwierdzić należy, że w postępowaniu administracyjnym, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 77 ust. 1 kpa, nie zgromadziły niezbędnego materiału dowodowego, a decyzje organów obu instancji zapadły bez należytego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Przepis art. 37a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe", jak już wcześniej podkreślono, wymaga ustalenia stanu władania przedmiotowym gruntem przez PKP i wykazania, że żadnemu z podmiotów w nim wymienionych nie przysługuje własność tego gruntu. W tym zakresie organy uzyskały jedynie oświadczenie Gminy K., że Gmina ta nie jest właścicielką przedmiotowej działki. Brak jest ustaleń odnoszących się do Skarbu Państwa oraz do pozostałych jednostek samorządu terytorialnego, na obszarze których znajduje się przedmiotowa działka gruntu, a mianowicie Powiatu K. oraz Województwa W. Brak jest jednoznacznego ustalenia, czy nieruchomość miała urządzoną księgę wieczystą albo zbiór dokumentów. W zaświadczeniu z dnia [...] października 2003 r. Sąd Rejonowy w K. Wydział Ksiąg Wieczystych stwierdził jedynie, że DOKP w P.nie figuruje jako właściciel przedmiotowej nieruchomości w kartotece właścicieli i że może to wskazywać, że albo DOKP w P. nie jest ujawniona w księgach wieczystych bądź w zbiorze dokumentów, albo też że nieruchomość nie ma założonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów. Przytoczona treść nie dostarcza odpowiedzi na pytanie, czy przedmiotowa nieruchomość ma (bądź miała kiedykolwiek) założoną księgę wieczystą albo zbiór dokumentów i ewentualnie na czyją rzecz była w nich uregulowana własność gruntu. Zgodzić się trzeba ze stroną skarżącą, że art. 37a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" nie daje podstaw do odmowy wydania decyzji uwłaszczeniowej, tylko z tego powodu, że nie została ustalona osoba właściciela. Za całkowicie bezzasadne uznać należy obciążenie PKP obowiązkiem wskazania osoby właściciela oraz jego aktualnego adresu, czego domagał się Wojewoda W. w piśmie z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]. Nie można było zatem wywieść negatywnych dla strony wniosków z faktu niewskazania, komu przysługuje własność przedmiotowego gruntu. Z istoty postępowania administracyjnego podporządkowanego zasadzie oficjalności wynika, że organ administracji jest obowiązany we własnym zakresie dopuścić i przeprowadzić dowód w sprawie w celu dokładnego jej wyjaśnienia (art. 7 kpa). Przepis art. 77 § 1 kpa nakłada na organ administracji obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Oznacza to obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego oraz stanu prawnego, od którego uzależnione jest wydanie decyzji. Tylko bowiem prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy wyklucza zarzut dowolności w zakresie oceny, czy dana okoliczność została udowodniona. W niniejszej sprawie organy nie zgromadziły niezbędnych dowodów dla ustalenia przesłanek określonych w art. 37a ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" stanu prawnego gruntu, co daje podstawę do stwierdzenia, że zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło nie tylko z naruszeniem art. 7 i 77 ust. 1 kpa ale także granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa). Organ odwoławczy nie odniósł się w ogóle do zarzutów odwołania, w którym strona kwestionowała wynik ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji podnosząc, że przeszkodą do wydania decyzji uwłaszczeniowej nie mogło być niewskazanie osoby właściciela gruntu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji ograniczono do stwierdzenia: "Z akt sprawy nie wynika, czyją własność stanowiła .przedmiotowa nieruchomość w dniu [...] lutego 2003 r., gdyż nie posiada uregulowanego stanu prawnego i wobec tego nie jest możliwe stwierdzenie, że nie stanowiła ona własność Skarbu Państwa w dniu [...] lutego 2003 r. Wobec powyższego należy uznać, iż nie została spełniona podstawowa przesłanka do stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa w trybie ww. art. 37a". Takie uzasadnienie nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. Wobec przeprowadzenia postępowania administracyjnego z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, konieczne było uchylenie decyzji wydanych w obu instancjach. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.