I SA/Wa 1160/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Dorota Apostolidis (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze skargi T.U. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 454/11 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części. Pismem z dnia [...] maja 2018 r. T.U. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 454/11, zarzucając organowi, że wbrew obowiązkowi wynikającemu z ww. wyroku, nie wydał on decyzji odszkodowawczej za [...] części nieruchomości przy ul. [...], zapisanej w tabeli likwidacyjnej wsi [...], w części odszkodowania przypadającego od Skarbu Państwa. Skarżący podniósł również, że pomimo upływu 6 lat, organ nie podejmuje jakichkolwiek działań, aby wydać decyzję w sprawie, w sposób oczywisty lekceważąc powołany wyrok. Skarżący wskazał, że organ jest całkowicie bierny, pomimo tego, że akceptuje on zarówno wartość nieruchomości wynikającą z opinii biegłego, jak i możliwość rozłożenia odszkodowania na raty. W tej sytuacji skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny oraz przyznanie sumy pieniężnej z tytułu kilkuletniej zwłoki w wydaniu decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i na mocy art. 1 tego dekretu przeszła na własność gminy m.st. Warszawy, a następnie na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy Państwowej (Dz. U. z 1950 r. Nr 14, poz. 130), stała się własnością Skarbu Państwa. Organ przyznał, prowadzone jest z wniosku następców prawnych dawnego właściciela postępowanie o przyznanie odszkodowania za grunt ww. nieruchomości w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 121 ze zm.), dalej jako: ugn. Organ wskazał, że decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2010 r. odmówiono Z.U. przyznania odszkodowania za [...] część nieruchomości stanowiącej gospodarstwo rolne położone w [...] przy ul. [...] zapisane w tabeli likwidacyjnej wsi [...], o powierzchni [...] (pkt 1), orzeczono o rozpoznaniu odrębną decyzją o wniosku o odszkodowanie w odniesieniu do [...] części przedmiotowej nieruchomości należącej do T.U. (pkt 2), orzeczono o konieczności rozpoznania odrębną decyzją wniosku w odniesieniu do pozostałej części nieruchomości o powierzchni [...] (pkt 3). Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. skarżący wyraził zgodę na wypłatę odszkodowania za część przedmiotowej nieruchomości w wysokości 25% wartość odszkodowania oraz wypłatę pozostałej kwoty odszkodowania w terminie późniejszym. Organ wskazał również, że w sprawie zostały wydane cztery decyzje Prezydenta [...]: - nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. orzekająca m.in. o ustaleniu odszkodowania za [...] przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] wchodzącej w skład działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...], będących własnością [...], w wysokości [...] (pkt 1) i przyznająca ustalone odszkodowanie w udziale [...] części, tj. w kwocie [...] na rzecz skarżącego. Decyzja ta stała się ostateczna dnia [...] lipca 2014 r. - nr [...] z dnia [...] września 2014 r. orzekająca m.in. o ustaleniu odszkodowania za [...] przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] wchodzącej w skład działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...], będących własnością [...], w wysokości [...] (pkt 1) i przyznająca ustalone odszkodowanie w udziale [...] części, tj. w kwocie [...] na rzecz skarżącego. Decyzja ta stała się ostateczna dnia [...] października 2014 r. - nr [...] z dnia [...] marca 2015 r. orzekająca m.in. o ustaleniu odszkodowania za [...] przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] wchodzącej w skład działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...], będących własnością [...], w wysokości [...] (pkt 1) i przyznająca ustalone odszkodowanie w udziale [...] części, tj. w kwocie [...] na rzecz skarżącego. Decyzja ta stała się ostateczna dnia [...] kwietnia 2015 r. - nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. orzekająca m.in. o ustaleniu odszkodowania za 25% przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] wchodzącej w skład działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...], będących własnością [...], w wysokości [...] (pkt 1) i przyznająca ustalone odszkodowanie w udziale [...] części, tj. w kwocie [...] na rzecz skarżącego. Decyzja ta stała się ostateczna dnia [...] maja 2015 r. Organ zauważył, że dotychczas pozostał nierozpoznany wniosek o odszkodowanie za część przedmiotowej nieruchomości o powierzchni [...] będącej własnością Skarbu Państwa, a stanowiącej obecnie część działek ewidencyjnych o nr. [...] z obrębu [...]. Organ podał, że zgodnie z obowiązującą od dnia [...] grudnia 2016 r. procedurą w zakresie rozpatrywania wniosków w trybie art. 215 ugn wprowadzoną zarządzeniem Prezydenta [...] nr [...], konieczna była ponowna weryfikacja zgromadzonego dotychczas materiału dowodowego. W wyniku analizy akt ustalono, iż w aktach sprawy brak odpisu lub prawidłowo uwierzytelnionej kopii prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] września 1999 r. (sygn. akt [...]) wydanego w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po K.U. Z tych względów nie było możliwym rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a., o czym strona została poinformowana pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. Jednocześnie, organ zwrócił się do strony z prośbą o przedłożenie do akt sprawy odpisu lub prawidłowo uwierzytelnionej kopii ww. prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] września 1999 r. Organ podał również, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są spowodowane między innymi bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu [...], jak również tym, że akta sprawy na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, a nie jest możliwe prowadzenie postępowań wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Na rozprawie skarżący oświadczył, że dotychczas otrzymał w czterech ratach po ok. [...] tytułem odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako: p.p.s.a., który stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Stosownie do art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z powołanego art. 154 § 1 wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie, stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Pomimo upływu zakreślonego terminu Prezydent [...] nie wykonał wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 454/11 w zakresie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za część przedmiotowej nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa. Mając na względzie zasadność skargi w tym zakresie, jak również ponad sześcioletni okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 5 stycznia 2012 r. w tym zakresie, Sąd uznał, że dla realizacji represyjno-dyscyplinującej funkcji, jak i w celu zmobilizowania organu do niezwłocznego załatwienia sprawy, adekwatna będzie grzywna w wysokości [...] zł, która mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. Wymierzając grzywnę w takiej wysokość Sąd wziął pod uwagę również to, że organ częściowo zrealizował wniosek odszkodowawczy. Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 stycznia 2012 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. Zastrzeżenia Sądu budzi sytuacja, w której organ nie podejmuje skutecznych kroków zmierzających do załatwienia pozostałej części wniosku odszkodowawczego. Powyższe uzasadnia zatem uznanie działania organu za rażąco naruszające zasadę szybkości postępowania nakazującą organom administracji działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (art. 12 k.p.a.), jak i przepisy procedury administracyjnej określającymi terminy załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (art. 35 § 1-3 k.p.a.). Sądowi znany jest z urzędu zarówno fakt, że sprawy gruntów warszawskich należą, ze względu na swój historyczny charakter, do spraw trudnych i skomplikowanych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu. Nie może to jednak w rozpoznawanej sprawie wpłynąć na dokonaną ocenę, gdyż zachowanie organu, trudno uznać za nakierowane na rozpoznanie sprawy w zakresie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za część przedmiotowej nieruchomości będącej własnością Skarbu Państwa. Oceny tej nie może zmienić również wydanie przez Prezydenta czterech częściowych decyzji z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...], z dnia [...] września 2014 r., nr [...], z dnia [...] marca 2015 r., nr [...] i z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], ustalających, każda z nich, odszkodowanie w wysokości [...] wartości przedmiotowej nieruchomości będącej własnością [...]. Jednocześnie Sąd nie stwierdził potrzeby przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej określonej w art. 154 § 7 P.p.s.a. i w tej części skargę oddalił. Suma pieniężna z art. 154 § 7 P.p.s.a. ma charakter kompensacyjny. Z treści tego przepisu wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. W ocenie Sądu, ten dodatkowy środek w postaci przyznania na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu, to jest wówczas, gdy brak jest okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie występuje. Sąd miał na względnie również to, że skarżący dotychczas otrzymał w sumie ok. [...] zł tytułem odszkodowania (4 raty po ok. [...]). Mając powyższe na uwadze Sąd w pkt 1, 2 sentencji wyroku orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 p.p.s.a, w pkt 3 sentencji wyroku na podstawie art. 151 w zw. z art. 154 § 7 p.p.s.a.